Uzasadnienie
Skarżący A R w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [....] zł od wniesionej skargi na wyżej powołane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Składając w uzupełnieniu wniosku urzędowy formularz PPF, skarżący rozszerzył zakres wniosku obejmując nim również ustanowienie radcy prawnego.
Z uzasadnienia wniosku wynika, iż skarżący aktualnie poszukuje pracy w swoim zawodzie i nie osiąga dochodów. Wnioskodawca wskazał na swoje zobowiązania komornicze wynoszące [....] zł oraz egzekucję prowadzoną przez komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w S S pod sygnaturą [...] Wykazano, iż miesięczne wydatki na utrzymanie domu to opłaty: za gaz w kwocie od [...] zł do [...] zł miesięcznie, za wywóz śmieci około [...] zł miesięcznie, za wodę i ścieki około [...] zł miesięcznie, a także ponoszone przez żonę wydatki na leki w kwocie około [...] zł miesięcznie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Syn P R studiuje na Uniwersytecie w B (W), a wydatki z tym związane wynoszą około [...] zł.
Skarżący posiada majątek w postaci domu o pow. [...] mieszkanie o pow.[...]. oraz akcje imienne nienotowane na giełdzie papierów wartościowych o wartości [...] zł, innego majątku w postaci oszczędności nie wykazał. W rubryce formularza dotyczącej dochodów podał dochody żony z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Ponadto skarżący wskazał, iż jego żona nie jest skłonna do ponoszenia wydatków związanych z kosztami sądowymi.
Pismem procesowym z dnia [...] r. skarżący został wezwany do nadesłania dodatkowych dokumentów potwierdzających i uzupełniających przedstawione dane, w terminie dwudziestodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy. Wezwanie zostało doręczone stronie w dniu [...] r., a termin na jego wykonanie upłynął w dniu [...] r. Skarżący w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożył żadnych dokumentów określonych wezwaniem z dnia [...] r., nie ustosunkował się także w żaden sposób do zobowiązania.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie całkowitym, o które ubiega się skarżący w rozpoznawanej sprawie jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
Skarżący w formularzu PPF podał, że jest bezrobotny i poszukuje pracy, prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i studiującym we W synem, posiada majątek w postaci nieruchomości: dom o pow. [...] kw., mieszkanie o pow.
[...] m kw. oraz akcje o wartości [...] zł, nie posiada oszczędności ani wartościowych rzeczy, a miesięczne wydatki rodziny to opłaty za media, wydatki na leki oraz na utrzymanie syna studiującego za granicą, wynoszące łącznie kwotę od [...] zł do [...] zł (w zależności od opłat za gaz wynoszących od [...] zł do [...] zł miesięcznie). Dochody rodziny natomiast to kwota [...] zł uzyskiwana przez żonę z tytułu działalności gospodarczej. Wynika z powyższego, że po pierwsze skarżący posiada znaczny majątek w postaci nieruchomości (dom i mieszkanie) i papierów wartościowych o znacznej wartości, po drugie – rodzina utrzymuje się ze stałych i to znacznych miesięcznych dochodów, co w zasadzie już samo w sobie wyklucza przyznanie prawa pomocy. Ze złożonego oświadczenia wynika, iż miesięczne wydatki rodziny nie przekraczają wykazanych dochodów żony skarżącego w wysokości [...] zł. Zdaniem referendarza sądowego, dane zawarte w urzędowym formularzu PPF nie przekonują zatem o braku możliwości finansowych do poniesienia kosztów sądowych w tym zastępstwa procesowego.
Ponadto skarżący, pomimo wezwania nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów wskazujących na trudną sytuację finansową rodziny zarówno pozwalających na weryfikację złożonych oświadczeń jak i uzupełniających dane.
Należy stwierdzić, że nie zostało potwierdzone stosownym dokumentem, że skarżący jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w urzędzie pracy, co świadczyłoby, że faktycznie poszukuje pracy, jak wskazał we wniosku. Jest to o tyle istotne, że we wniosku, powołując się na brak zatrudnienia nie wykazał aby w inny sposób poszukiwał pracy, nie wykazał też, że jest niezdolny do jej podjęcia. Nie można również zweryfikować oświadczenia skarżącego, że zarówno on, jak i pozostali członkowie rodziny nie posiadają oszczędności i czy nie są w stanie ich poczynić, nie nadesłał bowiem wyciągów z rachunków bankowych zarówno swoich, jak i żony.
Nie sposób też zweryfikować podanych danych o wysokości dochodów żony z działalności gospodarczej oraz faktu kontynuowania nauki przez syna za granicą i nieuzyskiwania przez niego żadnych świadczeń. Nie jest w końcu jasna sytuacja majątkowa rodziny, skarżący nie wyjaśnił w jaki sposób jest wykorzystywane posiadane mieszkanie i czy może ono stanowić dodatkowe źródło dochodów. Nie jest także wiadome, czy żona skarżącego oraz syn posiadają majątek odrębny.
Wracając do oceny informacji o sytuacji majątkowej skarżącego podanych na urzędowym formularzu PPF, należy stwierdzić, że jeśli nawet skarżący – z racji braku zatrudnienia – nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów sądowych to nie oznacza to, że nie może ich pokryć przy pomocy żony, która osiąga znaczne dochody z działalności gospodarczej i nie zmienia tej oceny powoływana przez skarżącego okoliczność niechęci z jej strony do ponoszenia wydatków związanych z kosztami sądowymi obciążającymi skarżącego. Należy bowiem zauważyć, iż fakt pozostawania w związku małżeńskim, niezależnie od łączących małżonków stosunków majątkowych, oznacza ciążący na małżonkach z mocy prawa wzajemny obowiązek udzielania wsparcia finansowego oraz przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, przez każdego z małżonków według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych (art. 23 i art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz. U. z 1964 r. Nr 9 poz. 59 ze zm.).
Potrzeby rodziny mogą w konkretnych okolicznościach obejmować również zobowiązania względem S P z tytułu kosztów sądowych w sprawach jednego z małżonków. Jak wynika z postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjny z dnia 2 lipca 2009 r. (sygn. akt I FSK 216/09), obowiązek alimentacyjny nie jest uzależniony od ustroju majątkowego małżeńskiego, a ponadto obejmuje on również wydatki związane z prowadzeniem postępowań sądowych.
A zatem, skoro żona skarżącego jest w stanie ponieść koszty sądowe w tym wynagrodzenie pełnomocnika, to – zdaniem referendarza sądowego - uprawnione jest sformułowanie oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co za tym idzie - instytucja ta nie zostanie wobec skarżącego zastosowana.
Wobec powyższego, uznając, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, orzeczono jak w sentencji.