Uzasadnienie
W dniu [...] r. W. K. (dalej: "Zobowiązany", "Skarżący", "Strona") złożył deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Określił w niej wysokość średniego zużycia wody za 6 miesięcy na swojej nieruchomości, wskazał średnie miesięczne zużycie wody na poziomie [...] m3 oraz oświadczył, że odpady zbierane będą w sposób selektywny. Zobowiązany do deklaracji dołączył faktury dokumentujące zużycie wody za okres od [...] r. do [...] r.
Pismem z dnia [...] r. Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji ") zawiadomił Stronę o tym, że od [...] r. do [...] r. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dotyczącej nieruchomości Zobowiązanego wynosi [...] zł za każdy miesiąc. Wskazał przy tym, że na podstawie art. 6m ust. 2a ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010), dalej "u.c.p.g." w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu.
Wraz z pismem z dnia [...] r. Zobowiązany złożył korektę deklaracji, wskazując w niej wysokość średniego zużycia wody za 6 miesięcy [...] r. na swojej nieruchomości, wskazał średnie miesięczne zużycie wody na poziomie [...] m3 oraz oświadczył, że odpady zbierane będą w sposób selektywny. Zobowiązany do korekty deklaracji dołączył faktury dokumentujące zużycie wody za okres od [...] r. do [...] r. Ponadto, Zobowiązany wskazał, że dokonał on zapłaty za gospodarowanie odpadami za cały [...] r. z góry w kwocie [...]zł dołączając potwierdzenie przelewu. Strona wskazała, że z racji mniejszego zużycia wody w pierwszym półroczu [...] r. uważa za bezpodstawne domaganie się dodatkowych opłat z powodu zmiany wysokości stawki opłaty w trakcie roku.
W dniu [...] r. organ wezwał Stronę do złożenia deklaracji na nowym formularzu (obowiązującym od [...] r.), wpisania ilości zużytej wody podanej w deklaracji z dnia [...] r., wpisania średniomiesięcznego zużycia wody w ilości [...] m3, wpisania kwoty opłaty za miesiąc poprzez pomnożenie średniomiesięcznego zużycia wody przez nową stawkę tj. [...] x [...] zł = [...] zł oraz wpisania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za 1 miesiąc w kwocie [...]zł oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za dwa miesiące tj. [...] zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że Zobowiązany może wnieść nową deklarację po upływie 12 miesięcy, liczonych od pierwszego dnia miesiąca obowiązywania deklaracji, nie później niż przed upływem 13 miesięcy liczonych od pierwszego dnia miesiąca obowiązywania deklaracji, czyli najwcześniej w [...]. Organ I instancji powołał się na pkt 8 objaśnień do deklaracji.
Organ I instancji podkreślił, że składanie nowej deklaracji przed upływem tego terminu nie jest dopuszczalne, gdyż okresem rozliczeniowym dotyczącym wody jest rok. Organ I instancji wskazał, że Zobowiązany złożył deklarację, którą skorygował prawidłowe zawiadomienie zatem teraz Strona powinna złożyć korektę, aby deklaracja była zgodna z przepisami prawa miejscowego. Organ I instancji wyjaśnił, że nie ma żadnego znaczenia, że Zobowiązany uiścił ww. opłatę za cały rok, gdyż dokonał tego według stawek już nieobowiązujących.
Postanowieniem z dnia [...] r. organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od [...] r. W uzasadnieniu organ wskazał, że Zobowiązany może wnieść nową deklarację po upływie 12 miesięcy, liczonych od pierwszego dnia miesiąca obowiązywania deklaracji, nie później niż przed upływem 13 miesięcy liczonych od pierwszego dnia miesiąca obowiązywania deklaracji, czyli najwcześniej w [...] r. Organ I instancji powołał się na pkt 8 objaśnień do deklaracji. Organ I instancji podkreślił, że składanie nowej deklaracji przed upływem tego terminu nie jest dopuszczalne, gdyż okresem rozliczeniowym dotyczącym wody jest rok. Nadto organ wskazał, że Zobowiązany nie złożył korekty deklaracji, do której organ go wzywał zatem konieczne okazało się określenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w drodze decyzji.
