Uzasadnienie
Z. O. pismem z dnia 21 października 2009 r. zatytułowanym "zażalenie" złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie skargę, w której wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot środków pieniężnych, zajętych z jego emerytury. W uzasadnieniu skargi wymienił pisma, skierowane przez niego do Prezydenta Miasta Sz. w 2008 oraz w 2009 roku dotyczące prowadzonej egzekucji należności pieniężnych z tytułu opłaty dodatkowej za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania. Zdaniem skarżącego organ naruszył zasady dwuinstancyjności postępowania oraz przepisy postępowania administracyjnego. Jednocześnie skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz zwrot należności zajętych wskutek przeprowadzonych czynności egzekucyjnych.
W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Sz. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wskazał, że postępowanie egzekucyjne wobec majątku Z. O. jest prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...], obejmujących zaległości z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacone postoje w strefie płatnego parkowania. W dniu 3 września 2009 r. dokonano zajęcia prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zobowiązany odebrał osobiście w dniu 7 września 2009 r.
Natomiast, w związku z pismem Z. O. z dnia 8 września 2009 r., organ egzekucyjny pismem z dnia [...] r. znak: [...] wezwał zobowiązanego do uzupełnienia tego pisma poprzez określenie żądania, z pouczeniem, iż w przypadku nie usunięcia braków pismo zostanie potraktowane jako zarzut na postępowanie egzekucyjne. Na wezwanie, które doręczono zobowiązanemu w dniu 26 października 2009 r., wyżej wymieniony nie odpowiedział.
Wobec tego, organ egzekucyjny potraktował powyżej wspomniane pismo zobowiązanego jako zarzut na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych [...] oraz [...] i postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. Postanowienie zostało doręczone zobowiązanemu w dniu 16 listopada 2009 r. wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sz. (jednakże jak wynika z akt administracyjnych sprawy Z. O. nie zaskarżył tego orzeczenia).
Jednocześnie odnosząc się do podniesionej przez zobowiązanego kwestii braku odpowiedzi na pismo z dnia 14 lipca 2008 r., organ egzekucyjny poinformował, że zostało ono rozpatrzone postanowieniem z dnia [...]r.
nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Odpowiadając na zobowiązanie przewodniczącego do wskazania przedmiotu zaskarżenia zgodnie z art. 57 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżący w piśmie z dnia 15 marca 2010 r. wyjaśnił, że sprawa dotyczy "zażalenia na postępowanie Urzędu Miasta Sz. i dotyczy strefy płatnego parkowania". Z. O. podniósł, że "Urząd Miasta Sz." naruszył przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 124 § 1 i art. 130 § 1 i § 2 ww. ustawy. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 7 września 2009 r. został powiadomiony o egzekucji kwoty [...] zł z tytułu opłat w strefie płatnego parkowania, natomiast pismo to nie zawierało uzasadnienia, poinformowano w nim, że skarżący może złożyć skargę do organu nadzoru poprzez Wydział Podatków UM.
W związku z powyższym, Z. O. wniósł skargę do Prezydenta Miasta Sz. oraz powiadomił o tym fakcie Wydział Podatków i Egzekucji UM. Ponadto, skarżący podniósł, że organ nie doręczył mu decyzji, a jedynie zawiadomienie, natomiast wymogi określone w KPA spełniło tylko postanowienie z dnia [...] r. Skarżący wskazał również, że w październiku i listopadzie 2009 r. potrącono mu kwoty w wysokości [...] zł z emerytury. Natomiast, w dniu 21 października 2009 r. Z. O. złożył zażalenie na postępowanie UM do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Według skarżącego egzekucja należności pieniężnych jest uzasadniona, jeżeli jest prowadzona zgodnie z prawem. Końcowo, skarżący wniósł o wydanie opinii prawnej w sprawie oraz zwrot kwoty [...] zł.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 ww. ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:
- 1) decyzje administracyjne;
- 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;
- 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie;
- 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa;
4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach;
- 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;
- 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;
- 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;
- 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4a.
Na podstawie art. 3 § 3 powołanej ustawy Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach.
