Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia [...] r. znak [...], [...] utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w piśmie z dnia 3 stycznia 2020 r. na postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec P. I. Sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: "Strona" lub, "Skarżąca") w oparciu o tytuły wykonawcze o numerach: od [...] do nr [...] wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego w sprawie są następujące.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. (zwany dalej: "Organem egzekucyjnym") prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko Stronie na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] r. od nr [...] do nr [...] oraz z dnia [...] r. od nr [...] do nr [...] Należności objęte ww. tytułami dotyczyły nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za okres [...] r., [...] r. i na FPiFGŚP za [...] r. oraz za okres [...] r.
Odpisy tytułów wykonawczych zostały wysłane na adres siedziby Strony i uznane za doręczone w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 t.j. ze zm.; dalej: "K.p.a.") odpowiednio:
- - od nr [...] do nr [...] - 3 września 2012 r.;
- - od nr [...] do nr [...] - 20 listopada 2015 r.
Organ egzekucyjny prowadząc postępowanie egzekucyjne na podstawie ww. tytułów wykonawczych z dnia [...] r. skierował egzekucję do wierzytelności z rachunków bankowych: zajęcia z dnia [...] r. w Banku [...] S.A., zajęcia z dnia [...] r. w Banku [...] S.A. i ostatnie z dnia [...] r. w [...] Banku [...] S.A. (zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Stronie w dniu [...] r.).
W piśmie z dnia 3 stycznia 2020 r. zatytułowanym "zarzuty" Strona, powołując się na przepis art. 27 § 1 pkt 9 oraz art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.1438 t.j. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") zarzuciła, że dochodzone należności za lata [...], objęte tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...], uległy przedawnieniu.
Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] r. nr jw. odmówił Stronie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytuły wykonawcze z powodu uchybienia terminowi do ich wniesienia.
Strona zaskarżyła ww. postanowienie zażaleniem wnosząc o jego uchylenie i nakazanie organowi egzekucyjnemu merytoryczne rozpoznanie sprawy.
W ocenie Strony wygaśnięcie zobowiązania z powodu przedawnienia stanowiło samoistną podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego, bądź na podstawie wniesionego zarzutu na mocy art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., bądź działania podjętego z urzędu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] r. nr jw. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, wskazał, że w aktach sprawy znajdują się zwrotne potwierdzenia odbioru ww. tytułów wykonawczych, stanowiące dowód na to, że odpisy tych tytułów doręczono Stronie w dniu 3 września 2012 r. W tych okolicznościach Organ odwoławczy stwierdził, iż wniesienie zarzutów w dniu 3 stycznia 2020 r. należało uznać za spóźnione. Wobec powyższego zasadnie Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego.
Organ odwoławczy wskazał, że w wydanym postanowieniu Organ egzekucyjny wyjaśnił przyczynę odmowy wszczęcia postępowania, tj. uchybienie terminowi, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 61a K.p.a. W takim stanie sprawy niemożliwe stało się merytoryczne rozpatrzenie zgłoszonych zarzutów w trybie art. 34 u.p.e.a.
Organ odwoławczy kierując się zasadą wynikającą z art. 12 K.p.a. oraz obowiązkiem ustanowionym w art. 9 K.p.a., uznał za zasadne wydanie przez Organ egzekucyjny odrębnego postanowienia w trybie art. 59 § 3 u.p.e.a., przyjmując, iż żądanie wydania postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wprost wynikało z pisma Zobowiązanej z dnia [...] r.
Strona zaskarżyła postanowienie organu odwoławczego skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na rzecz Strony zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonemu orzeczeniu Skarżąca zarzuciła:
- 1) naruszenie art. 61a § 1 K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie;
- 2) naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną interpretację co do biegu siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów wynikającą z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
W uzasadnieniu zarzutów skargi Skarżąca odniosła się do podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zaprezentowane w sprawie.
Ponadto, Organ odwoławczy wskazał, że Organ egzekucyjny w dniu [...] r. wydał postanowienie w trybie art. 59 u.p.e.a., w którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, stwierdzając, iż nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności objętych ww. tytułami wykonawczymi..
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j.; dalej: "P.p.s.a."), Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji. W myśl art. 119 pkt 3 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Na mocy przytoczonej regulacji prawnej skargę na postanowienie z dnia [...] r. nr jw. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tego, czy zasadnie Organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, z uwagi na to, że Skarżąca wniosła zarzuty z uchybieniem terminu.
Wobec powyższego, wskazać należy, że w art. 27 u.p.e.a. ustawodawca określił elementy jakie powinien zawierać tytuł wykonawczy. Zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tytuł wykonawczy zawiera pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Z przytoczonego przepisu wynika, że zobowiązany ma prawo wnieść zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego do organu egzekucyjnego w ściśle określonym terminie, tj. w ciągu 7 dni.
Wprawdzie ustawodawca w przytoczonym przepisie zakreślając termin do zgłoszenia zarzutów, nie określił wprost od kiedy powinien być on liczony, jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że termin do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej wynosi 7 dni i liczy się od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego (wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2020 r., II FSK 2470/19 i orzeczenia w nim powołane).
W powyżej wymienionym wyroku NSA wskazał także, iż termin 7-dniowy do wniesienia zarzutów ma charakter terminu zawitego, a więc jego niedochowanie powoduje bezskuteczność czynności prawnej, tj. wniesienia zarzutów. Pogląd ten jest podzielany zarówno przez doktrynę jak i judykaturę, bowiem powszechnie przyjmuje się, że zarzut, o którym mowa w art. 33 u.p.e.a., wniesiony przed terminem doręczenia tytułów wykonawczych nie może odnieść skutku, podobnie jak wniesiony po terminie (Z. Leoński (w:) R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Komentarz pod redakcją R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2018, str. 255; wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2017 r., II FSK 1885/15 oraz z dnia 27 stycznia 2015 r., II FSK 3081/12, WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 11 lipca 2017 r., I SA/Po 87/17, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 25 sierpnia 2008 r., I SA/Bd 104/08).
W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie zarzuty zostały wniesione po upływie siedmiodniowego terminu. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny w sprawie, wskazać należy, że stosownie do art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy odpisy tytułów wykonawczych z dnia [...] r. od nr [...] do nr [...] zostały wysłane za pośrednictwem Poczty Polskiej na adres siedziby Skarżącej (wskazany w KRS), tj. na ul. [...] w S. i doręczone w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 31 sierpnia 2012 r. (k. 65-67 dane z ZPO: z powodu nieobecności adresata 17 sierpnia 2012 r. – pierwsze awizo, 27 sierpnia 2012 r. - powtórne awizo, awizo pozostawiono w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zaś przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni we właściwym urzędzie pocztowym).
Następnie Organ egzekucyjny skierował egzekucję do wierzytelności z rachunków bankowych Skarżącej – zajęcia z dnia [...] r. w Banku [...] S.A., z dnia [...] r. w Banku [...] S.A. i ostatnie z dnia [...] r. w [...] Banku [...] S.A. Zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone Skarżącej w dniu [...] r. (k. 267-268).
W ocenie Sądu za skuteczne należy uznać doręczenie odpisów tytułów wykonawczych w trybie art. 44 K.p.a. (regulującego doręczenie zastępcze) w dniu 31 sierpnia 2012 r., co skutkowało wszczęciem egzekucji administracyjnej w sprawie. Stosownie bowiem do art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Z uwagi na brak stosownych przepisów w u.p.e.a., w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy dotyczące sposobu doręczania pism uregulowane w K.p.a., w tym w art. 44 - 45 K.p.a., określające zasady doręczania pism m.in. spółkom.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że na podstawie art. 39 K.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051, 1495 i 2005), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Stosownie do art. 45 K.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio.
Zgodnie z art. 44 K.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43 K.p.a. operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego (pkt 1) lub pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (pkt 2).
Na podstawie art. 44 § 2 K.p.a. zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W myśl § 3 art. 44 K.p.a. w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie o którym mowa w § 2 (tj. siedmiu dni), pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Na mocy art. 44 § 4 K.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (czyli z upływem czternastego dnia), a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Z załączonych do akt administracyjnych kopii potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej ww. odpisy tytułów wykonawczych wynika, że pierwszy raz awizowano w dniu 17 sierpnia 2012 r., a powtórnie awizowano w dniu 27 sierpnia 2012 r. (k. 65-67 akt administracyjnych). Wobec tego skuteczne doręczenie nastąpiło w trybie art. 44 K.p.a. w dniu 31 sierpnia 2012 r., tj. po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza (Organy wprawdzie wskazały jako dzień skutecznego doręczenia 3 września 2012 r., jednakże pomyłka ta nie miała wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia z uwagi na wniesienie przez Skarżącą zarzutów dopiero w piśmie z dnia 3 stycznia 2020 r.). Skoro odpisy tytułów wykonawczych doręczono Skarżącej w dniu 31 sierpnia 2012 r. to stwierdzić należy, że 7-dniowy termin na wniesienie zarzutów upłynął w dniu 7 września 2012 r.
Ponadto, Sąd zauważa, że potwierdzenie odbioru przesyłki łącznie z naniesionymi na niego opisami i pieczęciami pracownika operatora pocztowego, stanowi pocztowy dowód doręczenia, jest on dokumentem urzędowym, korzystającym z domniemania prawdziwości i potwierdzającym fakt doręczenia zgodnie z danymi na nim umieszczonymi. Pogląd, że druk potwierdzenia odbioru prawidłowo wypełniony i podpisany przez doręczyciela Poczty Polskiej ma przymiot dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 K.p.a. jest podzielany w orzecznictwie (m.in. wyrok NSA z dnia 17 października 2017 r., II FSK 778/15, który wprawdzie dotyczył art. 194 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, jednakże treść obu powyższych przepisów jest zbieżna).
Ponadto, zdaniem Sądu słusznie Organ egzekucyjny wszelką korespondencję, w tym tytuły wykonawcze z [...] r., wysyłał na adres siedziby Skarżącej, który został ustalony na podstawie wpisu w KRS. Na podstawie rejestru KRS Organ ustalił ponadto, że Skarżąca nie wprowadziła zmian we wpisach dotyczących adresu jej siedziby od dnia wpisania jej do tego rejestru. Również w ZUS w dokumentach zgłoszeniowych Skarżąca podała tenże adres siedziby spółki (choć bez wskazania nr lokalu) jako adres siedziby płatnika składek, nie uzupełniając rubryki adresu do korespondencji (wpisuje się go, jeżeli adres do korespondencji jest inny niż adres siedziby płatnika składek).
Reasumując, wskazać należy wobec powyższego, że doręczenie przesyłki zawierającej ww. tytuły wykonawcze w trybie doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 44 – 45 K.p.a., Sąd uznał za skuteczne w dniu 31 sierpnia 2012 r. A skoro 7-dniowy termin na wniesienie zarzutów w niniejszej sprawie upłynął w dniu 7 września 2012 r., to niewątpliwie wniesienie zarzutów piśmie z dnia 3 stycznia 2020 r., które wpłynęło do organu w dniu 7 stycznia 2020 r. (data prezentaty), nastąpiło z przekroczeniem tego terminu. Mając na względzie powyższe uwagi, za nieuzasadniony należy uznać zarzut naruszenia art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez błędną interpretację co do biegu siedmiodniowego terminu do złożenia zarzutów wynikającą z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a.
Z uwagi na poczynione, a opisane powyżej, prawidłowe ustalenia co do stanu faktycznego sprawy, w ocenie Sądu Organ egzekucyjny I instancji zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w trybie art. 61a § 1 K.p.a., mającego odpowiednie zastosowanie na mocy art. 18 u.p.e.a., ze względu na uchybienie terminu do ich wniesienia. Stosownie do art. 61 § 1 K.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z art. 61a K.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Odnosząc się do przesłanki "innej uzasadnionej przyczyny" NSA w wyroku z dnia 20 listopada 2017 r., II GSK 1706/17 wskazał, że ta przesłanka, wyrażona niedookreślonym zwrotem, nie ma swojej definicji i jest każdorazowo oceniana w okolicznościach danej konkretnej sprawy. Przez "inne uzasadnione przyczyny" uniemożliwiające wszczęcie postępowania administracyjnego judykatura rozumie przy tym takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania (tak np. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2017 r., II OSK 1572/15). Za taką przesłankę NSA uznał również wniesienie przez stronę skarżącą zarzutów po upływie ustawowego terminu. Sąd ten wskazał, że celem instytucji odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego jest więc uniemożliwienie prowadzenia takiego postępowania, którego rezultat byłby obarczony wadą istotną.
Reasumując, wskazać należy, że skoro zarzuty egzekucyjne zostały wniesione po terminie, to organ słusznie uznał, że nie może wszcząć postępowania w sprawie ich merytorycznego rozpatrzenia, a w konsekwencji tego prawidłowo wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszonych zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 61a K.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz art. 33 § 1 u.p.e.a., poprzez błędna interpretację co do biegu siedmiodniowego terminu dla złożenia zarzutów nie zasługują na uwzględnienie.
W odniesieniu do zarzutu przedawnienia zobowiązania, Sąd wskazuje jednakże, że niezależnie od zgłoszonych zarzutów, Skarżącej na każdym etapie postępowania egzekucyjnego przysługuje prawo złożenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W ocenie Sądu Organy nie naruszyły tego prawa. Zauważyć należy, że w toku rozpoznawanej sprawy Organ odwoławczy, po przeanalizowaniu zażalenia Skarżącej, uznał, że Organ egzekucyjny powinien zbadać kwestię przedawnienia egzekwowanego obowiązku w trybie art. 59 u.p.e.a.
i ewentualnego umorzenia postępowania egzekucyjnego, niezależnie od badania kwestii zasadności wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów zgłoszonych na postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym należy stwierdzić, że Organ odwoławczy przychylił się do wniosku Skarżącej o wydanie postanowienia w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego i nadał mu bieg.
Jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz akt administracyjnych Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. w dniu [...] r. wydał odrębne postanowienie w trybie art. 59 u.p.e.a., niezależnie od trybu uregulowanego w art. 33 u.p.e.a. Na mocy ww. postanowienia organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego, po uprzednim stwierdzeniu, że nie doszło do przedawnienia egzekwowanych należności. Podkreślić należy, że okoliczności tej Skarżąca nie kwestionowała. Okoliczność ta pozostaje jednak poza kontrolą sądu w rozpoznawanej sprawie jako, że ww. postanowienie zostało wydane w odrębnej sprawie administracyjnej.
Podsumowując, Sąd nie stwierdził zarzucanych w skardze uchybień popełnionych przez organy egzekucyjne. W ocenie Sądu Organ egzekucyjny zasadnie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego zarzutu na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. ze względu na uchybienie terminu do jego wniesienia. Wskutek czego Organ nie mógł merytorycznie rozpatrzeć zarzutu w trybie art. 34 u.p.e.a. Ponadto, działając zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do organów (art. 8 K.p.a.) oraz zasadą szybkości i prostoty postępowania (art. 12 K.p.a.) niezależnie od zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. zarzutu przedawnienia obowiązku, Organ odwoławczy nadał bieg wnioskowi Skarżącej o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie w trybie art. 59 u.p.e.a., co skutkowało wydaniem przez Organ egzekucyjny – w postępowaniu odrębnym od rozpoznawanej sprawy - stosownego orzeczenia w tym zakresie.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd skargę oddalił.