W dniu [...] r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której określił zobowiązanemu wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od [...] r. w kwocie [...]zł. W uzasadnieniu przywołał treść art. 6o ust. 1 u.c.p.g., zgodnie z którym, w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Organ I instancji podał, że Zobowiązany został powiadomiony o zmianie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Strona po otrzymaniu tego zawiadomienia złożyła korektę deklaracji obowiązującą od [...] r., wyliczając wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie nowego okresu rozliczeniowego.
Organ I instancji wskazał, że na podstawie pkt 8 objaśnień do deklaracji, nowa deklaracja powinna zostać złożona po upływie 12 miesięcy, liczonych od pierwszego dnia miesiąca obowiązywania deklaracji, nie później niż przed upływem 13 miesięcy liczonych od pierwszego dnia miesiąca 1 obowiązywania deklaracji. Oznacza to, że nowa deklaracja uwzględniająca nową ilość zużytej wody, mogła zostać złożona dopiero w [...] r. z mocą obowiązywania od [...] r. Przed upływem tego terminu nie jest dopuszczalne wyliczenie opłaty w oparciu o nowe, z innego okresu, zużycie wody, ponieważ okresem rozliczeniowym dot. wody jest rok. Z uwagi na fakt, że Zobowiązany złożył jednak deklarację, którą skorygował prawidłowe zawiadomienie i wyliczył opłatę w oparciu o nowe dane, konieczne było złożenie przez niego korekty tej deklaracji tak, aby była zgodna z przepisami prawa miejscowego (z uchwałą Rady Miasta S. w sprawie formularzy deklaracji oraz ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Zobowiązany jednak tego nie uczynił, zatem w ocenie organu, na podstawie art. 6o ust. 1 u.c.p.g., koniecznym było wydanie decyzji określającej wysokość opłaty.
Ponadto organ I instancji ustalił, że Zobowiązany nie posiada pojemnika na odpady biodegradowalne ani kompostownika zatem konieczne jest zastosowanie stawki jak dla odpadów nie zbieranych w sposób selektywny w wysokości [...] zł za każdy miesiąc, począwszy od [...] r.
Nadto organ I instancji przywołał treść uchwały nr [...] r. w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zmienionej uchwałą nr [...] dalej: "uchwała nr [...]". Wskazał przy tym, w jakich terminach powinna następować płatność kolejnych rat.
Zobowiązany złożył odwołanie od tej decyzji i podniósł w nim, że segreguje odpady biodegradowalne, mimo iż nie posiada pojemnika na takie odpady. Nadto wskazał, że na określenie wysokości opłat miesięcznych za odbiór odpadów złożył deklarację w styczniu [...] r. na podstawie zużycia wody w drugim półroczu [...] r. Zobowiązany wniósł opłatę za odbiór odpadów segregowanych za cały rok [...]. W związku ze znacznym zmniejszeniem zużycia wody do [...] m3/m-c złożył nową deklarację zgodnie z rzeczywistym zużyciem.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] organ I instancji, działając na podstawie m.in. art. 226 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.), dalej "o.p.", uchylił decyzję z dnia [...] r., określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, za okres od [...] r. w kwocie [...]zł za każdy miesiąc i określił wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od [...] r. w kwocie [...]zł za każdy miesiąc za odbiór odpadów komunalnych.
Organ I instancji wskazał, że w odwołaniu Zobowiązany oświadczył, że posiada kompostownik. W ocenie organu, była to nowa okoliczność istotna dla określenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od [...] r. Organ I instancji postanowił zatem uchylić w całości swoją decyzję z dnia [...] r. oraz uwzględnić w całości odwołanie Strony i określić opłatę zgodnie z żądaniem Zobowiązanego wg stawek dla odpadów zbieranych i odbieranych w sposób selektywny w kwocie [...]zł za każdy miesiąc, począwszy od [...] r. Organ I instancji wskazał ponadto, że pozostałe ustalenia dokonane w toku postepowania dotyczącego określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie były przez Zobowiązanego kwestionowane i pozostają bez zmian. Podstawą naliczenia opłaty obowiązującej w [...] r. jest zużycie wody podane w deklaracji obowiązującej od stycznia [...] r. na podstawie załączonych faktur za okres od [...] r. do [...] r. Zużycie wody w podanym okresie wynosiło [...] m3, tj. średniomiesięcznie [...] m3.
Organ I instancji po raz kolejny przypomniał, że nowa deklaracja uwzględniająca inny okres niż w deklaracji obowiązującej od stycznia [...] r. powinna zostać złożona najpóźniej w [...] r. z datą obowiązywania od [...] r.
