Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 1402/14

Uzasadnienie

1. 1. Zaskarżoną decyzją z dnia [..] r. (znak:[...]), Dyrektor Izby Skarbowej w S. utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. P. z dnia [...] r. w sprawie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2009 r.
2. 2. Z tym rozstrzygnięciem nie zgodziła się Skarżąca i w skardze z dnia 28 października 2014 r. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
3. 1) art. 15 ust. 1 oraz ust. 6 z ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej przywoływana jako: "u.p.t.u.") – poprzez ich niewłaściwą wykładnię oraz uznanie, że w przedstawionym stanie faktycznym szkoła jest odrębnym od gminy podatnikiem VAT, pomimo że okoliczności, w których szkoła funkcjonuje w kontekście przepisów regulujących status samorządowych jednostek budżetowych powodują, iż brak jest podstaw do uznania, że prowadzi samodzielną działalność gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.t.u.
4. 2) art. 86 ust. 1 u.p.t.u., poprzez uznanie, że gminie nie przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków związanych z remontem i zakupem wyposażenia oraz wydatków bieżących związanych z utrzymaniem hali sportowej przy Szkole Podstawowej nr [...] w M.;

oraz naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.

1) art. 121 § 1, w zw. z art. 21 § 3a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), poprzez działania naruszające zasadę pogłębiania zaufania do organu, ze względu na brak merytorycznej poprawności i staranności działania.

Podnosząc ten zarzut Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Naczelnika US w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów wg norm przepisanych.

1. 3. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

1. 4. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej przywoływana jako: "p.p.s.a."), Sąd może zawiesić postępowanie z uwagi na prejudycjalność innego toczącego się postępowania. Zagadnienie wstępne (prejudycjalne) występuje w sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie, może wpływać na wynik toczącego się postępowania, co w rezultacie uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Przez zagadnienie wstępne (kwestię prejudycjalną) należy więc rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości prawidłowej realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na jego wynik (vide: wyrok NSA z 19 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FSK 845/05). Warunkiem skorzystania z tej podstawy, mającej związek z wynikiem innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego oraz przed Trybunałem Konstytucyjnym, jest wystąpienie sytuacji, w której to inne postępowanie jest już rozpoczęte.
2. 5. Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rzecz jasna, nie może być ono jednak dowolne. Analizując celowość zawieszenia postępowania, sąd winien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem - art. 145 § 1 pkt 7 i art. 145a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – K.p.a., art. 240 § 1 pkt 7, 8 i 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.), jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 p.p.s.a.) na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu (por. M. Niezgódka-Medek, Komentarz do art. 125 p.p.s.a., LEX 2013). Możliwość zainicjowania tego rodzaju nadzwyczajnego postępowania nie może być jednak traktowana jako samoistna negatywna przesłanka fakultatywnego zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

W orzecznictwie i literaturze podkreśla się, iż zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o w/w przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie Sądu (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 11 marca 2005 r. sygn. akt I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r. sygn. akt I OZ 382/08), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym).

Przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości, jak również ekonomiki procesowej. Przy czym, w sprawach sądowoadministracyjnych zjawiskiem wysoce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 221/08 LEX nr 479145 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Zakamycze 2005, s. 302 -303).

6. Zasadne jest zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. do czasu zakończenia postępowania w przedmiocie pytania prejudycjalnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 10 grudnia 2013 r. (sygn. akt I FSK 311/12), tj. postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości w sprawie C-276/14.

Naczelny Sąd Administracyjny zapytał mianowicie czy w świetle art. 4 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana - Dz. Urz. UE z 2012 r., Nr C 326, s. 13 i nast.) jednostka organizacyjna gminy (lokalnego organu władzy w Polsce) może być uznana za podatnika VAT w sytuacji, gdy wykonuje czynności w charakterze innym niż organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r., Nr L 347, s. 1 i nast. ze zm.), pomimo, że nie spełnia warunku samodzielności (niezależności) przewidzianego w art. 9 ust. 1 tej dyrektywy.

