Uzasadnienie
D. K. - dalej: "Skarżąca" w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 15 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. zamieściła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W wykonaniu zarządzenia Referendarza Sądowego z dnia 19 grudnia 2013 r. (doręczonego Skarżącej w dniu 23 grudnia 2013 r.) wezwano Skarżąca do złożenia wypełnionego i podpisanego formularza PPF w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W dniu 8 stycznia 2014 r. wpłynął do WSA w Szczecinie wniosek o przyznanie prawa pomocy (PPF) z dnia 31 grudnia 2013 r., w którym Skarżąca zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku Skarżąca wskazała jedynie, że jej dochód stanowi emerytura KRUS w kwocie [...] zł miesięcznie, jest właścicielką ½ domuo pow. 76 m2. Skarżąca poniosła, że wniosek jest uzasadniony ze względu na jej trudną sytuację finansową oraz małą wartość przedmiotu zaskarżenia.
Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Referendarz Sądowy zarządził pozostawienie wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy (zawartego w skardze) bez rozpoznania. W uzasadnieniu wskazano, że wezwanie do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie formularza PPF zostało doręczone Skarżącej w dniu 23 grudnia 2013 r.,a w związku z tym 7 dniowy termin do wykonania zobowiązania upłynął 30 grudnia 2014 r.
Natomiast Skarżąca dopiero w dniu 7 stycznia 2014 r. (zgodnie z datą nadania na poczcie) złożyła do Sądu formularz PPF, nie wnosząc przy tym o przywrócenie uchybionego terminu. Na podstawie przepisu art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a." w skutek nie usunięcia braków formalnych wniosku w zakreślonym terminie pozostawiono go bez rozpoznania.
Pismem z dnia 19 stycznia 2014 r. Skarżąca wniosła sprzeciw od zarządzenia Referendarza Sądowego w przedmiocie pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W uzasadnieniu Skarżąca wskazała, że termin 7 dni podany w pouczeniu nie określa, czy dotyczy dni ciągłych, czy dni roboczych oraz podkreśliła, że wezwanie otrzymała w okresie Świąt Bożego Narodzenia oraz Nowego Roku. Ponadto w pouczeniu nie było informacji o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia formularza PPF. Skarżąca powołując się na swój wiek ([..] lata) zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprzeciwu i przywrócenie terminu.
Zarządzeniem z dnia 4 marca 2014 r. Skarżąca w związku ze złożonym formularzem PPF została wezwana do przedłożenia w terminie 10 dni od daty otrzymania wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy dodatkowych dokumentów źródłowych, tj.:
- – oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, w tym o stanie rodzinnym obejmującym informacje o osobach pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym;
- – dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy;
- – aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącą emerytury tj. zaświadczenia o wysokości otrzymywanej emerytury (KRUS) za okres 3 ostatnich miesięcy oraz informacji o innych źródłach dochodów;
- – wykazu posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych (w tym lokat oraz kart kredytowych i wyciągów ze stanem tych rachunków za okres 3 ostatnich miesięcy),
- – innych dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości płatniczych skarżącego.
W odpowiedzi na wezwanie Skarżąca przesłała do WSA w Szczecinie pismo zawierające informacje o posiadanym majątku, wysokości dochodów oraz wydatków. Ponadto załączyła kopie przelewów emerytury za miesiące grudzień 2013 r., styczeń i luty 2014 r., potwierdzenia wpłaty za energię elektryczną za miesiące grudzień 2013 r. ([...] zł), styczeń ([...] zł) i luty 2014 r. ([...] zł), potwierdzenie zapłaty za usługę telekomunikacyjną za luty ([..] zł) i marzec 2014 r. ([...] zł), potwierdzenie zapłaty podatku od nieruchomości za 2014 r. ([...] zł), fakturę za dostawę wody i odprowadzenie ścieków (na dzień 7 styczeń 2014 r. – [...] zł oraz prognoza na dzień 15 lutego 2014 r. – [...] zł, prognoza na dzień 15 marca 2014 r. – [...] zł), potwierdzenie wpłaty z tytułu ubezpieczenia PZU za miesiąc czerwiec, wrzesień i grudzień 2013 r. ([...] zł), decyzję Prezesa KRUS ustalającą nowa wysokość emerytury wraz z przysługującymi dodatkami ([...] zł).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Sprzeciw w sprawie został wniesiony skutecznie, tym samym należało rozpoznać zawarte w nim wnioski.
- 1. Zgodnie z przepisem art. 88 zd. 1 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
W piśmie z dnia 19 stycznia 2014 r. Skarżąca złożyła sprzeciw na zarządzenie Referendarza Sądowego WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Sz 1500/13 pozostawiające wniosek o przyznanie prawa pomocy zawarty w skardze bez rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi Skarżąca powołując się na swój wiek ([...] lata) poprosiła o ponowne rozpatrzenie sprzeciwu i przywrócenie w tym przedmiocie terminu.
Sprzeciw Skarżącej został złożony w dniu 20 stycznia 2014 r. (data nadania pisma na poczcie). Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru odpis zarządzenia z dnia 9 stycznia 2014 r. Skarżąca podjęła osobiście w dniu 15 stycznia 2014 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upłynął więc w dniu 22 stycznia 2014 r.
Ze względu na brak uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu, wniosek jako niedopuszczalny, na podstawie art. 88 p.p.s.a. należało odrzucić (punkt 1 sentencji postanowienia).
2. Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 zd. 1 "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest jednak dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.).
Przepis art. 88 p.p.s.a. stanowi, że spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym.
Prawo pomocy może być Skarżącej przyznane na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku (art. 243 § 1 p.p.s.a.). Wnioski o przyznanie prawa pomocy można więc składać w toku postępowania, także wielokrotnie, przepisy nie ograniczają możliwości wystąpienia z wnioskiem do jednokrotnego jego wniesienia. Warunkiem skutecznego wniesienia wniosku jest złożenie go przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, przy czym nie został określony żaden termin ustawowy na wniesienie takiego wniosku. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest więc dopuszczalny. Stanowisko takie przedstawił NSA w postanowieniu z dnia 5 czerwca 2009 r. sygn. akt II OZ 497/09.
Z treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. wynika, że dotyczyć to może jedynie takich czynności, dla których dokonania właściwe przepisy przewidują konkretny termin.
Do takich czynności z pewnością nie należy złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, w pojęciu którego zawiera się wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Przepisy mające zastosowanie w procedurze sądowoadministracyjnej nie przewidują terminu do dokonania wymienionej czynności procesowej (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 15/06).
Ze względu na to, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczone żadnym terminem, więc nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a w konsekwencji również przywrócenie uchybionego terminu.
Wniosek Skarżącej zawarty w sprzeciwie z dnia 19 stycznia 2014 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niedopuszczalny z mocy ustawy, gdyż uchybienie terminowi, o którego przywrócenie Skarżąca wnosi, nie powoduje w istocie dla niej ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego.
Skarżąca w dniu 7 stycznia 2014 r. (data nadania na poczcie) przesłała do Sądu wypełniony i podpisany urzędowy formularz (PPF). Zauważyć należy, że nie ma przeszkód procesowych, aby wniosek ten został rozpoznaniu przez WSA w Szczecinie na podstawie przepisów art. 243 i nast. p.p.s.a.
W ocenie Sądu wniosek Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy podlega odrzuceniu.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Na podstawie przepisów art. 88 w zw. z art. 86 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji postanowienia.
3. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.).
Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy strona będąca osobą fizyczną wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zwolnienie od kosztów sądowych jest instytucją nadzwyczajną stanowiącą pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku, lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe.
Oceniając sytuację majątkową Skarżącej należy wskazać, że utrzymuje się z renty (KRUS) wynoszącej [...] zł (zgodnie z decyzją Prezesa KRUS z dnia 15 marca 2014 r., nr[...]). Z tego dochodu pokrywa koszty swojego utrzymania, w tym wydatki z wiązane z utrzymaniem domu wraz z gruntem przy ul.[...]. Skarżąca ma [...] lata i jak wskazuje znajduje się w trudnej sytuacji finansowej.
Z przedłożonych przez Skarżącą dodatkowych dokumentów źródłowych wynika, że ponosi ona wydatki związane z zaspokojeniem podstawowych potrzeb życiowych, tj.:
- – opłat za energię elektryczną ([...] zł – za grudzień 2013 r., [...] zł - za styczeń 2014 r., [...] zł – za luty 2014 r.),
- – opłat za usługi telekomunikacyjne ([.....] zł – za luty 2014 r., [....] zł – za marzec 2014 r.),
- – podatku od nieruchomości ([...] zł - za 2014 r.),
- – opłat za dostawę wody i odprowadzenie ścieków ([...] zł - na dzień 7 styczeń 2014 r., [...] zł - prognoza na dzień 15 lutego 2014 r., [...] zł, prognoza na dzień 15 marca 2014 r.),
- – składki na ubezpieczenie PZU ([...] zł - za miesiąc czerwiec, wrzesień i grudzień 2013 r.).
Dodatkowo Skarżąca uzasadnia w piśmie z dnia 15 marca 2014 r. średnie przybliżone wydatki miesięczne związane z utrzymaniem wynoszą [...] zł, na które składają się wydatki na: energię elektryczną – [...] zł, wodę i ścieki – [...] zł, podatek od nieruchomości – [...] zł, polisa PZU – [...] zł (za kwartał [...] zł), telefon i internet – [...] zł.
Zgodnie z powyższym, należy stwierdzić, iż Skarżąca wykazała, że w chwili obecnej nie dysponuje środkami pieniężnymi oraz nie posiada żadnego majątku, który mógłby stanowić źródło finansowania kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie, wynoszących na obecnym etapie [...] zł.
Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należało orzec jak w punkcie 3 sentencji postanowienia.