Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 20 lipca 2022 r., sygn. akt I SA/Sz 220/22

Uzasadnienie

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie ("organ odwoławczy") wydało w dniu 15 lutego 2022 r. postanowienie nr SKO.414.322.2022, w którym odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez Z. M. (dalej "skarżący") od decyzji Wójta Gminy W. ("organ podatkowy") z dnia 23 listopada 2020 r. nr Ks.3123.105.2020.PŚ w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2019.

W uzasadnieniu organ podał, że przedmiotowa decyzja podatkowa została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 § 4 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz.1540 ze zm., dalej "o.p.") i termin do złożenia odwołania upłynął w dniu 23 grudnia 2020 r. (organ błędnie wskazał rok 2021), zaś skarżący złożył odwołanie w dniu 6 października 2021 r.

Organ odwoławczy podał, że pismem z 21 grudnia 2021 r. zawiadomił skarżącego na podstawie art. 15zzzzzn˛ ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm., dalej "ustawa COVID"), iż odwołanie od przedmiotowej decyzji zostało złożone z uchybieniem terminu oraz że skarżący może złożyć wniosek o przywrócenie terminu na podstawie art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. zawiadomienia. Zawiadomienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 7 stycznia 2022 r., który złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. We wniosku skarżący podał, że nie mógł odebrać decyzji pod adresem zamieszkania, ponieważ od dnia 20 listopada 2020 r. do 20 marca 2021 r. był na specjalnej misji zakonnej w Ś.. Ponadto pisma w postępowaniu błędnie kierowano do niego zamiast do jego pełnomocnika.

Organ odwoławczy przytoczył treść art. 162 o.p. i wskazał, że przywrócenie uchybionego terminu byłoby w niniejszej sprawie możliwe po spełnieniu łącznie przesłanek:

1. 1. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu;
2. 2. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy;
3. 3. wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w terminie wyznaczonym przez organ - 30 dni na podstawie art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID;
4. 4. równocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, której termin został uchybiony.

Organ odwoławczy podał, że brak winy strony w uchybieniu terminu oceniany jest z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Brak winy strony nastąpi, gdy strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu. Obowiązek wykazania uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na stronie postępowania. Postępowanie dotyczące przywrócenia terminu jest na osi czasu postępowaniem następującym po postępowaniu, w którym stwierdzono uchybienie terminu. Organ odwoławczy podał, że kwestię prawidłowości doręczenia przedmiotowej decyzji rozstrzygnął w postanowieniu z dnia 14 lutego 2022 r. nr SKO.414.2465.2021, w którym stwierdził uchybienie w terminie do złożenia odwołania od powyższej decyzji (postępowanie w tym zakresie zarejestrowane było pod sygn. akt I SA/Sz 219/22 - dopisek Sądu).

Organ odwoławczy podał, ze w złożonym wniosku skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w złożeniu odwołania po terminie. Zarzuty związane ze sposobem doręczenia decyzji można skutecznie podnieść jedynie w skardze na postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminowi do złożenia odwołania.

Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Wniósł też o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów.

Zarzucił organowi naruszenie:

