Uzasadnienie
B.C. wraz ze skargą na wyżej opisaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
Uzasadniając swój wniosek skarżąca wskazała na swoją trudną sytuację finansową wynikającą z faktu, że jest osobą niepracującą, nie może znaleźć pracy z uwagi na wiek i duże bezrobocie. Prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, nad którą sprawuje stałą opiekę, ze względu na jej podeszły wiek i zły stan zdrowia. Dochody rodziny to kwota [...] zł otrzymywana z tytułu emerytury przez matkę skarżącej, co potwierdza przedłożona kopia wyciągu z rachunku bankowego W.M. Powyższa kwota przeznaczana jest na opłaty mieszkaniowe: czynsz, gaz, energię elektryczną, telefon, oraz na wydatki na leki. Skarżąca wykazała, że jej majątek to 6.7,7 % udziału w nieruchomości – stanowiącej budynek i grunt w użytkowaniu wieczystym, mieszkanie o pow. 79,06 m kw., innego majątku w postaci wartościowych ruchomości, zgromadzonych zasobów (oszczędności, papierów wartościowych itp.) nie wykazała.
Pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. skarżąca została wezwana do przedłożenia dodatkowych dokumentów w terminie dziesięciodniowym pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie informacji znajdujących się w aktach sprawy, w tym o:
- - aktualne zaświadczenie z właściwego urzędu pracy czy skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku;
- - zaświadczenie z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżąca i jej matka W.M. korzystają z pomocy społecznej czy ubiegały się o jej przyznanie w 2011 r. i 2012 r., a także kserokopie decyzji przyznających taką pomoc lub odmawiających jej przyznania;
- - zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego potwierdzającego, że skarżąca nie uzyskała w 2010 r. i 2011 r. dochodu podlegającego opodatkowaniu;
- - dokument potwierdzający comiesięczną spłatę kredytu mieszkaniowego w kwocie [...] zł miesięcznie;
- - wyciągi z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym lokat oraz związanego ze spłacanym kredytem, z ich stanem z okresu od 23 stycznia 2012 r. do 23 kwietnia 2012 r.;
- - wykaz ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie, w tym na leczenie wraz z dokumentami potwierdzającymi ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy.
Pismo to zostało doręczone skarżącej w dniu 2 maja 2012 r. B.C.w zakreślonym terminie ani dotychczas nie przedłożyła żadnych dokumentów określonych ww. wezwaniem, nie ustosunkowała się także w żaden sposób do zobowiązania.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej: "p.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym, o które ubiega się w rozpoznawanej sprawie B.C., jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
We wniosku skarżąca podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, w chwili obecnej pozostaje bez zatrudnienia, ze względu na wiek brak dla niej ofert pracy, opiekuje się chorą matką. Dochody miesięczne rodziny to kwota [...] zł z tytułu emerytury otrzymywanej przez matkę skarżącej, z której ponoszone są miesięczne wydatki na konieczne utrzymanie, w tym opłaty za mieszkanie, zakup leków, przy czym wnioskodawczyni nie podała wysokości ponoszonych koniecznych wydatków. Skarżąca posiada mieszkanie o pow. 79 m kw., oraz udział w nieruchomości w Ś., spłaca raty kredytu (według informacji z akt sprawy w kwocie [...] zł kwartalnie), nie ma oszczędności.
W związku z tym, że złożone oświadczenie okazało się niewystarczające do dokonania oceny sytuacji majątkowej i jej możliwości płatniczych, skarżąca została wezwana pismem z dnia 23 kwietnia 2012 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów pozwalających zweryfikować przedstawione dane jak też uzupełniających wniosek w zakresie m.in. dochodów, wydatków rodziny. Wymagało bowiem ustalenia, czy skarżąca i jej matka faktycznie nie posiadają oszczędności, jakie ponoszą wydatki, czy faktycznie spłacany jest kredyt, czy rodzina korzysta z pomocy społecznej, ponieważ okoliczności te mogą rzutować na sytuację skarżącej i jej zdolność do poniesienia kosztów sądowych. Skarżąca pismo zawierające zobowiązanie odebrała w dniu 2 maja 2012 r., a od 3 maja 2012 r. rozpoczął bieg dziesięciodniowy termin sądowy na złożenie żądanych w wezwaniu oświadczeń i dokumentów. Pomimo upływu terminu skarżąca nie wywiązała się z wezwania, co stanęło na przeszkodzie wyjaśnieniu wątpliwości co do sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej i w konsekwencji uniemożliwiało poczynienie kategorycznych ustaleń w tej kwestii.
W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku, dopóki skarżąca nie przedstawi pełnej informacji o sytuacji majątkowej swojej i rodziny oraz o jej możliwościach płatniczych i nie uzupełni wniosku o określone dokumenty.
Ostatecznie należało uznać, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak na wstępie.