Natomiast stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Za niedopuszczalną należy uznać skargę wniesioną bez zachowania toku instancji, bowiem zgodnie z art. 52 § 1 ww. ustawy skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 cytowanej ustawy).
W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Z. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie wyczerpując toku instancji. Jak należy wnosić z akt sprawy przedmiotem zaskarżenia do Sądu są następujące czynności dokonane przez Prezydenta Miasta Sz. w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego z tytułu nieopłacenia opłaty dodatkowej z tytułu postoju w strefie płatnego parkowania:
- 1. upomnienie z dnia 12 października 2007 r. nr [...] oraz upomnienie z dnia 15 stycznia 2008 r. nr [...];
- 2. tytuł wykonawczy z dnia 27 lutego 2008 r. nr [...] ORAZ tytuł wykonawczy z dnia 30 czerwca 2009 r. nr [...];
- 3. zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego organem rentowym.
W kwestii upomnienia, wskazać należy, że wydane ono zostało przez organ zgodnie z art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005 r., Nr 229, poz. 1954), zgodnie z którym egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Celem doręczenia upomnienia jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku, bez potrzeby wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie przewiduje możliwości wniesienia środka zaskarżenia na upomnienie przesłane przez wierzyciela, ani nie nakłada na wierzyciela obowiązku ustosunkowania się do stanowiska zobowiązanego. Jak wynika z powyższej regulacji postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie siedmiu dni od dnia doręczenia upomnienia. Dodatkowe warunki wszczęcia tego postępowania zawiera art. art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z tym przepisem organ egzekucyjny wszczyna postępowanie na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego.
W oparciu o powyższe rozważania, stwierdzić należy, że do upomnienia nie można odnosić zarzutów, które podniósł skarżący, ponieważ można je formułować dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego. Zobowiązanemu służy wówczas prawo zgłoszenia zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej (art. 33 ww. ustawy), rozpoznawanego przez organ egzekucyjny w trybie art. 34 tej ustawy.
Upomnienie nie stanowi rozstrzygnięcia władczego o sytuacji prawnej osoby do której zostało skierowane, lecz jedynie przypomina, że określony obowiązek już istnieje i należy go zrealizować. W tym znaczeniu brak mu cech postanowienia, decyzji, aktu czy czynności, o których mowa w art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegających kontroli sądu administracyjnego. Wobec niezrealizowania przez Z. O. obowiązku nałożonego upomnieniem Prezydent Miasta Sz. wystawił w dniu 27 lutego 2008 r. tytuł wykonawczy nr [...] i w dniu 30 czerwca 2009 r. tytuł wykonawczy nr [...].
Należy wskazać, że zgodnie art. 26 § 1 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji tytuł wykonawczy jest dokumentem urzędowym wystawionym przez wierzyciela, niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie został on objęty zakresem przepisu art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest on bowiem ani decyzją ani postanowieniem. Tytuł wykonawczy nie rozstrzyga żadnej sprawy administracyjnej, jest wyłącznie dokumentem, w którym wierzyciel wnioskuje o wszczęcie egzekucji z wymienionych w tytule należności.
Jednakże wskazać należy, że przeciwko tytułowi wykonawczemu, zgodnie z zawartym w nim pouczeniu, przysługuje dłużnikowi prawo wniesienia zarzutów do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Przez wniesienie zarzutów właściciel pojazdu ma zagwarantowaną możliwość obrony swoich praw. Oceny zasadności zarzutu dokonuje wierzyciel, jego ocena podlega kontroli organu
II instancji, a następnie sądu administracyjnego. Opisanego trybu skarżący nie wyczerpał, dlatego w tym zakresie skarga również podlega odrzuceniu.
Powyżej opisany tryb postępowania obowiązuje również w odniesieniu do skargi na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego.
Po otrzymaniu zawiadomienia o ww. zajęciu, dłużnikowi przysługuje w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prawo wniesienia zarzutów na dokonaną czynność. Postępowanie administracyjne prowadzone w tym przedmiocie jest dwuinstancyjne i musi poprzedzać wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Powyższy tryb także nie został przez skarżącego zachowany przy wnoszeniu skargi na ww. czynności egzekucyjne.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę na opisane czynności organu jako niedopuszczalną należało odrzucić.