Uzasadnienie
Skarżąca M. P. wraz ze skargą na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w chwili obecnej jest bezrobotna i utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości [...] zł miesięcznie ([...] zł brutto), z której po opłaceniu czynszu, bieżących rachunków i sfinansowaniu niezbędnych potrzeb związanych z wyżywieniem, nabyciem odzieży, lekarstw, do dyspozycji nie pozostają żadne wolne kwoty. W miarę możliwości podejmuje prace dorywcze. Skarżąca wykazała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, a w oświadczeniu majątkowym, że posiada mieszkanie o pow. [...] m kw.
Nie wykazała zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.).
Skarżąca wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 8 czerwca 2010 r. przedłożyła dodatkowo następujące dokumenty:
- 1. zaświadczenie z PUP w G.z dnia 22 czerwca 2010 r., że nie figuruje w rejestrze bezrobotnych;
- 2. zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w 2009 r. (złożone w urzędzie skarbowym w dniu 15 kwietnia 2010 r.), w którym zadeklarowała przychody ze stosunku pracy oraz renty w łącznej wysokości [...] zł, koszty uzyskania przychodów w wysokości [...] zł, dochody w wysokości [...] zł, nadpłatę w wysokości[...] zł oraz PIT/O informujące o odliczeniu wydatków na internet w wysokości [...] zł;
- 3. zaświadczenie Ośrodka Pomocy Społecznej w G. z dnia 23 czerwca 2010 r., że w okresie od 1 stycznia 2009 r. do 31 maja 2010 r. nie figurowała w ewidencji świadczeniobiorców;
- 4. dokumenty dotyczące zakończenia prowadzenia z dniem 9 stycznia 2007 r. działalności gospodarczej tj.: zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług VAT-Z, zaświadczenie GUS o wykreśleniu numeru regon, odpis decyzji Burmistrza G. o wykreśleniu skarżącej z ewidencji przedsiębiorców;
- 5. dokumenty dotyczące wysokości ponoszonych opłat za mieszkanie (pismo wspólnoty mieszkaniowej o wysokości zaliczki od dnia 1 maja 2010 r., dowody przelewów z rachunku bankowego opłat za czynsz oraz przelewy i faktury za energię elektryczną, za telefon i internet, abonament RTV, za telewizję kablową), a także wydatków na podatek od nieruchomości, składki na ubezpieczenie na życie skarżącej i syna, opłacenie grzywny do urzędu skarbowego w kwocie[...] zł, zakupy leków, spłatę rat kredytu za syna,
- 6. odpis decyzji ZUS z dnia 25 marca 2010 r. o waloryzacji renty rodzinnej otrzymywanej przez M. P. w wysokości [...] zł,
- 7. wydruk internetowy z [...] z 26 czerwca 2010 r., z którego wynika, że skarżąca nie posiada w tym banku lokaty oraz wyciągi z konta bankowego stanowiące historię rachunku z okresu od 6 marca 2010 r. do 7 czerwca 2010 r. z saldem po ostatniej transakcji w dniu 7 czerwca 2010 r. w kwocie ujemnej [...] zł
Skarżąca złożyła także dodatkowe oświadczenie odnośnie swojej sytuacji rodzinnej, w którym wyjaśniła, iż syn M. P. mieszka ze skarżącą, nie uczy się, nie otrzymuje żadnego świadczenia rentowego, nie pracuje, jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako bezrobotny z prawem do zasiłku. Wskazała także, że zasiłek wpływa bezpośrednio na jego konto bankowe, które jest zablokowane przez komornika z tytułu zadłużenia alimentacyjnego i bankowego, w związku z tym syn nie może wypłacić żadnej kwoty i nie partycypuje w utrzymaniu mieszkania (w załączeniu przedłożono zaświadczenie z PUP, odpis wyroku w sprawie o alimenty i decyzję PUP w G. o uznaniu M. P. za osobę bezrobotną i wypłacie zasiłku, harmonogram spłat rat kredytu),
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek.
Należy w tym miejscy wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, czy zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa.
Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić, że przedstawione przez skarżącą w oświadczeniu, jak i wynikające z przedłożonych dokumentów okoliczności, uzasadniają uwzględnienie wniosku.
Skarżąca w sposób dostateczny wykazała bowiem, iż w jej przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym świadczy przede wszystkim sytuacja osobista i materialna skarżącej.
Skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z bezrobotnym synem otrzymującym zasiłek dla bezrobotnych, z którego spłaca zadłużenie z tytułu alimentów. Skarżąca nie ma stałego zatrudnienia, pracuje jedynie dorywczo i otrzymuje rentę rodzinną w kwocie ok. [...] zł. Z dochodów tych, a także ze środków pieniężnych uzyskiwanych z prac dorywczych (kwota ok. [...] zł), pożyczek zaciąganych u rodziny i innych osób oraz kredytu odnawialnego w koncie bankowym, utrzymuje siebie i syna, pomaga spłacać jego zadłużenie i alimenty, opłaca mieszkanie.
W związku z tym, że skarżąca wykazała, że środki pieniężne, którymi dysponuje są ograniczone, i nie wystarczają nawet na zaspokojenie wszystkich bieżących potrzeb rodziny (musi więc pożyczać pieniądze), a także ze względu na zadłużenie rodziny, brak oszczędności i większego majątku (poza mieszkaniem o pow. [...] m kw. i samochodem o wartości ok. [...] zł) należało stwierdzić, że skarżącej nie stać na poniesienie kosztów sądowych tj. wpisu od skargi wynoszącego [...] zł oraz dalszych kosztów postępowania, a także wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu.