Uzasadnienie
Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu Kołobrzeskiego z siedzibą w Siemyślu wydał w dniu 7 czerwca 2013 r. po rozpoznaniu wniosku o płatności na 2013 r. A M decyzje w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania.
Powyższe decyzje zostały doręczone pełnomocnikowi strony-P M w dniu 19 czerwca 2013 r. Termin do zaskarżenia obu decyzji upływał w dniu 3 lipca 2013 r. W dniu 4 lipca 2013 r. w urzędzie pocztowym w Ł został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołań od ww. decyzji wraz z odwołaniami, sporządzony przez P M. Wniosek o przywrócenie terminu został uzasadniony naglą chorobą pełnomocnika, która dotknęła go poza miejscem zamieszkania. Na okoliczność powyższego pełnomocnik załączył zaświadczenie lekarskie z dnia 3 lipca 2013 r. o chorobie w dniach od 3 do 7 lipca 2013 r. Pełnomocnik wskazał, że w dniu 4 lipca 2013 r. udało mu się zorganizować pomoc brata w celu wysłania ww. dokumentów.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji i Modernizacji Rolnictwa wydał w dniu 12 września 2013 r. postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołań od ww. decyzji.
Organ przedstawił stan faktyczny. Organ przytoczył treść art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej "Kpa". Organ wskazał, że wykluczenie winy strony, reprezentowanej przez pełnomocnika wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Zdaniem organu, sam fakt choroby (łac. dyspepsja simpex-biegunka prosta), poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. Ocena, czy uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu nie ogranicza się zatem do ustalenia, czy twierdzenie pełnomocnika o chorobie jest wiarygodne, ale musi również uwzględnić na przykład to, czy wskazana przyczyna uchybienia terminowi stanowi przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i czy zainteresowany wykazał należytą staranność w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu, przykładowo poprzez wyręczenie się inna osobą, co w niniejszej sprawie miało miejsce, ale również po terminie.
Organ nadmienił, ze pełnomocnik zapoznał się w dniu 7 czerwca 2013 r. z treścią obu decyzji, lecz odmówił ich podpisania i zażądał doręczenia prze pocztę. Zdaniem organu, pełnomocnik miał świadomość toczącego się postępowania administracyjnego i nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołań.
Pisma pełnomocnika strony zatytułowane "zażalenie" zostały uznane za skargi i przekazane Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do rozpoznania wraz z aktami spraw. Pełnomocnik wniósł o uchylenie postanowień i przywrócenie terminu do złożenia odwołań od ww. decyzji. Pełnomocnik wskazał, że aby uznań, iż jego choroba uniemożliwiała dokonanie czynności w terminie, organ winien powołać biegłego albo wysłuchać lekarza, który wystawił ww. zaświadczenie. Według niego, nie można mu przypisać winy niedochowaniu ww. terminu. Pełnomocnik podał, że organ pominął fakt, że choroba dotknęła go poza miejscem zamieszkania, gdzie pozostały dokumenty, pozwalające sporządzić odwołania. Ponadto, zaprzeczyła by zapoznał się z treścią obu decyzji w dniu 7 czerwca 2013 r.
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji i Modernizacji Rolnictwa, w odpowiedzi na skargi, wniósł o ich oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w ww. postanowieniach.
W dniu 10 kwietnia do Sądu wpłynęły pisma procesowe pełnomocnika strony- adw. Z M, w których zawarto uzasadnienie wniesionych skarg i ustosunkowanie się do odpowiedzi organu na skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargi są zasadne.
Instytucję przywrócenia terminu procesowego zawitego reguluje art. 58 Kpa, zgodnie z którym w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
W sprawie bezspornym jest, że w dniu 19 czerwca 2013 r. doręczono pełnomocnikowi strony ww. decyzje, od których termin do złożenia odwołań upływał w dniu 3 lipca 2013 r., zaś w dniu 4 lipca 2013 r. pełnomocnik strony złożył ww. odwołania wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Tym samym zainteresowany dopełnił trzy z czterech przesłanek, o których mowa w art. 58 Kpa, tj. złożył wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi wraz ze złożeniem odwołań od ww. decyzji.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia czy zainteresowany dochował przesłanki uprawdopodobnienia braku winy w przekroczeniu terminu do złożenia odwołań.
