Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2012 r. Sąd odrzucił skargę R. K., wniesioną na wskazana w sentencji postanowienia decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r., uznając ja za wniesiona po terminie.
W dniu 11 stycznia 2013 r., w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu.
Ponieważ dane wykazane przez skarżącego, w złożonym na wezwanie Sądu wniosku na druku PPF, okazały się niewystarczające dla oceny sytuacji finansowej i majątkowej skarżącego (skarżący z jednej strony wskazał, że otrzymuje zasiłek stały z Ośrodka Pomocy Społecznej, jest w podeszłym wieku i jest osobą schorowaną, niepełnosprawną, posiada dom o powierzchni [...] ha ziemi odłogowanej, "posesję o powierzchni [..\] ², syn W. K. – obecnie przebywa w zakładzie karnym w S. S. - posiada kawalerkę o powierzchni [..] użyczone mu przez skarżącego, natomiast drugi syn D. K. nie przebywa we wspólnym gospodarstwie domowym), Sąd wezwał skarżącego do przedłożenia:
- - zaświadczenia z MOPS o korzystaniu/nie korzystaniu obecnie z pomocy społecznej,
- - wyjaśnienia czy korzysta z pomocy finansowej syna D. k. w jakiejkolwiek formie, jeżeli tak, to w jakiej wysokości,
- - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy,
- - zaświadczenia z ZUS o wysokości otrzymywanego świadczenia (raenty, emerytury) lub, że świadczenia takiego nie otrzymuje, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 22 lutego 2013 r.
W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów i informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a", przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Jednakże to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 252 § 1 p.p.s.a., powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 - obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (vide: art. 255 p.p.s.a.).
Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF dane były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej R. K., a tym samym uniemożliwiały określenie jego możliwości płatniczych. Skarżący został zobowiązana przez Sąd do przedłożenia m.in. wykazu i dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie (czynsz, energia, woda, gaz itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy, wskazania źródła dochodów ponoszenia tych wydatków, tj. czy otrzymuje świadczenia z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej czy też otrzymuje, jak wskazał na wstępie wniosku rentę socjalną z ZUS.
Ponadto Sąd zobowiązał go do oświadczenia czy korzysta z pomocy finansowej syna – D. K. Powyższe dowody były niezbędne dla dokonania rzetelnej analizy wniosku skarżącej w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 p.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na ocenę czy sytuacja finansowo-majątkowa skarżącego uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania w kwocie [...] zł) i ustanowienia radcy prawnego z urzędu. Wskazać należy, że zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek Sąd przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa.
Brak natomiast wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku.
W rozpoznawanej sprawie skarżącemu doręczono w dniu 22 lutego 2013 r. wezwanie Sądu w trybie w zastępczym, określonym w przepisie art. 73 § 1 i § 2 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 -72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Jednocześnie zawiadomienie o tym wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma, w terminie nie dłuższym niż 14 dni, od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem czternastego dnia od momentu złożenia pisma w placówce pocztowej.
Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru i koperty wynika, że pierwsze awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 8 lutego 2013 r., a drugie awizo miało miejsce w dniu 18 lutego 2013 r. Ponieważ 14 - dniowy termin liczony jest od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej i przypadał na dzień 8 lutego 2013 r., który nie był dniem ustawowo wolnym od pracy, termin 14-dniowy zgodnie z art. 73 § 3 p.p.s.a., przypadał na 22 lutego 2013 r. i dzień ten należało uznać za dzień doręczenia wezwania. Dla skarżącego 14-dniowy termin do złożenia dokumentów i informacji biegł zatem od dnia 23 lutego 2013 r. i upłynął bezskutecznie z dniem 8 marca 2013 r.
Wobec powyższego należało przyjąć, że skoro wezwanie zostało doręczone prawidłowo, a skarżący nie nadesłał w wymaganym terminie dokumentów i informacji, nie wykazał, że spełnił przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie, wobec niewykazania przez skarżącego, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a.