Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z 9.03.2022 r., nr 3201-IEW.711.2.2022.3, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie (dalej: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie (dalej: "organ I instancji") z 13.01.2022 r., nr [...], oddalające zarzuty T. J. (dalej: "zobowiązany", "strona" bądź "skarżący") w sprawie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 24.11.2021 r. o nr: [...]
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że pismem z 22.12.2021r. zobowiązany wniósł na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz.479 ze zm., zw. dalej: "u.p.e.a."), zarzut w sprawie prowadzonego przeciwko niemu, postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Podniesiony zarzut dotyczył przedawnienia zobowiązania podatkowego dochodzonego na podstawie tych tytułów. W ocenie zobowiązanego, w związku z brakiem wystąpienia w sprawie okoliczności przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zobowiązanie przedawniło się i nie może być egzekwowane. Zobowiązany wywiódł, że ewentualne przerwanie terminu biegu przedawnienia mogło nastąpić z chwilą zastosowania środka egzekucyjnego (tj. z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zastosowaniu środka egzekucyjnego), jednakże tytuł wykonawczy wraz z zajęciem egzekucyjnym został skutecznie mu doręczony 16.12.2021 r., a zatem po upływie okresu przedawnienia zobowiązania.
W toku postępowania, organ I instancji ocenił, iż złożony zarzut strona oparła na nieistniejącej podstawie prawnej, gdyż w obecnym stanie prawnym w u.p.e.a. nie występuje przepis art. 33 § 1 pkt 1. Nadto, organ I instancji ustalił, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych wskazanymi tytułami wykonawczymi, albowiem wystąpiły przesłanki skutkujące przerwaniem biegu terminu ich przedawnienia.
W tych okolicznościach, organ I instancji postanowieniem z 13.01.2022 r., nr 3271-SEW.720.1.2022.3 oddalił zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Nie zgadzając się z wydanym rozstrzygnięciem, strona wniosła zażalenie do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie.
W uzasadnieniu zażalenia strona podtrzymała argumentację, iż w sprawie nie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia dochodzonych zobowiązań podatkowych. Ponadto wskazała, iż prowadzenie egzekucji do jej majątku może doprowadzić do wyrządzenia nieodwracalnej szkody, szczególnie w kontekście znacznego prawdopodobieństwa uchylenia decyzji organu na podstawie którego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne, z uwagi na nierozpatrzoną do tej pory skargę kasacyjną złożoną przez stronę do NSA w Warszawie, w sprawie odpowiedzialności podatkowej strony jako członka zarządu za zaległości Spółki z o.o. M. Strona wskazała, iż organ I instancji powołał się w kwestionowanym postanowieniu na czynności (m.in. zajęcia rachunków bankowych Spółki z o.o. [M) dokonane w 2017 r., a więc po rezygnacji strony z funkcji członka zarządu tej Spółki.
Strona podkreśliła, że Spółka 18.04.2016 r. uzyskała zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach, wobec czego, strona nie mogła podejrzewać, że może zostać orzeczona jej odpowiedzialność za zobowiązania Spółki. Zdaniem strony, została ona wprowadzona w błąd przez organy podatkowe a organ dopuścił się naruszenia art. 33 § 5 u.p.e.a., poprzez zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz niezastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że zobowiązania objęte przedmiotową sprawą nie uległy przedawnieniu, gdyż:
- 1) w toku prowadzonego do majątku [...] Spółki z o.o. postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zastosował następujące środki egzekucyjne:
- - zajęcie rachunku bankowego w A. S.A. w dniu 17.02.2017 r.,
- - zajęcie rachunku bankowego w I. S.A. w dniu 17.02.2017 r., o czym Spółka została skutecznie zawiadomiona w dacie 8.03.2017 r.
Ponadto, wobec Spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe. Postanowieniem z 25.02.2021 r. Sąd Rejonowy S. Centrum w S. wydział XII Gospodarczy ogłosił upadłość Spółki a w dacie 6.07.2021 r. umorzył postępowanie upadłościowe - postanowienie na tę okoliczność stało się prawomocne 5.08.2021 r.
W tych okolicznościach omawiane zobowiązania Spółki przedawnią się w dniu 7.08.2026 r.
2) decyzją z 20.12.2019 r., nr 3271-SEW.4121.10.2019.3.KU, 3271-SEW.4123.16.2019.KU, Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. orzekł o solidarnej odpowiedzialności strony jako członka zarządu [...] Spółki z o.o., za zobowiązania tej spółki, objęte obecnie przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Wydana w tej sprawie decyzja ostateczna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 10.06.2020 r., nr 3201-IEW.4121.2.2020.5, została uznana za doręczoną, w trybie art. 150 § 4 O.p., w dniu 29.06.2020 r.
Powołując treść art. 118 § 2 O.p., organ odwoławczy wskazał, że wobec powyższego, zobowiązania za które odpowiada strona obecnie osobiście, ulegną przedawnieniu nie wcześniej niż w dniu 1.01.2024 r.
