Uzasadnienie
G. T. pismem z dnia [...] r. złożyła skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek. Jednocześnie w skardze zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W złożonym urzędowym formularzu PPF zaznaczyła, że wnosi o ustanowienie adwokata.
Z uzasadnienia wniosku oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżąca ma [...] lata, jest osobą przewlekle chorą, z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i niepełnosprawną [...] letnią matką, a w majątkowym, że posiada mieszkanie o pow. [...] m kw., które nie jest jeszcze spłacone. Skarżąca nie wykazała posiadania zasobów pieniężnych ani wartościowych rzeczy ruchomych. Skarżąca nie pracuje, nie otrzymuje także żadnych świadczeń rentowych ani emerytalnych, nie korzysta też z pomocy społecznej. Dochody rodziny to emerytura wojskowa męża skarżącej i wynagrodzenie za pracę na ½ etatu w kwocie ok.[...] zł oraz emerytura rolnicza matki skarżącej w wysokości [...] zł netto.
Ponadto z akt wynika, iż mieszkanie skarżącej obciążone jest hipoteką przymusową na rzecz ZUS w związku z toczącym się postępowaniem egzekucyjnym, miesięczne koszty utrzymania mieszkania i leczenia rodziny wynoszą ok. [...] zł. Wnioskodawczyni posiada zobowiązania z tytułu kredytów zaciągniętych na wykup mieszkania, zakup sprzętu rehabilitacyjnego, mąż skarżącej z tytułu poręczenia spłaca również pożyczkę zaciągniętą przez inną osobę.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W sprawie, przedmiotem skargi G. T. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania w sprawie umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazane w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Skarżąca nie ma zatem z mocy ustawy obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego rozpoznaniu podlegał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, a zatem, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wykazania wymagało przez skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem.
Ponadto w przypadku przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Ciężar wykazania powyższych okoliczności obciąża wnioskodawcę, a wykazanie to powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
W ocenie referendarza sądowego sytuacja osobista (zdrowotna) i materialna skarżącej przemawia za uwzględnieniem jej wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powoływane we wniosku okoliczności, jak również te wynikające z akt sprawy, świadczą o tym, że skarżąca nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w postaci opłacenia zastępstwa procesowego.
Skarżąca nie posiada żadnych dochodów ani oszczędności pieniężnych, utrzymuje się wyłącznie dzięki pomocy rodziny - z niewysokich dochodów męża i matki.
Ze względu na zły stan zdrowia budżet domowy jest obciążony znacznymi wydatkami związanymi z opieką i leczeniem dwóch niepełnosprawnych osób.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.