Wskazać należy, że choroba nie jest samoistną okolicznością wystarczającą do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego i nie każdy jej rodzaj stanowi przesłankę do przywrócenia terminu. Do okoliczności faktycznych, uzasadniających brak winy w uchybieniu terminowi, zalicza się m.in. chorobę nagłą, obłożoną, która nie pozwoliła na dokonanie czynności procesowej lub posłużenie się osobą trzecią. Oceniając, czy choroba stanowi okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu, organ zobowiązany jest do zbadania, czy rodzaj i charakter choroby uniemożliwiał podjęcie działań w stosownym momencie przez osobę składającą wniosek o przywrócenie terminu. Jeżeli bowiem rodzaj choroby uniemożliwiają działanie, którego dotyczy zwłoka, jak i zlecenie tej czynności osobie trzeciej, to przywrócenie terminu będzie uzasadnione.
W niniejszych sprawach, organ zaniechał badania powyższych kwestii. Organ uznał, że zainteresowany nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu oraz, że zainteresowany nie wykazał, że nie mógł posłużyć się innymi osobami przy złożeniu odwołań w terminach.
Zdaniem Sądu, skoro z treści art. 58 § 1 Kpa - warunkiem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest uprawdopodobnienie przez zainteresowanego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to a contrario przyjąć należy, że warunkiem odmowy przywrócenia tego terminu jest wykazanie przez organ zawinienia po stronie zainteresowanego. Wskazać należy, że żaden przepis prawa nie zabrania stronie sporządzenia i złożenia odwołania w ostatnim dniu terminu. W konsekwencji okoliczność, że zainteresowany zaplanował sporządzenie oraz wniesienie odwołania na ostatni dzień ustawowego terminu i nie uczynił tego wcześniej (w trakcie biegnącego czternastodniowego terminu do wniesienia odwołania) nie może być uznana za jego winę w niedochowaniu terminu. Należało wezwać zainteresowanego w celu ustalenia, że wystąpiła sytuacja (zdarzenie) uniemożliwiająca mu podjęcie działań procesowych w ostatnim dniu terminu do wniesienia odwołania za pośrednictwem osób trzecich.
W opinii Sądu, niedokonanie przez organ ustaleń we wskazanym wyżej zakresie stanowiło uchybienie mające wpływ na wynik sprawy, gdyż doszło do naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 58 § 1 Kpa, a w konsekwencji przedwczesnej odmowy przywrócenia terminu. Jednocześnie należy wskazać, że Sąd nie przesądza, czy w niniejszych sprawach faktycznie zachodzi przesłanka przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, polegająca na wykazaniu przez zainteresowanego braku jego winy w dotrzymaniu terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 Kpa.
Okoliczność, czy zainteresowany zapoznał się z treścią ww. decyzji w dniu 7 czerwca 2013 r. nie ma znaczenia dla rozpoznania spraw, z uwagi na fakt, że organ doręczył obie decyzje zainteresowanemu w dniu 19 czerwca 2013 r. i od tego dnia rozpoczął się bieg terminu do złożenia odwołań.
Organ, rozpatrując ponownie wniosek, powinien podjąć działania, mające na celu wyjaśnienie spornych okoliczności. Dopiero bowiem ich ustalenie będzie pozwalało na podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego z treścią art. 58 § 1 Kpa. W szczególności, jeżeli organ uznaje treść zaświadczenia lekarskiego za zbyt ogólną, powinien zobowiązać zainteresowanego do złożenia dodatkowych wyjaśnień lub przedłożenia takiej dokumentacji medycznej, która w pełni odzwierciedli jego stan chorobowy oraz możliwość kierowania swoim postępowaniem, w tym do podejmowania czynności procesowych do dnia upływu terminu do wniesienia odwołania. Nadto, organ winien również ustalić i dokonać faktycznej oceny sytuacji zainteresowanego, czy jego sytuacja osobista i rodzinna pozwalała mu na ewentualne wyręczenie się innymi osobami w celu terminowego wniesienia odwołań.
W tym stanie sprawy, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).