Organ odwoławczy uznał zatem, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku strony na podstawie wymienionych tytułów egzekucyjnych jest prawidłowe.
Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego zasadności wstrzymania wykonania decyzji skutkującej wszczęciem przedmiotowego postępowania egzekucyjnego - do czasu rozpatrzenia skargi kasacyjnej w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej strony za zobowiązania ww. Spółki, organ odwoławczy wskazał, że w sprawie tej, nie toczy się postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest natomiast wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 15.09.2021 r., sygn. akt I SA/Sz 351/21, oddalający skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 15.02.2021 r., nr: 3201- [...] (w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności strony za zaległości Spółki z o.o. M. w podatku od towarów i usług za grudzień 2015 r. i kwiecień 2016 r.), w której WSA w Szczecinie, postanowieniem z 25.05.2021 r. o sygn. I SA/Sz 351/21, odmówił stronie wstrzymania wykonania tej decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skarżący zarzucił naruszenie:
- 1) art. 33 § 5 u.p.e.a., poprzez zaniechanie umorzenia postępowania egzekucyjnego;
- 2) art. 70 § 3 i § 4 O.p., poprzez bezpodstawne stwierdzenie, iż nastąpiło przerwanie biegu przedawnienia wskutek prowadzonego wobec M. Sp. z o.o. postępowania upadłościowego oraz wskutek zastosowania środka karnego, podczas gdy zdaniem Skarżącego, opisywane przez organ w skarżonym postanowieniu zdarzenia nie wywołały względem Skarżącego skutku przerwania biegu przedawnienia przedmiotowych zobowiązań - zatem w ocenie Skarżącego przedmiotowe zobowiązanie podatkowe uległo przedawnieniu, w związku z czym postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji w całości jako naruszających prawo i umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd wskazuje, że na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a."), sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie z dnia 9 marca 2022 r., którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Zachodniopomorskiego Urzędu Skarbowego w Szczecinie z 13 stycznia 2022 r. oddalające zarzuty skarżącego w sprawie prowadzonego przeciwko niemu postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 24 listopada 2021 r. o nr: [...]
Spór dotyczył tego, czy bieg terminu przedawnienia spornych zobowiązań podatkowych został skutecznie zawieszony na skutek wystąpienia przesłanek zawartych w art. 70 § 3 i § 4 O.p.
Na wstępie wskazać należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Przesłanki stanowiące podstawę wniesienia zarzutów, enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. Zarzuty zgłaszane są organowi egzekucyjnemu i do tego organu należy rozstrzygnięcie o zasadności bądź bezzasadności czy też niedopuszczalności zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej są sformalizowanym środkiem prawnym, a ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne.
Postępowanie w niniejszej sprawie zainicjował, wniesiony pismem z dnia 22 grudnia 2021 r., zarzut skarżącego w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych z 24 listopada 2021 r. o nr: [...] Podniesiony zarzut dotyczył przedawnienia zobowiązań podatkowych dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W ocenie skarżącego, w związku z brakiem wystąpienia w sprawie okoliczności przerwania lub zawieszenia biegu terminu przedawnienia, zobowiązania przedawniły się i nie mogą być egzekwowane. Skarżący wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W ocenie organu, w sprawie nie doszło do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych ww. tytułami wykonawczymi albowiem wystąpiły przesłanki skutkujące przerwaniem biegu terminu ich przedawnienia.
Sąd w zaistniałym sporze racje przyznaje organowi.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza jego zakończenie bez osiągnięcia właściwego celu, czyli wyegzekwowania określonego obowiązku. Zgodnie z treścią art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku:
- 1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;
- 2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;
- 4) śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek:
- a) jest ściśle związany ze zobowiązanym,
- b) nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a egzekucja jest prowadzona wyłącznie z prawa majątkowego, które wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
- 5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- 6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;
- 7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.
Organ prowadzący postępowanie egzekucyjne jest obowiązany umorzyć to postępowanie z urzędu, gdy w jakikolwiek sposób uzyska informacje o przyczynach uzasadniających umorzenie wskazanych w art. 59 § 1 u.p.e.a. Wystąpienie tych przesłanek zawsze obliguje organ do umorzenia postępowania egzekucyjnego, bez względu na to, czy zostaną one stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw w wyniku zgłoszonych zarzutów, bądź też w inny sposób zostaną zakomunikowane organowi egzekucyjnemu [...]
Zdaniem Sądu, taka sytuacja jednak nie wystąpiła w niniejszej sprawie.
Jako przesłankę do umorzenia przedmiotowego postępowanie egzekucyjnego skarżący upatruje w przedawnieniu zobowiązań podatkowych dochodzonych na podstawie wystawionych tytułów wykonawczych.
Zgodnie z wyrażoną w art. 70 § 1 O.p. zasadą ogólną zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Stosownie natomiast do statuującego o przedawnieniu zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej art. 118 § 2 ww. ustawy, przedawnienie zobowiązania wynikającego z decyzji, o której mowa w § 1, następuje po upływie 3 lat od końca roku kalendarzowego, w którym została doręczona decyzja o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Przepisy art. 70 § 2 pkt 1, § 3 i 4 stosuje się odpowiednio, z tym że termin biegu przedawnienia po jego przerwaniu wynosi 3 lata.
