Uzasadnienie
W. B., w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie [...], należnego od skargi wniesionej na wyżej wskazaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Skarżący jest zadłużony, nie jest w stanie opłacać bieżących rachunków, ponosi z żoną znaczne wydatki związane z utrzymaniem córki studiującej na Akademii Marynarki Wojennej w G.; ma również na utrzymaniu niepracującego syna ([...] lata), który jako osoba uzależniona od alkoholu pozostaje pod nadzorem kuratora.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną – E. B., córką – M. B. i synem – T. B. W oświadczeniu o stanie majątkowym skarżący wpisał, że posiada dom o pow. [...], o wartości [...] oraz samochód osobowy K. z [...]. Innego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, oszczędności, wierzytelności skarżący nie wykazał. Wskazał natomiast, że jest zadłużony na kwotę [...].
W rubrykach formularza dotyczących dochodów, zobowiązań i stałych wydatków skarżący podał, że z tytułu wynagrodzeń za pracę wraz z małżonką otrzymują łącznie kwotę [...], spłaca kredyt w wysokości [...].
Ponadto skarżący, wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia [...], nadesłał następujące dokumenty:
- 1) oświadczenie, z którego wynika, że: wydatki związane z utrzymaniem córki na studiach w G. wynoszą ok. [...] miesięcznie (opłacenie stancji, żywność, zakup pomocy naukowych); syn skarżącego nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna;
- 2) kopie rocznego wspólnego zeznania podatkowego (PIT-37) małżonków za [...] (łączne dochody małżonków po odliczeniach składek na ubezpieczenia społeczne [...]) i za [...] (łączne dochody małżonków po odliczeniach składek na ubezpieczenia społeczne [...]);
- 3) zaświadczenie z dnia [...] o dochodach skarżącego otrzymywanych z tytułu zatrudnienia w Domu Pomocy Społecznej w M. w wysokości [...] netto na stanowisku starszy opiekun;
- 4) zaświadczenie z dnia [...] o dochodach żony skarżącego otrzymywanych w miesiącach od [...] do [...] z tytułu zatrudnienia w firmie [...] w wysokości [...];
- 5) wyciągi z rachunku bankowego (z karty kredytowej skarżącego) w R. za okres od [...] do [...] (całkowite zadłużenie wraz z odsetkami i opłatami za obsługę miesięczną oraz nieterminowej płatności [...]);
- 6) wyciągi z rachunku bankowego żony skarżącego w S. za okres od [...] do [...], saldo końcowe [...];
- 7) pismo dotyczące powierzenia nadzoru kuratorskiego nad synem skarżącego T. B. kuratorowi społecznemu na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...], sygn. akt III RNs 374/15;
- 8) dokumenty potwierdzające miesięczne wydatki: pokwitowanie zapłaty opłaty za gaz, faktura VAT za gaz, faktura VAT za usługi telekomunikacyjne, dowód zapłaty opłaty za mieszkanie, faktura VAT za energię elektryczną, faktura VAT za wodę i ścieki;
- 9) dokumenty potwierdzające zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości (w kwotach [...] i [...]), z tytułu kredytów ([...] i [...]);
- 10) kopie orzeczenia Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w K. z dnia [...] o uznaniu skarżącego trwale i na stałe za osobę niepełnosprawną w stopniu lekkim, ze wskazaniem odpowiedniego zatrudnienia do prac lekkich, niewymagających obuocznego widzenia.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej zwana: "p.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z regulacji prawnych dotyczących kosztów sądowych wynika, że ich ponoszenie przez stronę postępowania sądowoadministracyjnego jest zasadą, natomiast zwolnienie z ich uiszczenia winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych jest instytucją stosowaną w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób zaliczyć można osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione zostały całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania.
Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy jak i stan faktyczny sprawy, starszy referendarz sądowy stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy wystąpiła ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, określona w art. 246 § 1 pkt 2) p.p.s.a. Skarżący wykazał bowiem, że w jego sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych należnych w postępowaniu przed sądem administracyjnym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny, w tym wpisu od skargi w kwocie [...]. Świadczy o tym kwota pieniężna, jaką dysponuje skarżący na miesięczne utrzymanie swojego czteroosobowego gospodarstwa domowego oraz należycie udokumentowane koszty tego utrzymania uwzględniające wydatki związane z kształceniem córki studiującej poza miejscem zamieszkania rodziców i utrzymaniem uzależnionego bezrobotnego syna.
W niniejszej sprawie należało wziąć też pod uwagę wysokość zadłużenia strony na kwotę ok. [...] oraz udokumentowane problemy ze spłatą bieżących zobowiązań, co ma wpływ na ocenę rzeczywistych możliwości pokrycia kosztów sądowych związanych z wszczęciem niniejszego postępowania. Zwrócono uwagę również na fakt, że skarżący ma ograniczone możliwości podjęcia dodatkowego zatrudnienia z uwagi na orzeczony stopień niepełnosprawności.
W konsekwencji, na podstawie art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie postanowił jak w sentencji.