Uzasadnienie
Dyrektor [...]działający z upoważnienia Prezesa [...] Społecznego decyzją z dnia 28 sierpnia 2009 r. nr KU – 411 – 589/2006 wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 oraz art. 41a ust. 5 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, stwierdził wygaśnięcie decyzji z dnia 8 lutego 2006 r. o rozłożeniu spłaty zaległości na raty.
W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że układ ratalny został zerwany gdyż C M nie dokonywał wpłat rat zgodnie z harmonogramem. Organ dodał, że wyżej wymieniony nie regulował także składek poza układem ratalnym. Natomiast, w sprawie brakujących wpłat wysłano ponaglenie. Organ poinformował również stronę, że kwota należności głównej stała się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę, naliczonymi od ustawowych terminów płatności poszczególnych składek, a na koncie na dzień wydania decyzji jest zaległość za okres od pierwszego kwartału[...]. do trzeciego kwartału[...]. w łącznej kwocie[...].
C M pismem z dnia [...] r. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej spłaty w ratach zaległych składek w związku z trudną sytuacją materialną rodziny. Uzasadniając swój wniosek, wskazał, że w lipcu jego żona straciła pracę i uzyskuje zasiłek w kwocie [...] Natomiast, dochód, który uzyskuje z prowadzonego gospodarstwa jest nieznaczny ponieważ gospodarstwo to jest niewielkie. Strona podniosła także, iż ma problemy ze zdrowiem, oczekuje na zabieg przepukliny, a także cierpi na bóle stawów łokciowych. Ponadto, C M wyjaśnił, że ma na utrzymaniu troje dzieci oraz wnuczkę, która otrzymuje alimenty w kwocie [...] ł. Dalej, wskazał, że wpłat dokonywał w miarę swoich możliwości finansowych, jednakże z powodu wzrostu cen za media i żywność, zaczął popadać w długi i był zmuszony do robienia zakupów na raty w miejscowym sklepie, nie miał także pieniędzy na zakup opału. Podał, że jest zobowiązany do uregulowania zaległości w opłatach z tytułu korzystania z wody oraz energii elektrycznej. Końcowo, C M zwrócił się z prośbą o umorzenie odsetek oraz zawarcie nowego układu ratalnego.
Zastępca[...], działający z upoważnienia Prezesa [...] po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [..] nr [...] W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w związku z wygaśnięciem decyzji przyznającej ulgę w postaci układu ratalnego, C M złożył ponowny wniosek o rozłożenie należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników na raty. Dalej, organ wyjaśnił, że w decyzji z dnia [...] r. nr [...] poinformowano ww. o skutkach niepodjęcia spłaty zaległości w wyznaczonych ratach lub nie dokonania zapłaty którejkolwiek z rat w wyznaczonym terminie w pełnej wysokości. Niedotrzymanie przez stronę warunków zawartego układu ratalnego spowodowało jego zerwanie oraz to, że kwota niezapłaconych składek stała się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od dnia następującego po dniu, w którym upłynął ustawowy termin płatności każdej z zaległych składek.
Następnie, organ wskazał, że w dniu [..] r. wysłano do strony ponaglenie dotyczące brakujących wpłat na układ ratalny, jednak C M wymaganej wpłaty nie dokonał. Do dnia zerwania układu ratalnego w układzie ratalnym brak było wpłaty sześciu rat (rat nr[...]) oraz czternastu składek poza układem ratalnym za okres od drugiego kwartału [...] r. do trzeciego kwartału [...] Ponadto, organ poinformował, że kwota należności głównej stała się wymagalna wraz z odsetkami za zwłokę naliczonymi od ustawowych terminów płatności poszczególnych składek, na koncie zobowiązanego na dzień złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy widniała należność za okres od pierwszego kwartału [...] r. do trzeciego kwartału [...] r. w łącznej kwocie [...] zł.
C M złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W uzasadnieniu skargi ponownie przytoczył zarzuty podniesione w odwołaniu. Ponadto, wskazał, że musiał utrzymywać wnuczkę oraz najstarszą córkę, która po ukończeniu studiów i po urodzeniu dziecka nie miała prawa do płatnego urlopu macierzyńskiego. Skarżący wyjaśnił, że ponosił również koszty dojazdu do szkół dwojga młodszych dzieci. W celu uzyskania dodatkowych środków pieniężnych zbierał w sezonie truskawki, jagody i grzyby.
Końcowo skarżący wskazał, że w dniu [...] r. jego żona podjęła pracę w firmie [...] a córka uzyskała zatrudnienie w [...] r., w związku z tym małżonkowie złożyli podanie o nowy układ ratalny.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] wniósł o odrzucenie skargi jako wniesionej po terminie. Jednocześnie z ostrożności procesowej wniósł o oddalenie skargi.