Zgodnie z art. 70 § 3 O.p., bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego.
Stosownie do treści art. 70 § 4 O.p., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, że co do zasady, zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za wskazane okresy rozliczeniowe 2014 r. uległyby (w przypadku braku okoliczności powodujących zawieszenie lub przerwę biegu terminu przedawnienia) – przedawnieniu z dniem 1.01.2020 r., natomiast z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2014 r. oraz zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za grudzień 2014 r. z dniem 1.01.2021 r. Jednakże w rozpatrywanej sprawie bieg terminu przedawnienia dochodzonych zobowiązań podatkowych uległ zawieszeniu ze względu na wystąpienie okoliczności skutkujących przerwaniem biegu przedawnienia.
Z materiału dowodowego sprawy wynika, iż w toku prowadzonego wobec M. Sp. z o.o. (podatnika zasadniczego) postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny zastosował środki egzekucyjne, tj.: zajęcie rachunku bankowego w A. w dniu 17 lutego 2017 r. oraz zajęcie rachunku bankowego w I. S.A. w tym samym dniu, o czym Spółka została skutecznie zawiadomiona 8 marca 2017 r. Wskazane zajęcia rachunków bankowych to środki egzekucyjne, które skutkują przerwaniem biegu przedawnienia zaległości podatkowych na podmiocie głównym (Spółce).
Ponadto, wobec Spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe. Postanowieniem z 25.02.2021 r. Sąd Rejonowy S. Centrum w S. wydział XII Gospodarczy ogłosił upadłość M. Sp. z o.o. w S. obejmującą likwidację majątku dłużnika, a w dacie 6.07.2021 r. umorzył postępowanie upadłościowe (postanowienie w tej sprawie stało się prawomocne 5.08.2021 r.). Tym samym ziściły się przesłanki art. 70 § 3 O.p.
Zasadnie zatem organ wskazał, że dochodzone należności, przedawnią się w dniu 7.08.2026 r.
Zasadnie również organ odwoławczy wyjaśnił, że decyzją z 20.12.2019 r., nr 3271-SEW.4121.10.2019.3.KU, 3271-SEW.4123.16.2019.KU, Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. orzekł o solidarnej odpowiedzialności skarżącego jako członka zarządu M. Spółki z o.o., za zobowiązania tej Spółki, objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi. Wydana w tej sprawie decyzja ostateczna Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z 10.06.2020 r., nr 3201-IEW.4121.2.2020.5, utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne, została doręczona skarżącemu w trybie art. 150 § 4 O.p. w dniu 29 czerwca 2020 r.
Uwzględniając zatem treść ww. art. 118 § 2 O.p. statuującego o przedawnieniu zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, przedawnienie zobowiązania wynikającego z ww. decyzji nastąpiłoby w dniu 1 stycznia 2024 r.
Prawidłowo zatem organy podatkowe obu instancji uznały, że w tym stanie sprawy, zaległości podatkowe objęte wskazanymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu.
Ostateczny charakter ww. decyzji, stanowił natomiast o obowiązku wystawienia przez wierzyciela, w dniu 24 listopada 2021 r., tytułów wykonawczych.
Za bezzasadne uznać zatem należy zarzuty naruszenia art.70 § 3 i § 4 O.p.
Rację ma także organ, że fakt, iż środki egzekucyjne wobec Spółki z o.o. M. (przerywające bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatnika zasadniczego) zastosowane zostały po rezygnacji skarżącego z funkcji członka zarządu, pozostaje bez wpływu na skuteczność przerwania tego biegu. Także argumentacja skarżącego dotycząca m.in. na okoliczności jego rezygnacji z funkcji członka zarządu Spółki, ograniczeń w dysponowaniu rachunkiem bankowym tego podmiotu, czy też otrzymaniem przez Spółkę zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, nie może odnieść zamierzonego skutku w niniejszym postępowaniu dotyczącym zarzutu na prowadzone postępowanie egzekucyjne.
W postępowaniu egzekucyjnym organ egzekucyjny nie jest uprawniony do merytorycznego badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (art. 29 § 1 in fine u.p.e.a.), a dopuszczalny ustawą zakres badania przez organ egzekucyjny tytułu wykonawczego wskazuje, że badanie to ma charakter formalny. Niedopuszczalność egzekucji administracyjnej musi mieć przy tym źródło w przepisach prawa, całkowicie wyłączających możliwość przymusowej realizacji danego obowiązku w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 512/16, LEX nr 2454893; wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FSK 2615/10, LEX nr 1410622; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3535/15, LEX nr 2440687; a także W. Piątek, A. Skoczylas, w: R. Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011, s. 177).
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie wydane zostało zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa, w tym ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz Ordynacji podatkowej i zawiera rozstrzygnięcie wszystkich kwestii poruszonych w zażaleniu.
Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw.