Uzasadnienie
Dyrektor Izby Celnej w S postanowieniem z dnia 23 marca 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 18 lutego 2010 r. o nr[...], na mocy którego, jako wierzyciel, uznał za nieuzasadnione zarzuty złożone w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...]z dnia 14 maja 2007 r. wystawionego na K K a dotyczące przedawnienia obowiązku oraz braku doręczenia zobowiązanemu upomnienia.
W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia organ przytoczył stan faktyczny sprawy wskazując, że decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w S z dnia 4 listopada 2005 r. o nr [...] (doręczoną 8 listopada 2005 r.) powiadomiono dłużnika o zarejestrowaniu długu celnego w wysokości [...] zł w związku z nielegalnym wprowadzeniem, w dniu 6 kwietnia 2000 r., na polski obszar celny samochodu osobowego marki [...] o numerze nadwozia[...]. Jednocześnie, organ wezwał K K do zapłaty ww. cła wraz z podatkiem akcyzowym w wysokości [...] zł i podatkiem VAT w wysokości [...] zł.
Na skutek odwołania wniesionego od ww. rozstrzygnięcia, decyzją z dnia 9 czerwca 2006 r. nr[..], Dyrektor Izby Celnej w S uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej zobowiązania podatkowego i umorzył postępowanie w tym zakresie oraz utrzymał w mocy w pozostałej części. Ww. decyzja stała się ostateczna.
W dalszej części uzasadnienia zaskarżonego postanowienia organ wskazał, że w dniu 5 grudnia 2006 r. zajęty samochód został sprzedany, a następnie dokonano rozliczenia uzyskanej ze sprzedaży kwoty ([...] zł), w wyniku czego do zapłaty pozostało cło w wysokości [....] zł i odsetki w wysokości [...] zł.
Wobec nieuregulowania ww. należności, wierzyciel wystawił, w dniu 14 maja 2007r., tytuł wykonawczy nr[...], który przekazał następnie celem realizacji do organu egzekucyjnego - Dyrektora Izby Celnej w W. W związku z podniesieniem przez zobowiązanego zarzutów egzekucyjnych, dotyczących przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym oraz braku doręczenia upomnienia, Dyrektor Izby Celnej w S, postanowieniem z dnia 18 lutego 2010 r. o nr [...] zajął stanowisko w sprawie złożonych zarzutów, uznając je za nieuzasadnione. Na orzeczenie to pełnomocnik K K wniósł zażalenie, żądając uchylenia ww. postanowienia i podnosząc, że w sprawie został naruszony art. 230 § 1 w zw. z art. 230 § 6 Kodeksu celnego, poprzez niepowiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego i błędne przyjęcie przez organ celny, iż powiadomieniem tym była decyzja z dnia 4 listopada 2005 r. Strona zarzuciła również brak wyjaśnienia podstawy zawieszenia biegu terminu powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty długu celnego oraz naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepodjęcie przez organ celny niezbędnych kroków, mających na celu wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu obywatela.
Rozpoznając powyższe zażalenie Dyrektor Izby Celnej w S wydał zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie, wskazując przede wszystkim, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w S z dnia 4 listopada 2005 r. nr [...] stanowiąca podstawę prawną tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14 maja 2007 r., jest ostateczna i podlega wykonaniu.
W dalszej kolejności organ odwoławczy, przytaczając treść przepisów art. 230 § 1, 4, 5 i 6 Kodeksu celnego, wskazał, że z analizy akt sprawy wynika, że pomimo tego, że dług celny powstał 6 kwietnia 2000 r., a o jego zarejestrowaniu powiadomiono dłużnika decyzją z 4 listopada 2005, doręczoną 8 listopada 2005 r., w niniejszej sprawie nie zaistniało przedawnienie zobowiązania ujętego w tytule wykonawczym z 14 maja 2007 r. albowiem w stosunku do K K prowadzono postępowanie karne, które toczyło się od dnia 1 marca 2001 r. do 19 sierpnia 2004 r. i zakończyło się wyrokiem Sądu Okręgowego w R V Wydziału Karnego Odwoławczego (sygn. akt sprawy V[...]). W związku z tym, w ocenie Dyrektora Izby Celnej, nastąpiło zawieszenie biegu terminu do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności na okres 3 lat 5 miesięcy i 19 dni.
Dalej, organ wyjaśnił, że w sprawie nie zaistniało przedawnienie obowiązku na podstawie z art. 242 § 4 Kodeksu celnego bowiem pięcioletni termin należy liczyć od 4 listopada 2005 r., tj. od dnia w którym należności zostały zarejestrowane.