1. 1. art. 150 o.p., przez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez organ II instancji, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. została doręczona stronie w trybie doręczenia zastępczego w dniu 9 grudnia 2020 r. i w konsekwencji przyjęcie, iż termin do wniesienia odwołania przez stronę upłynął w dniu 23 grudnia 2020 r., podczas gdy przedmiotowa decyzja nie została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy;
2. 2. art. 150 o.p. w zw. z art. 148 § 1 o.p. i art. 149 o.p., przez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki niezbędne do przyjęcia fikcji doręczenia przedmiotowej decyzji, podczas gdy na kopercie oraz zwrotnym potwierdzeniu odbioru do niej dołączonym nie odnotowano, czy została podjęta próba doręczenia korespondencji w sposób wskazany w art. 148 § 1 i art 149 o.p., co jest konieczne do zastosowania fikcji doręczeń;
3. 3. art. 228 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 223 § 2 pkt 1 o.p., przez jego błędne zastosowanie na skutek przyjęcia, że odwołanie od decyzji Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy przedmiotowa decyzja organu I instancji, wskutek jej nieprawidłowego doręczenia, nie weszła do obrotu prawnego, a więc nie zaczął biec termin do wniesienia odwołania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy;
4. 4. art. 228 § 1 pkt 1 o.p., przez jego niezastosowanie, podczas gdy przedmiotowa decyzja nie weszła do obrotu prawnego, co winno skutkować stwierdzeniem przez organ II instancji niedopuszczalności odwołania;
5. 5. art. 7, art. 8, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym przyjęciem, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. została stronie skutecznie doręczona w trybie doręczenia fikcyjnego w dniu 9 grudnia 2020 r., a w konsekwencji przyjęcie, iż termin do wniesienia odwołania przez stronę od przedmiotowej decyzji upłynął w dniu 23 grudnia 2020 r.;
6. 6. art. 10 k.p.a. oraz art. 110 k.p.a., przez błędne przyjęcie, że decyzja Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. została doręczona prawidłowo oraz jest w pełni skuteczna;
7. 7. art. 120 o.p., 121 § 1 o.p. oraz 122 o.p., przez:
8. - niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji wydanie rozstrzygnięcia wyłącznie w oparciu o twierdzenia organu I instancji dotyczące sposobu doręczenia przesyłki poleconej zawierającej decyzję Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r., podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie jednoznacznie wynika, iż przedmiotowa decyzja nie została doręczona skarżącemu w sposób prawidłowy;
9. - błędne i nieznajdujące potwierdzenia w materiale dowodowym przyjęcie, iż odwołanie od decyzji nie zostało złożone w terminie, co doprowadziło do niewłaściwego zastosowania art. 228 § 1 pkt 2 o.p., podczas gdy doręczenie przesyłki zawierającej przedmiotową decyzję skarżącemu nastąpiło w sposób nieprawidłowy, tj. niezgodny z art. 150 o.p., wskutek czego należy uznać, iż decyzja organu I instancji w ogóle nie weszła do obrotu prawnego, a zatem termin do wniesienia od niej odwołania nie zaczął biec;
10. - błędne przyjęcie, że decyzję z dnia 23 listopada 2020 r. doręczono skarżącemu w dniu 9 grudnia 2020 r., w sytuacji gdy organ II instancji powinien był uznać, że z uwagi na niezastosowanie w sposób rzetelny przez operatora pocztowego procedury dotyczącej trybu doręczenia, o którym mowa w art. 150 o.p., doręczenie przedmiotowej decyzji należało uznać za wadliwe;
11. - oparcie rozstrzygnięcia wyłącznie o twierdzenia organu I instancji, który nie podjął jakichkolwiek kroków w celu wyjaśnienia wątpliwości co do nieprawidłowego doręczenia przedmiotowej decyzji, w szczególności nie złożył reklamacji do właściwego urzędu pocztowego, oraz o system śledzenia przesyłek, tj. https://emonitoring.poczta-polska.pl/. podczas gdy na kopercie, w której znajdowała się przesyłka, jak i na zwrotnym potwierdzeniu odbioru do niej dołączonym brak jest informacji o dacie zarówno pierwszego, jak i ponownego awizo (pkt 2 i 3 ZPO jest pusty/niewypełniony), a nadto na przesyłce brak jest jakiejkolwiek adnotacji świadczącej o niezastaniu adresata pod adresem wskazanym na przesyłce, co stanowi naruszenie art. 150 o.p.;
12. 8. art. 162 § 1 o.p., polegające na błędnym uznaniu, że na gruncie niniejszej sprawy nie zaistniała przesłanka do przywrócenia terminu do złożenia odwołania w postaci uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi;
13. 9. art. 228 § 1 pkt 2 o.p. w zw. z art. 150 o.p., przez bezpodstawne stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r.;
14. 10. art. 187 o.p. w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 210 o.p., przez zaniechanie przez organ II instancji zebrania pełnego materiału dowodowego w toku postępowania administracyjnego, w tym ustalenia, czy doręczenie przesyłki nastąpiło w sposób prawidłowy, tj. czy listonosz Urzędu Pocztowego W. pozostawił tzw. awizo pod adresem w [...], ul. [...] pomimo, że Skarżący w pismach kierowanych do organu I instancji wskazywał na niedoręczenie mu decyzji z dnia 23 listopada 2020 r.;
15. 11. art. 191 o.p., przez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy oraz naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów skutkujące błędnym przyjęciem, iż decyzja Wójta Gminy W. z dnia 23 listopada 2020 r. w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2019 r. została skutecznie doręczona stronie w trybie doręczenia zastępczego w dniu 9 grudnia 2020 r., przedmiotowej decyzji upłynął w dniu 23 grudnia 2020 r., podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności z koperty zawierającej przesyłkę oraz zwrotnego potwierdzenia odbioru do niej dołączonego jednoznacznie wynika, iż doręczenie nastąpiło w sposób nieprawidłowy, tj. naruszający art. 150 o.p.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:

Spór w sprawie dotyczy odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania przez skarżącego od przedmiotowej decyzji. Należy podkreślić, że dopiero po ustaleniu w sposób niewątpliwy uchybienia terminu do dokonania danej czynności można rozważać kwestię przywrócenia terminu

Wskazać należy, że w niniejszej postępowanie w sprawie przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności było poprzedzone postępowaniem, w którym organ uznał, że doszło do uchybienia terminu do złożenia odwołania od przedmiotowej decyzji podatkowej. Powyższe postępowanie zostało zarejestrowane pod sygn. I SA/Sz 219/22 i zakończyło się wyrokiem Sądu z dnia 20 lipca 2022 r., w którym uchylono postanowienie organu odwoławczego z dnia 14 lutego 2022 r. nr SKO.414.2465.2021. Sąd uznał, że organ naruszył przepisy postępowania przez niewyjaśnienie kwestii prawidłowości doręczenia przedmiotowej decyzji.

Wobec czego na tym etapie postępowania, orzekanie przez Sąd w niniejszej sprawie należało uznać za przedwczesne. Wobec ścisłego związku miedzy oboma postępowaniami konieczne było uchylenie w niniejszej sprawie zaskarżonego postanowienia.

Odnosząc się do wniosku dowodowego należy mieć na uwadze, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie jest co do zasady prowadzone postępowanie dowodowe. Zgodnie z art. 106 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów, ale tylko w sytuacji, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania sądowego.

W art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. stwierdza się, że Sąd wydaje wyrok po zamknięciu sprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą zatem orzekania przez ten sąd jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami.

Wnioskowany zatem dowód z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy organu podatkowego nie jest dowodem uzupełniającym. Stąd wniosek nie może odnieść zamierzonego skutku.

Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu kwotę [...] zł tytułem kosztów postępowania, w tym [...] zł – wpisu sądowego i [...] zł- wynagrodzenia pełnomocnika. Zwrot kosztów postępowania nie objął opłaty skarbowej w kwocie 17 zł od złożonego dokumentu pełnomocnictwa z uwagi, że przyjęto, iż ten dokument nie został prawidłowo opłacony na rachunek właściwego organu podatkowego, tj. Prezydenta Miasta Szczecin zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o opłacie skarbowej z dnia 16 listopada 2006 r. (Dz. U. z 2020 r. poz. 1546). Z dokumentu wpłaty kwoty 17 zł wynikało, że została ona uiszczona na rachunek Urzędu Miasta w Poznaniu.