Na tą decyzję Zobowiązany złożył odwołanie, w którym zarzucił organowi nieuwzględnienie faktu, że opłatę za odbiór odpadów wniósł z góry za cały [...] r. W ocenie Zobowiązanego, organ I instancji błędnie zastosował nową stawkę [...] zł/m3 zamiast dotychczasową - [...] zł/m3. Ponadto, według Zobowiązanego, organ I instancji nie uwzględnił rzeczywistego zużycia wody od drugiego półrocza [...] r.
Zobowiązany nie zgodził się z podwyżką opłaty za odbiór odpadów komunalnych. Jego zdaniem, została ona uchwalona bezpodstawnie a przy analizie kosztów zagospodarowania odpadów nie uwzględniono odpadów jako surowca do produkcji humusu, przetworów tworzyw sztucznych i energii elektrycznej w spalarni śmieci. Zobowiązany powołał się na fakt, że organ włączył do postępowania korektę z lipca [...] r.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustalana jest co do zasady na podstawie złożonej przez właściciela deklaracji oraz stawki uchwalonej przez radę gminy. Podał, że przepisy u.c.p.g. przewidują określenie wysokości tej opłaty w drodze decyzji w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany nie złoży deklaracji bądź istnieją wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji (art. 6o u.c.p.g.) albo w przypadku nieuiszczenia przez właściciela nieruchomości opłaty określonej w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 6m ust. 2a u.c.p.g (art. 6m ust. 2b u.c.p.g.). Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o u.c.p.g. (art. 6m ust. Id u.c.p.g.).
Organ odwoławczy wskazał, że stosownie do treści art. 6m ust. 2a u.c.p.g. w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Z kolei zgodnie z art. 6m ust. 2b u.c.p.g., w przypadku gdy właściciel nieruchomości nie uiszcza opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 2a u.c.p.g., wójt, burmistrz lub prezydent miasta wydaje decyzję określającą wysokość tej opłaty, stosując wysokość opłaty podaną w zawiadomieniu.
Zdaniem organu odwoławczego, złożona w dniu [...] r. deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obejmowała dane o zużyciu wody w drugim półroczu [...] r. W ocenie organu odwoławczego, organ I instancji zasadnie stwierdził, że nowa deklaracja uwzględniająca nową ilość zużytej wody, może zostać złożona dopiero w [...] r. z mocą obowiązywania od [...] r. Organ odwoławczy podkreślił, że przed upływem tego terminu nie jest dopuszczalne wyliczenie opłaty w oparciu o nowe, z innego okresu, zużycie wody, ponieważ okresem rozliczeniowym jest rok.
Zobowiązany złożył skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarzucił w niej, że uchwała w sprawie podwyżek przedmiotowej opłaty została podjęta bez żadnego uzasadnienia konieczności podwyżek. Zdaniem Skarżącego, Miasto ma udziały firmach prowadzących gospodarowanie odpadami z których "uzyskują określone efekty ekonomiczne". Wskazał przy tym, że to Miasto winno płacić mieszkańcom za odbierane odpady i dlatego też złożył w dniu [...] r. doniesienie do CBŚ o popełnieniu przestępstwa przez Urząd Miasta. Podniósł, że Urząd Miasta prowadzi grabieżczą politykę przy gospodarowaniu odpadami, a szczególnie w stosunku do najsłabszych niesamodzielnych osób, które nie znają sposobów pokonania bezprawnie nałożonych zobowiązań z tytułu oddawania odpadów.
Ponadto Skarżący podniósł, iż otrzymał upomnienie do zapłaty za odbiór odpadów za listopad i grudzień, co łącznie z kosztem samego upomnienia wynosi [...] zł i stanowi wartość przedmiotu zaskarżenia. Skarżący wniósł o zwrot tej opłaty.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie Skarżący złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) – dalej: "p.p.s.a.", uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku niestwierdzenia takich wad, sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotem kontroli jest rozstrzygnięcie w sprawie określenia Skarżącemu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na przedmiotowej nieruchomości.
W pierwszej kolejności należy przyjrzeć się sposobowi procedowania organu I instancji w sprawie.
Jak wynikało z akt, organ I instancji po złożeniu odwołania przez skarżącego od własnej decyzji z dnia [...] r., uchylił ww. decyzję i określił wysokość przedmiotowej opłaty.