Następnie, organ, powołując się na treść przepisu art. 242 § 5 pkt 1 Kodeksu celnego oraz art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dodał, że mając na uwadze informację przekazaną przez organ egzekucyjny, wszczęcie egzekucji wobec K K nastąpiło w dniu 9 sierpnia 2007 r., poprzez doręczenie ww. odpisu tytułu wykonawczego. W związku z tym, zdaniem organu, w sprawie nie został naruszony termin na powiadomienie dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności oraz termin na dochodzenie kwoty cła, objętej tytułem wykonawczym o numerze [...] z dnia 14 maja 2007 r.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, Dyrektor Izby Celnej w S, po przytoczeniu przepisu art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz § 13 pkt 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonana niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wskazał, że kwota należna do zapłaty została wymierzona w decyzji administracyjnej prawidłowo doręczonej stronie postępowania, a zatem wierzyciel nie był zobligowany do doręczenia upomnienia.
Za nieuzasadnione organ odwoławczy uznał także zarzuty naruszenia art. 7 w związku z art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem K K wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S, zarzucając naruszenie:
- 1) art. 230 § 5 Kodeksu celnego polegające na braku podstaw do uznania, iż nastąpiło zawieszenie biegu terminu do powiadomienia skarżącego (dłużnika) o zarejestrowaniu kwoty należności na okres 3 lat 5 miesięcy i 19 dni (tj. od dnia 1 marca 2001 r. do 19 sierpnia 2004 r.) z uwagi na fakt, iż postępowanie karne dotyczyło przerobienia czterech ostatnich znaków numeru nadwozia samochodu marki [...] i nie stanowiło przeszkody w kwestii dotyczącej ustalenia wysokości długu celnego;
- 2) art. 230 § 4 Kodeksu celnego polegające na powiadomieniu skarżącego (dłużnika) o długu celnym po upływie 3 lat od jego powstania, tj. od dnia 6 kwietnia 2000 r.
W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wynik postępowania karnego, zakończonego wyrokiem Sadu Okręgowego w R V Wydziału Karnego Odwoławczego nie miał żadnego znaczenia dla ustalenia długu celnego, bowiem dotyczyło ono jedynie przerobienia numeru nadwozia, a zatem organ celny nie był uprawniony do zawieszenia postępowania na okres od dnia 1 marca 2001 r. do 19 sierpnia 2004 r.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w S wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S postanowił zaliczyć w poczet materiału dowodowego i przeprowadzić dowód z wyroku Sądu Rejonowego w P II Wydziału Karnego z dnia 25 sierpnia 2003 r. – sygnatura akt [...] wraz z uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Okręgowego w R V Wydziału Karnego Odwoławczego z dnia 19 sierpnia 2004 r. – sygnatura akt [...] wraz z uzasadnieniem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja organu dotknięta jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy).
Sąd po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem brak jest podstaw do przyjęcia, iż zaskarżone rozstrzygnięcie narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań wskazać należy, że ustawodawca w przepisie art. 33 pkt 1 - 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) - dalej u.p.e.a. - wymienił podstawy prawne zarzutów, które może wnieść zobowiązany.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia, który służy zobowiązanemu. Co do zasady, w związku z wniesieniem zarzutów organ egzekucyjny nie bada sprawy pod względem merytorycznym (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Wyjątek od tej reguły normodawca wprowadził w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku. Wskazane w tym przepisie przesłanki zgłoszenia zarzutów mają charakter merytoryczny. Zobowiązany wnosząc m.in. zarzut przedawnienia, powinien wykazać, że z przyczyn wskazanych w przepisie prawa obowiązek wygasł, jak również winien przedstawić stosowne dowody na podnoszone okoliczności.
Przedawnienie m.in. należności celnych oznacza, że po upływie określonego czasu należności celne, nawet niezapłacone, wygasają łącznie z odsetkami za zwłokę.
Po upływie okresu przedawnienia z mocy prawa, bez konieczności wydania decyzji, przestaje istnieć stosunek zobowiązaniowy pomiędzy podatnikiem i wierzycielem, a zatem wierzyciel nie ma podstaw do egzekwowania należności celnych.
W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca podniosła, że organ naruszył przepis art. 230 § 4 i § 5 oraz art. 242 § 4 i § 5 Kodeksu celnego, bowiem nastąpiło przedawnienie terminu do powiadomienia o zarejestrowaniu kwoty należności oraz przedawnienia należności celnych.
W ocenie Sądu, z zarzutem tym nie sposób się zgodzić.
Zgodnie z art. 230 § 4 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm., dalej Kodeks celny) powiadomienie dłużnika nie może nastąpić po upływie 3 lat, licząc od dnia powstania długu celnego. Stosownie zaś do § 5 pkt 1 tego artykułu bieg terminów, o których mowa w § 4 ulega zawieszeniu z dniem m.in. wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Terminy, o których mowa w § 4, biegną dalej z dniem prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (art. 230 § 6 pkt 1 ww. ustawy).
