Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie o sygnaturze akt I SA/Sz 715/12 sąd uwzględnił skargę P K na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Szczecinie z dnia 26 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie opłaty targowej za okres od 6.07.2011 r. do 13.09.2011 r. i uchylił zaskarżoną decyzję.
Od wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie wniosło skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wyrokiem z dnia 28 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1782/13, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę sądowi do ponownego rozpoznania.
W dniu 22 października 2015 r. Burmistrz M, który w sprawie wydał decyzję jako organ I instancji, złożył wniosek o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że wynik sprawy dotyczy jego interesu prawnego, ponieważ w przypadku nieuchylenia zaskarżonej decyzji lub oddalenia skargi, organ I instancji (uczestnik) będzie zobowiązany ponownie przeprowadzić postępowanie dowodowe, co w jego ocenie, stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012.270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego.
Do rozstrzyganej sprawy nie znajduje zastosowania przepis art. 33 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym mu na podstawie ustawy nowelizującej, tj. na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2015.658), gdyż - zgodnie z art. 2 tej ustawy - zmienionego przepisu nie stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie (15 sierpnia 2015 r. - art. 3 ustawy nowelizującej). Sprawa ze skargi P K została wszczęta złożeniem przez niego w organie odwoławczym pisma oznaczonego jako skarga w dniu 20 lipca 2012 r., zatem zastosowanie w sprawie znajduje przepis art. 33 w brzmieniu sprzed nowelizacji.
W konsekwencji, także sprawa powinna zostać rozpoznana w składzie 3 sędziów na posiedzeniu jawnym, gdyż przepis art. 33 § 2 p.p.s.a., dający możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym, dotyczy spraw wszczętych od 15 sierpnia 2015 r.
Przedmiotem sporu w sprawie, do której Burmistrz M wnioskuje o dopuszczenie w charakterze uczestnika jest ustalenie zobowiązania podatkowego z tytułu opłaty targowej. Opłata targowa została uregulowana w ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U.2010.95.613 ze zm.). Zgodnie z art. 1c ustawy, organem podatkowym właściwym w sprawach podatków i opłat unormowanych w ustawie jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), którym w sprawie był wnioskodawca.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 maja 2003 r.,sygn. akt OPS 1/03, organ jednostki samorządu terytorialnego właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, nie ma możliwości dochodzenia interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej bowiem sytuacji, jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu, nie jest również podmiotem uprawnionym do zaskarżania decyzji administracyjnych do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ani też legitymowanym do wystąpienia z powództwem do sądu powszechnego.
Także w postanowieniu z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 181/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził, że organ I instancji nie może uczestniczyć w postępowaniu sadowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania.
Nadto, w wyroku z dnia 29 października 2009 r., sygn. akt K 32/08 (OTK-A 2009, Nr 9, poz. 139), wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który stwierdził, że art. 33 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ podatkowy I instancji decyzję podatkową, a podatek stanowi dochód tej gminy, w sytuacji, gdy przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja organu odwoławczego w sprawie tego podatku, jest zgodny z art. 165 ust. 1i ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Trybunał wskazał, że organy samorządu terytorialnego, które wydają decyzje wobec obywatela, mają stać na straży prawa, a w procesie kontroli instancyjnej i sądowoadministracyjnej tych decyzji nie zachodzi potrzeba umożliwienia jednostkom samorządu terytorialnego artykułowania swoich interesów.
Dodatkowo należy nadmienić, że w sytuacji w której ustawa wymaga uzasadnienia decyzji administracyjnych, organ I instancji ma możliwość wyczerpującego przedstawienia swoich racji w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Uzasadnienie to brane jest pod uwagę przez organ odwoławczy, a w razie uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego, także przez sądy administracyjne.
Uwzględniając powyższą argumentację i przywołane orzecznictwo, według składu orzekającego w sprawie, wnioskodawca, jako organ I instancji, nie może uzyskać statusu uczestnika na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż przedmiotem kontroli jest akt wydawany wskutek odwołania wniesionego od rozstrzygnięcia organu I instancji. Dopuszczenie możliwości popierania skargi przez organ administracji publicznej, który wydał w sprawie rozstrzygnięcie, nadawałoby temu organowi dwojakie uprawnienia: uprawnienia władcze w zakresie rozstrzygania i uprawnienia strony, która poprzez skargę podważa także rozstrzygnięcie. Możliwości występowania organu I instancji w takiej podwójnej roli nie przewidują ani przepisy ogólnego postępowania administracyjnego, ani przepisy postępowania podatkowego, inna jest bowiem rola procesowa organu, a inna strony.
W tej sytuacji, sąd nie uwzględnił wniosku Burmistrza M o dopuszczenie do udziału w postępowaniu i - na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji postanowienia.