Ewentualny wyrok Trybunału Sprawiedliwości ma znaczenie dla niniejszej sprawy, gdyż w świetle powołanej w skardze oraz pytaniu prejudycjalnym, uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2013 r., sygn. akt I FPS 1/13 (wiążącej wszystkie składy sędziowskie na zasadzie art. 269 p.p.s.a.) jednostki budżetowe organów samorządu terytorialnego nie mogą być traktowane jako odrębni podatnicy podatku od towarów i usług.

Na obecnym etapie postępowania orzekający w sprawie Sąd jest związany poglądem wyrażonym w powyższej uchwale, co powoduje, że teoretycznie zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona wyłącznie ze względów formalnych. Całość argumentacji Organów oparta została bowiem na założeniu, że gmina i jego jednostka budżetowa to odrębni podatnicy.

W tej sytuacji Sąd doszedł do wniosku, że zasadne jest zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Kwestia odrębności jednostek budżetowych od jednostek samorządowych stała się bowiem przedmiotem wspomnianego pytania prejudycjalnego.

7. W orzecznictwie przyjmuje się, że interpretacja dokonywana przez Trybunał Sprawiedliwości ma pierwszeństwo przed uchwałami Naczelnego Sądu Administracyjnego wiążącymi inne sądy administracyjne na podstawie art. 269 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt I FSK 720/13 i powołane tam orzecznictwo). Pytania prejudycjalne są bowiem środkiem służącym zapewnieniu jednolitości (spójności) stosowania prawa unijnego w zakresie tych przepisów krajowych, które podlegają procesowi harmonizacji.

Powyższe oznacza, że jeżeli nie istnieją uzasadnione wątpliwości co do ważności zaskarżonego aktu lub czynności lub akt ten czy też czynność powinny zostać w sposób oczywisty wyeliminowane z obrotu z innych przyczyn – pożądane będzie zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości w sprawie, która stała się podstawą do wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym.

8. W doktrynie podkreśla się, że wskazana w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. podstawa zawieszenia postępowania uległa istotnemu rozszerzeniu w stosunku do uregulowań zawartych w art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. W szczególności przepis ten daje podstawę do zawieszenia postępowania z powodu skierowania, w wyniku innej sprawy zawisłej przed sądem administracyjnym, pytania prawnego w celu podjęcia stosowanej uchwały przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (tak: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie 2. Warszawa 2006, str. 281 – 282).

Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu rozpoznającemu niniejszą sprawę, z urzędu jest także wiadome, że postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. (sygn. akt I FSK 1725/14) przedstawiono składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozstrzygnięcia następujące zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości: "Czy w świetle art. 15 ust. 1, art. 86 ust. 1 oraz art. 86 ust. 13 u.p.t.u. gmina ma prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur zakupowych związanych z realizacją inwestycji, które zostały następnie przekazane do gminnego zakładu budżetowego i są przez niego wykorzystywane do sprzedaży opodatkowanej podatkiem od towarów i usług?".

9. Sąd rozpoznający sprawę uznał zatem, iż skoro podstawą skarżonej decyzji jest m.in. norma objęta powyższym pytaniem, a Skarżąca tak w odwołaniu, jak w skardze powołuje się na linię orzecznictwa w większości wskazując na wyroki odnoszące się do problematyki zakładów budżetowych, to wynik niniejszego postępowania zależy także od wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały rozstrzygającej przedstawione zagadnienie prawne.

10. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., z urzędu zawiesił postępowanie w sprawie do czasu rozpoznania przez TSUE pytania prejudycjalnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 10 grudnia 2013 r. (sygn. akt I FSK 311/12), tj. zakończenia postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości w sprawie C-276/14 lub do czasu rozpoznania przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego skierowanego do niego pytania prawnego.