Uzasadnienie
Skarżący M.F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za IX,X,XI,XII 2004 r., I,II 2005 r. oraz kosztów egzekucyjnych.
Pismem z dnia 14 czerwca 2010 r., w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od wniesionej skargi.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżący wykazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną – D. F, a w majątkowym – że posiada wraz z małżonką mieszkanie o pow. [...] m kw. Innego majątku, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) skarżący nie wykazał. Dochody rodziny to emerytura skarżącego w wysokości [...] zł brutto i emerytura jego małżonki w wysokości [...] zł brutto. Wykazano stałe opłaty: czynsz w kwocie [...] zł, opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon itp w kwocie [...] zł, a także wydatki na zakup wyżywienia i środków czystości w kwocie około [...] zł, zakup leków dla dwóch osób w kwocie [...] zł, opłaty za leczenie stomatologiczne w kwocie ok. [...] zł miesięcznie.
W związku z przysługującym uprawnieniem wynikającym z w/w art. 255 cyt. ustawy referendarz sądowy wezwał skarżącego pismem z dnia 15 lipca 2010 r. do przedłożenia dodatkowych dokumentów potwierdzających przedstawioną sytuację oraz uzupełniających dane, celem dokonania jednoznacznej oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Skarżący powyższego zobowiązania nie wykonał.
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 8 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Sz 378/10 oddalił skargę M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za IX,X,XI,XII 2004 r., I,II 2005 r. oraz kosztów egzekucyjnych.
Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Równocześnie ze skargą kasacyjną, został złożony wniosek o zwolnienie skarżącego od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej.
Ze złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący nadal prowadzi gospodarstwo domowe z żoną – D. F. oraz, że posiada mieszkanie o pow. [...] m kw. Innego majątku, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) skarżący nie wykazał. Dochody rodziny to emerytura skarżącego w wysokości [...] zł brutto i emerytura jego małżonki w wysokości [...] zł brutto. Wykazano stałe opłaty: czynsz w kwocie [...] zł, opłaty (bez sprecyzowania) w kwocie[...] zł, utrzymanie ok.[...] zł, zakup leków dla dwóch osób w kwocie [...] zł, opłaty za leczenie stomatologiczne w kwocie ok. [...] zł miesięcznie.
W treści skargi kasacyjnej pełnomocnik skarżącego wskazał, iż wniosek o udzielenie skarżącemu pomocy prawnej w zakresie zwolnienia z wpisu od skargi, uzasadnia fakt, iż organ skarbowy w toku prowadzonego postępowania dokonał zajęcia rachunku bankowego, wobec czego M. F. nie jest w stanie nie tylko pokryć kosztów wpisu ale nawet bieżących kosztów zaspokajania swoich potrzeb życiowych.
Wezwaniem z dnia [...] r., skarżący został zobowiązany do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej tj: aktualnych dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącego i jego małżonkę emerytury, wykazu posiadanych rachunków bankowych, odpisów rocznych zeznań podatkowych skarżącego i małżonki za 2009 r.(lub 2010 r.), dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków na konieczne utrzymanie rodziny z ostatnich dwóch miesięcy, innych dokumentów świadczących o trudnej sytuacji finansowej i braku możliwości płatniczych skarżącego, w terminie 7 dni od doręczenia wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, skarżący nadesłał zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2010(PIT 37), decyzję o waloryzacji emerytury wojskowej z dnia [...] r. oraz paragon fiskalny z apteki na kwotę [...] zł.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.).
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
Wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony, nie wykazał on bowiem w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie. Koszty te na obecnym etapie sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej [...] zł.
W ocenie Sądu, skarżący nie przedstawił pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach finansowych. Wezwany do przedłożenia stosownych dokumentów, nie wywiązał się w całości z nałożonego na niego zobowiązania, co sprawia, że jego oświadczenia nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei uniemożliwia przyjęcie, że spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Skarżący w swoim wniosku podał, że jego dwuosobowa rodzina utrzymuje się z emerytur wynoszących łącznie [...] zł brutto. Miesięczne wydatki rodziny, według oświadczenia skarżącego to kwota czynsz [...] zł, oraz opłaty(bez sprecyzowania jakie) ok. [...] zł, utrzymanie ok.[...] zł, leki na 2 osoby w kwocie [...] zł oraz opłaty na leczenie (stomatologia) ok.[...] zł.
Przede wszystkim należy wskazać, że skarżący nie przedłożył odpisu rocznego zeznania podatkowego za rok 2009 (lub 2010) małżonki. A z nadesłanego PIT 37 wynika, iż skarżący nie rozlicza się łącznie z małżonką. Nadto, skarżący nie nadesłał wykazu posiadanych (swoich i małżonki) rachunków bankowych oraz nie ustosunkował się w żaden sposób do powyższego zobowiązania. Brak również jakichkolwiek dokumentów potwierdzających ponoszone opłaty i koszty utrzymania.
W ocenie Sądu, skarżący uniemożliwił weryfikację oświadczenia w zakresie braku środków pieniężnych pozwalających na poniesienie wpisu od skargi kasacyjnej.
Powyższe okoliczności, brak pełnej dokumentacji w zakresie wysokości dochodów (łącznie z żoną) i braku środków pieniężnych na rachunkach bankowych, świadczą, że skarżący nie przedstawia pełnej informacji o swojej sytuacji i możliwościach płatniczych ale podaje tylko takie dane, które mają świadczyć o złej kondycji finansowej.
Bierna postawa i uchylenie się od przedłożenia wszystkich dokumentów potwierdzających twierdzenia skarżącego, a także posiadanie stałych źródeł utrzymania skutkują zatem tym, że wniosek nie może zostać rozpoznany pozytywnie.
W świetle powyższego należało uznać, iż skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.