Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w S. postanowieniem z dnia[...]. nr [...] stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. nr [...] z dnia[...].
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] r. A. N. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwa N. Firma Handlowo-Usługowa, zgłosił do procedury dopuszczenia do wolnego obrotu, używany samochód osobowy marki [...], nr nadwozia [...], rok produkcji 2001. Przedmiotowe zgłoszenie celne zostało zarejestrowane pod pozycją ewidencji [...].
Postanowieniem z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w S., mając na uwadze ustalenie poczynione w decyzji nr [...] z dnia [...], wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia podatku akcyzowego i podatku od towarów i usług, z tytułu importu przedmiotowego towaru.
Po przeanalizowaniu całości materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, Naczelnik Urzędu Celnego w S., wydał decyzję nr [...] z dnia [...]., w której przyjmując ustalenia dokonane w ostatecznej decyzji z dnia [...]., określił kwoty podatków należnych z tytułu importu ww. samochodu osobowego, tj. kwotę podatku akcyzowego w wysokości [...] zł oraz kwotę podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł. Jednocześnie powiadomił dłużnika o zaksięgowaniu w rejestrze Długu Celnego [...] pod poz.[...], kwot uzupełniających należności, wynikających z niedoboru podatku akcyzowego w wysokości [...] zł oraz podatku od towarów i usług w wysokości [...] zł.
Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał dalej, iż powyższa decyzja została doręczona A. N. w dniu[...]. na adres ul.[...],[...]. Jej odbiór został potwierdzony przez pełnoletniego domownika, tj. S. N. - współmałżonkę adresata, poprzez złożenie imiennego podpisu oraz naniesienie daty odbioru przesyłki, tj. [...]. Natomiast odwołanie w przedmiotowej sprawie z dnia [...]., zostało nadane w Urzędzie Pocztowym[...], w dniu [...]. (data stempla pocztowego).
Uzasadniając swoje stanowisko podjęte w sprawie, Dyrektor Izby Celnej w S. dokonał analizy norm prawa zastosowanych w sprawie. Wskazał, iż zgodnie z art. 145 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 149 w/cyt. ustawy, w przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W rozpatrywanej sprawie decyzja organu celnego doręczona została jako pełnoletniemu domownikowi — S. N., tj. żonie Strony niniejszego postępowania na ww. adres, w dniu [...], co potwierdza zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki listowej.
Organ celny wskazał dalej, iż skutek prawny doręczenia pisma powstaje przez sam fakt jego odbioru dokonanego przez osobę pod wskazanym adresem a doręczenie następuje w dacie potwierdzenia przez tę osobę, odbioru pisma.
Wobec powyższego, w ocenie Dyrektora Izby Celnej w S. stwierdzić należy, iż decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] r. doręczono w sposób prawidłowy pod właściwym adresem w dniu [...] r.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ wskazał, iż kolejną kwestią badaną w niniejszym postępowaniu, jest terminowość odwołania. Przytaczając treść przepisu art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał, iż 14 - dniowy termin na wniesienie odwołania, biegnący od dnia doręczenia decyzji Stronie, jest terminem ustawowym wynikającym wprost z przepisu, który nie może być skracany, ani też przedłużany przez organ podatkowy. Zatem w sytuacji, gdy odwołanie wniesione zostało po tym terminie, organ ma obowiązek na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania.
Badanie przez organ odwoławczy warunku zachowania terminu do wniesienia odwołania wymaga przede wszystkim ustalenia dnia, z upływem którego dokonanie czynności będzie bezskuteczne. Następnie organ odwoławczy, wskazał na zasady obliczania terminów podając, iż w niniejszej sprawie decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. doręczono w dniu [...]., zatem termin do wniesienia odwołania na decyzję rozpoczął się w dniu [...]. i zakończył w dniu [...] r.
