Uzasadnienie
J. M. oraz A. M., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 23 lutego 2016 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę decyzję Zarządu Województwa Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie na realizację projektu, wraz z odsetkami.
W skardze Strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji przez organ, a w razie nieuwzględnienia wniosku przez organ, wniosła o wstrzymanie wykonalności decyzji przez Sąd.
W uzasadnieniu wniosku Strona podniosła, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący zostali bowiem zobowiązani do zwrotu [...] zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi w następujący sposób:
← od kwoty [...] zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 23 marca 2011 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej, przy czym na dzień 23 lutego 2016 r. odsetki wynoszą [...] zł,
← od kwoty [...] zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 4 października 2011 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej, przy czym na dzień 23 lutego 2016 r. odsetki wynoszą [...] zł,
← od kwoty [..] zł od daty przekazania środków, tj. od dnia 4 maja 2012 r. do dnia dokonania całkowitej zapłaty należności głównej, przy czym na dzień 23 lutego 2016 r. odsetki wynoszą [...] zł.
Suma długu Strony wynikająca z tytułu zaskarżonej decyzji wynosi więc [...] zł wraz z odsetkami na dzień 23 lutego 2016 r.
Korzystając z formularza PPF w zakresie dotyczącym oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, Strona złożyła oświadczenia we wskazanym zakresie, w celu wykazania zasadności wniosku o wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Ze złożonych oświadczeń wynika, że miesięczny dochód A. M. wynosi [...] zł, a wymagalne wierzytelności zaspokajane na bieżąco wynoszą [...] zł, a zatem różnica wynosi [...] zł. Z kolei J. M. prowadzący gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, osiąga wraz z nią miesięczny dochód w wysokości [...] zł, wymagalne wierzytelności zaspokajane na bieżąco wynoszą [...] zł, a zatem różnica wynosi [...] zł.
W tej sytuacji suma środków możliwych do przeznaczenia w celu dobrowolnego wykonania zaskarżonej decyzji wynosi [...] zł (czyli ok. [...] % wartości kwoty zwrotu wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych na dzień 23 lutego 2016 r.). Uczynienie zadość zaskarżonej decyzji wymusi więc na Stronie zaniechanie regulowania innych wymagalnych, niespornych wierzytelności na kwotę większą niż [...] zł. To z kolei może przełożyć się na wszczęcie przez wierzycieli Strony postępowania sądowego i postępowania egzekucyjnego, co może rodzić dodatkowe koszty dla Strony.
Strona wskazała również, że innym rozwiązaniem jest sprzedaż wybranych składników jej majątku (nieruchomości bądź ruchomości). W świetle zasad doświadczenia życiowego nie ulega jednak wątpliwości, że oczekiwanie szybkiej sprzedaży danego dobra jest czynnikiem wpływającym na obniżenie jego ceny. Wobec tego sprzedaż nieruchomości pełniących funkcje mieszkalne w celu wykonania zaskarżonej decyzji uznać należy za przykład trudnych do odwrócenia skutków w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Strony, powyższe można analogicznie odnieść do oczekiwania sprzedaży ruchomości, w jej przypadku samochodu osobowego wyprodukowanego w 2004 r. Skarżący jako przedsiębiorcy są także wspólnikami spółki cywilnej posiadającej NIP [..]. Oczywiście każdy ze Skarżących może wypowiedzieć swój udział bez zachowania terminów wypowiedzenia z ważnych powodów. Jednak taki stan rzeczy prowadzi jednocześnie do rozwiązania spółki cywilnej i wymusza szereg dalszych działań (zawiadomienie właściwego urzędu skarbowego o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, aktualizacja we właściwym urzędzie skarbowym informacji NIP, a przede wszystkim sporządzenie remanentu końcowego i rozliczenie podatku od towarów i usług).
Reasumując - w ocenie Strony - przedstawione skutki wykonania zaskarżonej decyzji mieszczą się w zakresie dyspozycji art. 61 § 3 p.p.s.a.
W odpowiedzi na skargę, Zarząd Województwa Z., wskazał, że nie znajduje przesłanek do wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jak stanowi art. 61 § 3 zdanie pierwsze p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu w całości lub części, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Stosownie do art. 61 § 5 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, sąd może wydać na posiedzeniu niejawnym.
Wskazać należy że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, co oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione.