W uzasadnieniu organ wskazał, że skarżący podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników od dnia[...]. do dnia [...] r. oraz od dnia [...]. do dnia [...] r., a aktualnie podlega ubezpieczeniu od dnia[...]. z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] przeliczeniowego położonego w miejscowości K. W okresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników skarżący był zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników za siebie i żonę M M w okresach, w których małżonka nie podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu. W powyższych okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników skarżący, jako płatnik składek, nie wywiązywał się z obowiązku regularnego opłacania składek. Składki były opłacane po terminie w ramach udzielonego układu ratalnego. Ogółem udzielono skarżącemu 7 układów ratalnych, z czego 4 układy zostały zerwane z przyczyn leżących po stronie skarżącego.
Dalej, organ wskazał, że przedmiotem w rozpoznawanej sprawie jest zadłużenie z tytułu nieopłaconych składek za dwie osoby za okres od pierwszego kwartału [...] r. do pierwszego kwartału [...] r. w kwocie [...] zł. Na wniosek skarżącego z dnia [...] r. udzielono układu ratalnego decyzją z dnia [..] r., a ww. należność rozłożono na [...] rat. Jednakże raty nie były wpłacane regularnie.
Następnie, organ wyjaśnił, że pismem z dnia [...] r. zwrócił się do skarżącego, przypominając o obowiązku uregulowania nie wpłaconych rat do dnia [...] r. oraz uiszczeniu zaległych składek za okres od drugiego kwartału[...]. do trzeciego kwartału [...] r. Natomiast, decyzją z dnia [...] r. nr [...] organ stwierdził wygaśnięcie układu ratalnego udzielonego decyzją z dnia [...].
W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił, że pismo skarżącego z dnia [...] r., w którym poprosił o podtrzymanie układu ratalnego ze względu na trudną sytuację rodziny, zostało potraktowane jako wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy rozstrzygniętej decyzją z [...] r. nr[...].
Ponadto, organ przedstawił sytuację rodzinną i materialną skarżącego, którą zawarto również w uzasadnieniu decyzji. Według organu, trudna sytuacja skarżącego nie stanowi wystarczającej przesłanki do uznania, iż zachodzi częściowa lub całkowita nieściągalności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący posiada majątek, z którego organ może dochodzić zabezpieczenia spłaty powstałego długu zaś na bieżąco skarżący może regulować zadłużenie, opłacając zaległe składki z wynagrodzenia małżonki osiąganego z tytułu umowy zlecenia zawartej z firmą [...]
Ustosunkowując się do zarzutów skargi, organ stwierdził, że wszystkie dotychczasowe układy ratalne udzielane były na dogodnych dla skarżącego warunkach. Większość z udzielonych układów ratalnych nie była dotrzymywana, wobec czego organ uznał, że skarżący nie jest wiarygodnym dłużnikiem, dotrzymującym terminu spłaty kolejnych rat. Nie opłacił [..] rat z udzielonego mu ostatniego układu ratalnego i na bieżąco zaprzestał regulować należności. Aktualnie posiada niezbędne środki finansowe i przeznacza je na spłatę innych zadłużeń. Nie czynił starań o polepszenie swojej sytuacji materialnej w celu uzyskania wiarygodności płatniczej mimo, że posiadał potencjalne możliwości osiągania wyższych dochodów. W tej sytuacji organ odmówił udzielania dalszych ulg, gdyż są one nieskuteczne i powodują wzrost zadłużenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, w celu wyeliminowania z obrotu prawnego aktu wydanego przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, jak również ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c ww. ustawy).
Na wstępie należy wskazać, że skarga została złożona w terminie.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, zaskarżoną decyzję doręczono C M w dniu [...] r., a zatem ustawowy termin do wniesienia skargi upłynął w dniu [...] r. ([...]), albowiem ostatni dzień trzydziestodniowego terminu przypadał na niedzielę tj. dzień ustawowo wolny od pracy, wobec czego zgodnie z art. 83 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy to za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po dniu wolnym od pracy.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.
Z powyższej regulacji prawnej wynika obowiązek organu do wezwania osoby, która wniosła podanie, do usunięcia braków pisma w terminie siedmiu dni. Jeżeli strona nie wykona wezwania w wyznaczonym terminie, organ pozostawi jej pismo bez rozpoznania. Podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, jeżeli zawiera braki inne niż wskazane w art. 64 § 1 ww. ustawy, tj. niewskazanie adresu wnoszącego podanie. W przepisie art. 64 § 2 tej ustawy chodzi przede wszystkim o przepisy dotyczące postępowania administracyjnego, a w szczególności o przepis art. 63 § 3 powołanej ustawy, który stanowi, że podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Wynika z tego uregulowania, że brakiem formalnym pisma jest
m. in. niewskazanie imienia i nazwiska osoby wnoszącej podanie jak również niepodanie jej danych adresowych oraz nieprzedstawienie żądania. Reasumując, stwierdzić należy, że w razie stwierdzenia przez organ, że złożone podanie nie spełnia wszystkich wymogów przewidzianych dla pisma, zobligowany jest do wezwania wnoszącego podanie do ich usunięcia. Dotyczy to również sytuacji, gdy organ uzna, że strona nie przedstawiła w sposób jasny i jednoznaczny swojego żądania, wówczas organ powinien wezwać do sprecyzowania żądania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że wprawdzie C M pismo z dnia [...] r. zatytułował "odwołanie od decyzji o zerwaniu układu ratalnego z tytułu zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne rolników" oraz wniósł je do [...] w terminie do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek, jednakże w początkowej części swojego pisma skarżący wyjaśnił, że w związku z trudną sytuacją materialną rodziny, zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej spłaty w ratach zaległych składek. Z dalszej treści tegoż pisma jednoznacznie wynika, że intencją skarżącego było ponowne złożenie wniosku o zawarcie nowego układu ratalnego na spłatę zaległości oraz wniosku o umorzenie odsetek.
O powyższym świadczy również złożona przez skarżącego deklaracja uiszczania co miesiąc rat w wysokości [...] zł. Należy zwrócić uwagę na okoliczność rozpoznania przez organ wniosku strony w zakresie umorzenia odsetek, czemu dał wyraz w decyzji z dnia [...] r. nr [...] odmawiającej umorzenia odsetek.
Z treści ww. pisma nie wynika natomiast, że wolą C M było wniesienie środka odwoławczego od decyzji z dnia [...] r. Należy podkreślić, że skarżący nie kwestionował wygaśnięcia układu ratalnego, co było skutkiem niespełnienia przez stronę obowiązku terminowego uiszczania rat, w ustalonej wysokości. Nadto, zauważyć należy, że w swoim piśmie przyznał, że z powodu problemów finansowych jego rodziny, przestał wywiązywać się z obowiązków wynikających z układu ratalnego. Również z analizy treści skargi C M w sposób nie budzący wątpliwości, wywieść należy, że skarżący złożył podanie, w którym zwrócił się o zawarcie nowego układu ratalnego w celu spłaty zadłużenia, albowiem sytuacja finansowa rodziny poprawiła się.
Wobec tego, uznać należało, że organ niewłaściwie zakwalifikował pismo skarżącego jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i w nieuprawniony sposób przeprowadził postępowanie w tym kierunku, ponownie rozpatrując sprawę w przedmiocie wygaśnięcia decyzji z dnia [...] r. w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek, mimo, że C M w żaden sposób nie kwestionował zasadności wydania ww. decyzji.
Zauważyć należy, że organ winien zakwalifikować pismo w oparciu o jego treść, a nie nazwę. Według Sądu, skoro organ powziął wątpliwości co do treści podania strony, powinien ustalić jej rzeczywistą intencję, poprzez wezwanie do sprecyzowania żądania. Natomiast kwalifikując wniosek skarżącej w sposób sprzeczny z jej wolą, wynikającą bezpośrednio z treści tego wniosku, organ uchybił obowiązkowi określonemu w art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. obowiązkowi wezwania wnoszącego pismo do sprecyzowania żądania. W konsekwencji, organ arbitralnie, nie uwzględniając intencji skarżącego co do przedmiotu postępowania, przeprowadził postępowanie w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie przyznania ulgi w spłacie należności z tytułu składek, zamiast w kierunku rozpoznania wniosku o zawarcie nowego układu ratalnego.
Podkreślić należy, że takim działaniem, organ naruszył przepis art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, ustanawiający zasadę czynnego udziału stron, poprzez jego niezastosowanie, wskutek czego nie zapewnił stronie możliwości podjęcia działania na każdym etapie postępowania oraz przepis art. 7 ww. ustawy, ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, z uwagi na brak podjęcia przez organ wszelkich możliwych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, poprzez ustalenie rzeczywistego zamiaru strony. Jak wynika z powyższego, organ, który nie wezwał wnoszącego pismo do skonkretyzowania jego żądania, nie tylko naruszył przepis art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, ale dopuścił się również naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7 i 10 ww. ustawy, które to naruszenia przepisów postępowania, mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na podstawie przepisu art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wskazuje, że w dalszym postępowaniu w sprawie Prezes [...] zobowiązany będzie uwzględnić treść żądania skarżącego jednoznacznie wyrażonego na wszystkich etapach postępowania w tej sprawie (w tym także w skardze do tutejszego Sądu), że jego intencją było zainicjowanie postępowania w przedmiocie zawarcia nowego układu ratalnego, a nie złożenie wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
W tej sytuacji, wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem ww. przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należało – na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – uchylić zaskarżoną decyzję.