Odwołanie zaś zostało nadane w Urzędzie Pocztowym [...], listem poleconym nr [...] wysłanym w dniu [...]. (co potwierdza data stempla pocztowego na kopercie), czyli po upływie przewidzianego prawem terminu do wniesienia odwołania.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, A. N. reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., zaskarżając powyższe postanowienie w całości i zarzucając mu naruszenie następujących przepisów:
- a) art. 149 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (zwana dalej O.p.) poprzez uznanie za prawidłowe doręczenie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...]. pani S. N., która nie jest małżonką skarżącego ani jego domownikiem w rozumieniu wskazanego przepisu, ani też osobą upoważnioną przez skarżącego do odbioru jego korespondencji, a także poprzez błędne uznanie, że doręczenie decyzji nastąpiło [...] r., podczas gdy miało to miejsce dopiero [...] b) art. 149 O.p., poprzez uznanie za prawidłowe doręczenie decyzji S. N., która nie jest małżonką skarżącego ani jego domownikiem w rozumieniu wskazanego przepisu, ani też osobą upoważnioną przez skarżącego do odbioru jego korespondencji, w sytuacji gdy brak było zawiadomienia o doręczeniu pisma w oddawczej skrzynce pocztowej ani w drzwiach mieszkania adresata;
- c) art. 223 § 2 pkt 1 O.p. polegające na stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania, mimo że decyzja z dnia [...]została skarżącemu faktycznie doręczona w dniu [...] a odwołanie zostało wysłane listem poleconym w dniu [...] r. (tj. w ciągu 6 dni od chwili jego otrzymania) i tym samym 14-dniowy termin na wniesienie odwołania został zachowany.
Nadto, skarżący wniósł o rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, iż S. N. która odebrała decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...]., nie jest jego małżonką jak błędnie ustalił organ, lecz bratową i wraz z mężem (bratem skarżącego) mieszka pod innym adresem. W ocenie skarżącego, S. N. nie jest domownikiem skarżącego ani dozorcą domu położonego w [...] przy ul. [...]
Nadto, jak wskazał skarżący w przedmiotowej sprawie listonosz nie pozostawił żadnego zawiadomienia o przesyłce ani w skrzynce, ani w jego drzwiach.
Niezależnie od powyższego, A. N. podniósł również, iż S.N. przekazała mu przedmiotową decyzję dopiero w dniu [...] wobec czego niezwłocznie przygotował odwołanie, które nadał listem poleconym w dniu [...] r. Od chwili otrzymania decyzji do momentu wysłania odwołania minęło dokładnie 6 dni, więc termin do wniesienia odwołania wynikający z art. 223 § 2 pkt 1 O.p. zdaniem skarżącego został zachowany.
Nadto, z ostrożności skarżący wskazał, iż nie miał obowiązku wnosić wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Taki wniosek byłby konieczny wówczas, gdyby uznać, że termin do wniesienia odwołania zaczął biec z chwilą doręczenia decyzji S. N. A ponieważ doręczenie to w ogóle nie odniosło skutku wobec adresata (skarżącego) z w/w przyczyn, wniosek o przywrócenie uchybionego terminu byłby bezprzedmiotowy. Niemniej jak wskazał A. N., na wypadek odmiennego stanowiska w tej kwestii, skarżący dochował również 7-dniowego terminu na złożenie odwołania, które traktować należy również jako formę wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Celnej w S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zw. dalej p.p.s.a.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy.)
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 wyżej wymienionej ustawy).
Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa.
Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Odwołanie jest podstawowym środkiem zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, który przysługuje od każdej decyzji nieostatecznej. Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który decyzję tą wydał. Organ odwoławczy przeprowadza postępowanie wstępne, w trakcie którego bada dopuszczalność odwołania, a następnie terminowość jego wniesienia.
W niniejszej sprawie, istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania tj. kiedy i komu w sposób prawidłowy doręczono decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] r. i kiedy upływał termin do wniesienia odwołania.
Wskazać należy, że stosownie do art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. Nr 8, z 2005 r., poz. 60 ze zm.), konsekwencją stwierdzenia przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania jest stwierdzenie w formie postanowienia, uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Oznacza to, że podatnik pozbawiony zostaje prawa do kontroli instancyjnej wydanego przez organ I instancji rozstrzygnięcia. Dlatego też postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po analizie okoliczności sprawy.
Podkreślenia wymaga, iż treść art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. m.in. wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt SA/Bk 271/03, niepubl.).
W rozpatrywanej sprawie, przekroczenie terminu było oczywiste (29 dni) i było udokumentowane w sposób nie budzący wątpliwości.