Pojęcia "znacznej szkody" i "trudnych do odwrócenia skutków", jako zwroty niedookreślone wymagają konkretyzacji w danych sytuacjach. Zgodnie z utrwalonym w literaturze i orzecznictwie poglądem, przesłankę wyrządzenia znacznej szkody należy interpretować jako szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wyrównana przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Natomiast trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być zarówno skutkami prawnymi, jak i faktycznymi, a także równolegle, prawnymi i faktycznymi. Skutki te, raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (Jagielska, Wiktorowska, Wajda [w:] red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 378 i nast.).
Warunkiem rozpatrzenia przez sąd merytorycznie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jego właściwe uzasadnienie, tj. wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających ziszczenie się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W tym celu strona skarżąca winna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, by Sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a skutki wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. Uzasadnienie wniosku powinno więc odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności), świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest uzasadnione. Konieczna jest spójna argumentacja, poparta faktami oraz odnoszącymi się do nich dowodami, które uzasadniają wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciążają stronę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 148/09).
Odnosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy podnieść należy, że rozpoznawany wniosek powyższych wymogów nie spełnia.
W rozpatrywanej sprawie, nałożony na Stronę obowiązek niewątpliwie ma charakter świadczenia pieniężnego, więc z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, iż każde rozstrzygnięcie administracyjne zobowiązujące do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek w finansach zobowiązanego. Nie jest to zatem sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, polegająca na wstrzymaniu wykonania takiego aktu. Dlatego uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu zobowiązującego do zapłaty określonego świadczenia pieniężnego winno być uzasadnione takim uszczupleniem majątku zobowiązanego, które spowoduje zaistnienie niebezpieczeństwa, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Sądu przedstawione przez Stronę okoliczności faktyczne nie wyczerpują przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Jak wynika ze złożonych oświadczeń Skarżący uzyskują miesięcznie wysokie dochody, z których znaczną część przeznaczają na spłatę zobowiązań (kredyty). Z wniosku Strony nie wynika również, by na dzień złożenia wniosku posiadała oszczędności. Jednakże z drugiej strony
- - z przedstawionych we wniosku wyliczeń - wynika za to, że Strona w jednym miesiącu jest w stanie zaoszczędzić ponad 50% kwoty zaległości wraz z odsetkami wynikającej z decyzji. Argumentacja podnoszona przez Stronę, zgodnie z którą wykonanie zaskarżonej decyzji, poprzez zaniechanie wykonania innych zobowiązań doprowadzi do powstania dodatkowych kosztów po stronie Skarżących nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem poniesienie wskazanych we wniosku ewentualnych dodatkowych kosztów wynikających z wszczętych wobec nich postępowań, przy uwzględnieniu miesięcznych dochodów Skarżących – zdaniem Sądu - nie doprowadzi do wyrządzenia w ich majątku takiej szkody, która nie będzie mogła być wynagrodzona w przypadku późniejszego zwrotu spełnionego (wyegzekwowanego) świadczenia. Nadto, podnoszone przez Stronę twierdzenia - przy uwzględnieniu czasu (2 miesięcy) jakiego potrzebuje Strona by poczynić oszczędności ze swoich bieżących dochodów aby uregulować sporne zobowiązanie - należy uznać za czysto teoretyczne i jako takie nie mogące stanowić przesłanki motywującej wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podatkowej. Powrót do stanu poprzedniego, po uregulowaniu zobowiązania, będzie możliwy w krótkim okresie, przy stosunkowo niedużym nakładzie sił i środków.
Wykonanie świadczenia pieniężnego przez Stronę nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu należności, a ponadto zgodnie z art. 8-10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dopuszczalność prowadzenia egzekucji ograniczona jest do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. Z tego względu subiektywne obawy Strony dotyczące skutków egzekucji w kontekście jej sytuacji materialnej są nieuzasadnione, nie mogą więc stanowić podstawy wstrzymania zaskarżonej decyzji.
W tej sytuacji – zdaniem Sądu - brak jest podstaw do przyjęcia, że istnieje realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego.
Należy również podkreślić, że "uszczerbek finansowy" ponoszony przez stronę w związku z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych – nawet w znacznej wysokości - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, czy też tym bardziej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11).
Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Wszystkie cytowane orzeczenia są dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.