Z powyżej przytoczonej regulacji wynika, że na organie celnym ciąży obowiązek powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności wynikających z długu celnego. Organ musi to uczynić najpóźniej przed upływem 3 lat od dnia powstania długu celnego. Termin ten jednak z mocy prawa ulega zawieszeniu z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (art. 230 § 5). Zawieszenie biegu terminu przedawnienia skutkuje tym, że z mocy ustawy termin ten, przez okres zawieszenia, nie biegnie, a przez to ulega wydłużeniu.
Datą wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe jest data wydania postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia (art. 303 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego – Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm., dalej kpk - w zw. z art. 113 § 1 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy – Dz. U. z 2007 r. Nr 111 poz. 756 ze zm., dalej kks). Dalszy bieg terminu przedawnienia do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności celnych rozpoczyna się od dnia następnego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo (wykroczenie) skarbowe.
Skutek zawieszenia biegu przedawnienia powoduje jednak nie każde wszczęcie postępowania karnego lecz tylko postępowania w sprawie o przestępstwo lub wykroczenie, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania z tytułu długu celnego, którego dotyczy przedawnienie.
W tym miejscu wskazać także należy, że przepis art. 230 § 5 Kodeksu celnego nie określa jaki związek musi zachodzić pomiędzy postępowaniem karnym czy postępowaniem o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe z postępowaniem w sprawie celnej, aby doszło do zawieszenia biegu terminów przedawnienia określonych w prawie celnym. Niewątpliwie musi być to związek ścisły, ponieważ wszczęcie jednego z ww. postępowań powoduje zawieszenie biegu terminów przedawnienia, a więc jednej z podstawowych instytucji gwarantujących pewność obrotu, ustanowionych na korzyść uczestników obrotu.
Na podstawie art. 242 § 4 Kodeksu celnego kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. W myśl zaś art. 242 § 5 pkt 1 ww. ustawy bieg przedawnienia terminu, o którym mowa w § 4 przerywa wszczęcie egzekucji.
Co do terminu, w jakim organ celny może dochodzić należności celnych, wskazać należy, że organ może ich dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym organ zarejestrował te kwoty. Jednakże zaznaczyć należy, że bieg ww. pięcioletniego terminu przerywa wszczęcie egzekucji – stosownie do postanowień przepisu art. 242 § 4 i § 5 Kodeksu celnego. Przerwanie biegu terminu przedawnienia oznacza, że po przerwaniu biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym miało miejsce zdarzenie określone przez ustawodawcę w art. 242 § 6 Kodeksu celnego.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że w świetle przytoczonych przepisów prawnych organ celny rozpoznając niniejszą sprawę w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione, poczynił prawidłowe ustalenia, przyjmując, że pomimo tego, że dług celny powstał w dniu 6 kwietnia 2000 r., tj. w dniu, w którym funkcjonariusze Policji ujawnili nielegalne wprowadzenie pojazdu, a decyzję (którą poinformowano o zarejestrowaniu długu celnego) doręczono dłużnikowi – K K w dniu 8 listopada 2005 r., trzyletni termin do powiadomienia dłużnika uległ zawieszeniu w związku ze wszczęciem w dniu 1 marca 2001 r. postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe. Dzień wydania postanowienia był równocześnie dniem, w którym zawieszony został bieg terminu do powiadomienia dłużnika o zarejestrowaniu kwoty należności. Bieg tego terminu zaczął ponownie biec od dnia prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, tj. od dnia wydania przez Sąd Okręgowy w R V Wydział Karny Odwoławczy wyroku z dnia 19 sierpnia 2004 r. Analiza powyższego wyroku, załączonego do akt sprawy wraz z uzasadnieniem, wskazuje, wbrew stanowisku skarżącego, że dotyczył on nie tylko przerobienia numerów identyfikacyjnych samochodu[...], ale także czynu z art. 91 par. 3 kks odnoszącego się do ww. auta.
Jak z powyższego wynika bieg terminu do powiadomienia dłużnika o kwocie długu celnego uległ zawieszeniu na okres 3 lat 5 miesięcy i 19 dni (od 1 marca 2001 r. do 19 sierpnia 2004 r.). Wobec powyższego za nieuzasadniony należy uznać zarzut skarżącego co do upływu terminu do powiadomienia strony o zarejestrowaniu kwoty należności.
Także w zakresie zarzutu przedawnienia pięcioletniego terminu, w ciągu którego organ celny był uprawniony do dochodzenia kwot należności, stanowisko organów celnych uznać należy za prawidłowe. Dług celny zarejestrowano w dniu 4 listopada 2005 r., a jak już powyżej wskazano organ działał z zachowaniem trzyletniego terminu, a w dniu 9 sierpnia 2007 r. została wszczęta egzekucja administracyjna w wyniku doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co spowodowało przerwanie biegu pięcioletniego terminu do dochodzenia kwot należności wynikających z długu celnego.
Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa materialnego ani też nie uchybia przepisom postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, orzec należało o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.