Organ wskazał z powołaniem się na art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa, że z uwagi na nieobecność adresata w mieszkaniu, nastąpiło doręczenie przedmiotowej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. z dnia [...] r., pełnoletniemu domownikowi – S. N., w mieszkaniu skarżącego, w dniu [...]. (doręczenie zastępcze). Potwierdzeniem powyższego jest znajdujące się w aktach sprawy, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki listowej o numerze [...], na którym S. N. złożyła własnoręczny podpis i naniosła datę potwierdzającą przyjęcie przesyłki w dniu [...]. Jednocześnie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się adnotacja, iż odbierająca przedmiotową przesyłkę, podjęła się jej oddania adresatowi. Ponadto na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje także podpis doręczającego wraz z datą doręczenia – [...] r. (karta akt adm.
29) oraz zapis "wspł", z którego organ wywnioskował, iż odbioru dokonał współmałżonek jako że na innym, zwrotnym potwierdzeniu odbioru, w którym odbioru przesyłki kierowanej do A.N. dokonywała S. N. widniał zapis " żona" (karta akt adm. 21).
W tym miejscu należy podkreślić, iż w przypadku doręczenia pism przez pocztę, pokwitowanie odbioru pisma następuje na druku potwierdzenia odbioru, który zwracany jest nadawcy. Sposób doręczenia przesyłki tego rodzaju został uregulowany w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, po. 1159 ze zm.) oraz w rozporządzeniu wykonawczym do tej ustawy, tj. w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 r. w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.). Zgodnie z § 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia, określa ono warunki wykonywania powszechnych usług pocztowych przez operatora publicznego, dotyczących wymagań w zakresie przyjmowania i doręczania przesyłek pocztowych, w tym dokumentowania wykonania usługi doręczenia przesyłek rejestrowanych. Przez przesyłkę rejestrowaną należy rozumieć, stosownie do art. 3 pkt 20 ustawy – Prawo pocztowe, przesyłkę przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczoną za pokwitowaniem odbioru.
Formularz pokwitowania w myśl § 7 ust. 1 cyt. rozporządzenia określony jest przez operatora w stosownym regulaminie. Zgodnie natomiast z treścią § 35 ust. 1 powołanego rozporządzenia, przesyłki rejestrowane i przekazy pocztowe doręcza się zgodnie z art. 26 ustawy za pokwitowaniem odbioru, po stwierdzeniu tożsamości osoby uprawnionej do odbioru. W myśl § 35 ust. 3 cyt. rozporządzenia pokwitowanie odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego powinno zawierać czytelny podpis odbiorcy i datę odbioru. Z kolei z treści § 10 ust. 2 tegoż rozporządzenia wynika, że potwierdzenie odbioru polega na doręczeniu nadawcy formularza z pokwitowaniem adresata odbioru przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego.
Z powyższych uregulowań wynika zatem, że pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki musi spełniać przewidziane w nich wymogi co do formy i treści. Tym samym pocztowy dowód doręczenia adresatowi przesyłki jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 § 1 Ordynacji podatkowej, potwierdzającym fakt i datę doręczenia, zgodnie z danymi na dokumencie tym umieszczonymi. Innymi słowy oznacza to, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego co zostało w nim urzędowo stwierdzone, czyli że w określonym dniu, danej osobie doręczono przesyłkę, która zawierała określoną korespondencję.
Pogląd, że pocztowy dowód doręczenia przesyłki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone, należy uznać za ugruntowany w orzecznictwie sądowym (por. post. NSA z dnia 31 marca 2010 r. sygn. akt I FSK 1929/09 i powołane tam orzecznictwo Sądu Najwyższego, m.in. post. SN z dnia 30 kwietnia 1998 r. sygn. III CZ 51/98, opubl. OSNC 1998; wyrok NSA z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt II GSK 555/08, zbiór LEX nr 52569; wyrok WSA w W-wie z dnia 22 maja 2007 r. sygn. III SA/Wa 4015/06, zbiór LEX nr 345902). Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem, co wynika też z treści art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej.
Nie można jednak przyjąć, by do obalenia tego domniemania wystarczyło niczym nie poparte twierdzenie skarżącego, że odbierająca korespondencję S. N. nie jest jego małżonką tylko bratową i wraz z mężem, mieszka pod innym adresem.
