Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 397/12

Uzasadnienie

Skarżąca M.M. w odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia opłaty sądowej w kwocie [...] zł od wniesionej skargi, złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny ponieść kosztów opłaty od skargi. Podała, że jej miesięczne wydatki to:

1. - [...] zł – kredyt hipoteczny za dom,
2. - [...] zł – opłata za przedszkole córek,
3. - [...] zł – ubezpieczenie,
4. - [...] zł – energia,
5. - [...] zł – opłata za telefon,
6. - [...] zł – woda,
7. - [...] zł – wywóz śmieci i szamba,
8. - [...] zł – telewizja,
9. - [...] zł – utrzymanie psów,
10. - [...] zł – paliwo,
11. - [...] zł – wyżywienie i utrzymanie córek (zajęcia dodatkowe, leki, ubrania, jedzenie, artykuły biurowe, edukacyjne, ksiązki, itp.),
12. - [...] zł – wyżywienie skarżącej i konkubenta,
13. - [...] zł – środki czystości i bhp,
14. - [...] zł – leki konkubenta,
15. - [...] zł – telefon konkubenta,
16. - [...] zł – spłata kredytu odnawialnego konkubenta,
17. - [...] zł – kredyt hipoteczny.

Dodatkowo wskazała inne wydatki: ubezpieczenie nieruchomości, podatek od nieruchomości, naprawa samochodu, zakup drewna opałowego, remont domu.

Skarżąca wskazała również, że możliwości finansowe dawno się skończyły oraz że korzysta z pomocy finansowej najbliższych.

W oświadczeniu o stanie rodzinnym skarżąca wykazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z konkubentem T.D. oraz małoletnimi córkami.

Natomiast w oświadczeniu o stanie majątkowym wykazała dom o pow. 113 m kw. położony w D., obciążony hipoteką na kwotę [...] zł, innego majątku nie wykazała (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Podała także, że konkubent posiada działkę budowlaną o pow. ok. 15 arów, na której jest rozpoczęta budowa domu. W rubryce formularza dotyczącej dochodów skarżąca wpisała swoje wynagrodzenie za pracę w kwocie [...] zł, alimenty na córki w kwocie [...]zł, wynagrodzenie za pracę T.D. w kwocie [...] zł oraz łączną wysokość dochodów w kwocie [...] zł.

Dodatkowo, wykonując wezwanie referendarza sądowego z dnia 30 maja 2012 r. skarżąca nadesłała:

1. 1. kopię swojego zeznania podatkowego PIT37 o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2011 r., w którym zadeklarowała przychody ze stosunku pracy w wysokości, [...] zł, koszty uzyskana przychodów w kwocie [...] zł, dochód w kwocie [...] zł, odliczenia z tytułu ulgi na dzieci, nadpłatę w kwocie [...] zł;
2. 2. kopię zeznania podatkowego PIT37 T.D. o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2011 r., w którym zadeklarował przychody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł oraz z działalności wykonywanej osobiście w kwocie [...] zł, koszty uzyskana przychodów w kwocie [...] zł oraz [...] zł, łączny dochód w kwocie [...] zł;
3. 3. zaświadczenie pracodawcy skarżącej o jej zatrudnieniu na czas nieokreślony na stawisku operatora w Urzędzie Skarbowym w D. ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem netto w kwocie [...] zł;
4. 4. zaświadczenie pracodawcy T.D. o jego zatrudnieniu na czas nieokreślony na stawisku inspektora w Urzędzie Skarbowym w D.ze średnim miesięcznym wynagrodzeniem netto w kwocie [...] zł;
5. 5. wydruk internetowy zawierający historię operacji na rachunku bankowym skarżącej za okres od 2 lutego 2012 r. do 30 maja 2012 r.;
6. 6. wyciąg z rachunku bankowego T.D., zawierający historię operacji za okres od 1 lutego 2012 r. do 30 maja 2012 r.;
7. 7. wyciąg zawierający zestawienie operacji dokonanych kartą kredytową przez T.D. w okresie od 1 marca 2012 r. do 30 maja 2012 r.;
8. 8. wyciąg z rachunku bankowego związanego z kredytem hipotecznym zaciągniętym w kwocie 184.000 zł przez skarżącą, zawierający historię spłat rat w okresie od lipca 2011 r. do 11 maja 2012 r.;
9. 9. wyciąg z rachunku bankowego związanego z kredytem zaciągniętym przez T.D., zawierający historię spłat rat w okresie od lutego 2012 r. do 30 maja 2012 r.;
10. 10. kopie decyzji w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości oraz łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. skarżącej i T.D.

Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.

Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej zwana "p.p.s.a.") ze zm), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 tej ustawy).

Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest zależne od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy).

Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w przywołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych.

Przypomnieć należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji osobom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych.

Każdy zatem, kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ponadto należy wskazać, iż przepis art. 246 § 1 p.p.s.a., co do zasady nie może mieć zastosowania do osób, które osiągają dochody i posiadają majątek, nawet jeśli koszty te stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny.

Oceniając przedstawioną przez skarżącą sytuację majątkową i rodzinną oraz jej możliwości płatnicze należało uznać, że nie wykazała ona zasadności swojego wniosku. Prawo pomocy przysługuje osobom, które znajdują się w faktycznie i obiektywnie w trudnej sytuacji życiowej jak np. bezrobocie, choroba, klęska żywiołowa, ogólna nieporadność życiowa czy też śmierć jedynego żywiciela rodziny. Żadna z wyżej opisanych sytuacji nie dotyczy skarżącej.

Tymczasem skarżąca i jej konkubent otrzymują stałe dochody z wynagrodzeń za pracę, budżet domowy zasilają także alimenty córek. Łączne średnie miesięczne dochody rodziny to kwota [...] zł, a wykazane kwotowo miesięczne wydatki to [...] zł. Wpis sądowy w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł, koszty sądowe które mogą powstać na dalszym etapie sprawy również nie przekroczą tej kwoty. Oznacza to, że skarżącą jest stać na opłacenie takich niewygórowanych kosztów sądowych.

Jak wynika z akt sprawy skarżąca radzi sobie z wydatkami, nie wykazała żadnych zaległości. Znaczącą pozycję w jej wydatkach stanowią raty kredytów ([...]zł). Jakkolwiek są one obciążeniem budżetu domowego, jednak w świetle utrwalonego orzecznictwa, co do zasady spłata kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych, zatem nie może być podstawą do uzyskania takiego zwolnienia. Przyjęcie przez stronę skarżącą innego priorytetu w wydatkach nie może stanowić podstawy do uznania, że Skarb Państwa winien kredytować wydatki związane z prowadzeniem przez stronę skarżącą procesów sądowych.

O tym, że skarżąca powinna uiścić koszty sądowe świadczy także stan majątkowy skarżącej i jej konkubenta, posiadają oni nieruchomości dom o pow. 113 m kw. oraz dom w budowie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwie sądowym poglądem, osoba dysponująca majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia tej osobie prawa pomocy zawartych w art. 246 p.p.s.a. Podkreślić należy ponownie, że wpis od skargi wynosi jedynie 100 zł.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.