Podstawą działania organu I instancji był art. 226 § 1 o.p., zgodnie z którym jeżeli organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości, wyda nową decyzję, którą uchyli lub zmieni zaskarżoną decyzję.
Wskazać należy, że organ I instancji, do którego wpłynęło odwołanie strony od wydanego rozstrzygnięcia, ma obowiązek ocenić prawidłowość kwestionowanego aktu z punktu widzenia zarzutów zawartych we wniesionym środku zaskarżenia.
Przewidziana treścią art. 226 o.p., możliwość uchylenia lub zmiany przez organ I instancji zaskarżonej odwołaniem decyzji stanowi wyjątek od przewidzianej treścią art. 212 o.p. - zasady związania organu wydanym przez niego rozstrzygnięciem.
Z treści art. 226 o.p., wynika, że może on mieć zastosowanie tylko wtedy, gdy organ podatkowy, który wydał decyzję, uzna, że odwołanie wniesione przez stronę zasługuje na uwzględnienie w całości. Jeżeli natomiast organ podatkowy dojdzie do wniosku, że mógłby wprawdzie zmienić swoją decyzję, jednakże w zakresie niepokrywającym się w całości z żądaniem strony, nie będzie mógł dokonać weryfikacji własnej decyzji, lecz będzie obowiązany przekazać odwołanie organowi odwoławczemu.
W niniejszej sprawie organ I instancji, choć uchylił własną poprzednią decyzję i wydał nową określającą przedmiotową opłatę skarżącemu to nie uwzględniała ona w całości żądania strony. Skarżący uważał, że przedmiotowa opłata powinna kształtować się na znaczenie niższym poziomie i być uzależniona od aktualnego zużycia wody. Nowa decyzja ustala poziom tej opłaty od lipca [...] r. na kwotę [...]zł. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji zajął się kwestią selektywnego zbierania odpadów przez skarżącego, która miała, w jego ocenie, wpływ na wymiar tej opłaty. Organ I instancji uznał, że pozostałe ustalenia zawarte w uchylonej decyzji pozostały bez zmian, gdyż Zobowiązany ich nie kwestionował. Skarżący złożył odwołanie od nowowydanej decyzji przez organ I instancji, gdyż jego zdaniem, określona nią opłata była nadal zawyżona.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie brak było podstaw do zastosowania art. 226 o.p., gdyż w istocie nowowydana decyzja nie uwzględniła stanowiska Zobowiązanego co do wysokości przedmiotowej opłaty w całości.
W ocenie Sądu, organ I instancji, wydając decyzję z dnia [...] r. naruszył art. 226 o.p. i tym samym organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji naruszył art. 233 § 1 pkt 1 o.p.
Badanie przez Sąd naruszenia przepisów postępowania przez organy administracji wyprzedza badanie zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Sąd uznał, że w sprawie konieczne jest uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z dnia [...] r. i z dnia [...] r.
Na tym etapie postępowania rozpoznanie zarzutów materialnych przez Sąd jest przedwczesne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji przeprowadzi postępowanie zgodnie z przepisami i wyda stosowne orzeczenie, wskazując właściwe przepisy i je wyjaśni. Określenie przedmiotowej opłaty winno zawierać dokładne jej wyliczenie ze wskazaniem jej podstaw. Wyjaśnieniu podlegać będzie również kwestia zbioru selektywnego odpadów.
Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2019r. poz. 926 ze zm. – dalej "o.p."), z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta. Organowi wykonawczemu gminy służy zatem prawo do wszczęcia postępowania w sprawie określenia właścicielowi nieruchomości tej opłaty oraz prowadzenia tego postępowania na podstawie przepisów o.p.- dział IV postępowanie podatkowe. Powyższe oznacza, że wydana decyzja musi spełniać przesłanki z art. 210 o.p.
Wyjaśnić Skarżącemu należy, że kwestia prawidłowości zapisów uchwały, stanowiącej akt prawa miejscowego może być badana przez sąd administracyjny wyłączenie w trybie określonym w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2020 r. poz. 713). Udostępnienie Skarżącemu informacji o uzasadnieniu podwyżek przedmiotowych opłat przez organ może nastąpić na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429).
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 p.p.s.a., jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz Skarżącego od organu odwoławczego kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (kwota poniesionego wpisu sądowego).