Sąd podkreśla, iż ciężar obalenia domniemania prawdziwości pocztowego dowodu doręczenia pisma spoczywa na zainteresowanym (ciężar przeprowadzenia dowodu spoczywa na tym, kto z określonego faktu wywodzi skutki prawne). W niniejszej sprawie skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na okoliczność wykazania niezgodności adnotacji na dowodzie doręczenia ze stanem rzeczywistym.
Zasadnie zatem organ stwierdził, że skuteczne i prawidłowe było doręczenie przesyłki w trybie art. 149 ustawy Ordynacja podatkowa.
Zasadnie też Dyrektor Izby Celnej w S. wskazał, że termin 14-dniowy do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, zaczął biec w dniu [...] r. i upływał z dniem [...] r., zgodnie z zasadami obliczania terminów przewidzianymi w art.
12. Orydnacji podatkowej. Dla oceny kiedy dokonano doręczenia, znaczenie ma data odbioru uwidoczniona na zwrotnym potwierdzeniu odbioru nie zaś data faktycznego przekazania decyzji adresatowi (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 24.09.2008 r. sygn. akt I SA/Ol 373/08).
Jak wspomniano odwołanie na wyżej wymienioną decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w S., zostało nadane w Urzędzie Pocztowym [...], w dniu [...]. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że ustalenia organu odwoławczego, iż nastąpiło uchybienie ustawowego terminu do jego wniesienia, są prawidłowe.
Sąd podkreśla, iż uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 228 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej.
Zaznaczyć przy tym należy, że wyznaczony przez art. 223 § 2Ordynacji podatkowej 14-dniowy termin do wniesienia odwołania jest terminem zawitym, którego przekroczenie powoduje bezskuteczność wniesionego odwołania. Jest też jednocześnie terminem procesowym, który może zostać przywrócony w trybie przewidzianym przez art. 162 i nast. Ordynacji podatkowej. Instytucja przywrócenia terminu stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności procesowej przez stronę w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest możliwe jednak tylko w przypadku spełnienia wskazanych w art.162 Ordynacji podatkowej. warunków, a mianowicie złożenia przez zainteresowaną osobę wniosku o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od chwili ustania przyczyny, dla której uchybiła terminowi, uprawdopodobnienia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy oraz jednoczesnego dokonania czynności, której nie dokonała w przewidzianym terminie.
Postępowanie prowadzone w trybie art. 162 i nast. Ordynacji podatkowej jest postępowaniem wnioskowym. Innymi słowy przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej może nastąpić wyłącznie na wyraźny wniosek osoby zainteresowanej, organy nie mogą w tym zakresie działać z urzędu. Ustawa nie określa formy, w jakiej stosowny wniosek winien być złożony, ważne jest, aby wola zainteresowanego była czytelna i zrozumiała dla organu.
Oczywiście prośba o przywrócenie terminu może być zawarta w oddzielnym piśmie bądź też w treści pisma (odwołania, zażalenia), dla wniesienia którego termin był określony. Istotnym jest, aby zainteresowany miał świadomość, że ma miejsce uchybienie terminu i że od jego woli zależy przywrócenie tego terminu (wyrok NSA z 14 maja 1998 r. sygn. IV SA 1153/96 LEX nr 45637, wyrok NSA z 18 czerwca 1998 r. sygn. I SA/Po 1911/97 LEX nr 33425).
W treści skargi skarżący podnosi, iż dochował również 7-dniowego terminu na złożenie odwołania, które należy traktować jako formę wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia., co podkreślić należy, nie może być przedmiotem rozpoznania przez Sąd w ramach niniejszej sprawy, wywołanej skargą A. N. ze skargi na postanowienie Dyrektor Izby Celnej w S. z dnia [...] r. nr [...], rozstrzygającego o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w S. nr [...] z dnia [...].
Reasumując, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa wskazanego w skardze. Materiał znajdujący się w aktach administracyjnych potwierdza okoliczności faktyczne, na których oparte zostało zaskarżone postanowienie, a tym samym twierdzenie zawarte w skardze nie znajdują potwierdzenia.
W tym stanie rzeczy po rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, działając na podstawie art. 151 tej ustawy, skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.