Uzasadnienie
Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
W uzasadnieniu wskazała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem K.. Skarżąca oświadczyła, że jej mąż nie pracuje, choruje i ubiega się o rentę. Podała, że źródłem utrzymania rodziny jest jej emerytura w kwocie [...] zł brutto.
Odnośnie do majątku Skarżąca podała, że posiada dom o powierzchni [...] m² oraz nieruchomość rolną (nieużytki) o powierzchni [...] ha. Innych nieruchomości oraz oszczędności Skarżąca nie wykazała.
Uznając w/w oświadczenie za niewystarczające do oceny możliwości płatniczych strony oraz uwzględniając dane wynikające z akt sprawy, pismem z dnia 29 kwietnia 2011 r. referendarz sądowy zobowiązała Stronę do nadesłania:
- - zeznania podatkowego Skarżącej i jej męża za 2010 r. o wysokości osiągniętego dochodu,
- - dowodu potwierdzającego wysokość otrzymywanej przez Skarżącą emerytury (np. odcinek przekazu pocztowego bądź przelew za ostatni miesiąc),
- - wykazu posiadanych rachunków bankowych (w tym lokat) i wyciągów z tych rachunków za okres od 1 stycznia do 31 marca 2011 r.,
- - dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem w okresie ostatnich trzech miesięcy (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz śmieci, itp.),
- - dokumentów potwierdzających posiadanie przez męża Skarżącej statusu osoby bezrobotnej z prawem/bez prawa do zasiłku albo decyzję o przyznaniu renty,
- - dodatkowego oświadczenia, czy Skarżąca wraz z mężem, jest nadal wieczystym użytkownikiem nieruchomości położonej w L. przy ul.[...] (księga wieczysta nr[...]), i w jaki sposób wykorzystuje posiadaną nieruchomość,
- - oświadczenia skarżącej o tym, czy część posiadanego majątku stanowi/nie stanowi źródła przychodu, np. na podstawie umowy najmu, dzierżawy z podaniem wysokości ewentualnych dochodów z tego tytułu, w terminie do 10 dni od doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
Skarżąca, wykonując w/w wezwanie, oświadczyła, że "mąż jeszcze prawnie jest rolnikiem z [...] ha ziemi", "budynek jest wykorzystywany jako agroturystyka ze słabym powodzeniem".
W załączeniu pisma Skarżąca przedłożyła:
- - zaświadczenia urzędu skarbowego o wysokości dochodu uzyskanego przez skarżącą i jej męża w 2009 roku (w wysokościach odpowiednio [...] zł i [...] zł),
- - cztery rachunki wystawione przez K. I. Agroturystyka "Z." za "usługę hotelową" na kwotę [...] zł (dwie z miesiąca lutego oraz maja b.r., dwie pozostałe z nieczytelną datą wystawienia),
- - dowody potwierdzające wysokość ponoszonych kosztów związanych z utrzymaniem (opłata za wodę za luty 2011 r. w kwocie [..] zł, energię elektryczną za marzec 2011 r. w kwocie [...] zł, wywóz odpadów komunalnych za grudzień 2009 r. w kwocie [...] zł),
- - nieczytelną kopię decyzji ZUS wskazującą wysokość świadczenia przedemerytalnego skarżącej ([...] zł brutto).
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04, niepubl.). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.).
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy jest to niemożliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
Wskazać w tym miejscu jeszcze należy, że, jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 5 maja 1967 r., sygn. akt I Cz 37/67, opubl. LEX nr 6155 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach o sygn. akt II FZ 43/05, I FZ 403/05, I FZ 826/05,niepubl., I FZ 13/11 z 8 kwietnia 2011 r. dostępny w bazie orzeczeń NSA, orzeczenia.nsa.gov.pl, małżonkowie mają obowiązek – wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego – wzajemnej pomocy w ponoszeniu kosztów sądowych, a obowiązek ten istnieje niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Pozostawanie więc wnioskodawcy we wspólnym gospodarstwie domowym ze współmałżonkiem, usprawiedliwia ocenę możliwości płatniczych w odniesieniu do sytuacji majątkowej całej rodziny.
Wniosek Skarżącej nie może zostać uwzględniony, nie wykazała ona bowiem w sposób przekonujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
W ocenie referendarza sądowego Skarżąca nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji o swoich możliwościach finansowych. Wezwana do przedłożenia stosownych dokumentów, nie wywiązała się w całości z nałożonego na nią zobowiązania, co sprawia, że jej oświadczenia nie poddają się weryfikacji, a to – z kolei uniemożliwia przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy określone w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Skarżąca w swoim wniosku podała, że wraz z mężem utrzymują się jedynie z jej emerytury w kwocie [...] zł brutto, nie wskazała innych źródeł dochodu, a dopiero po wezwaniu referendarza oświadczyła lakonicznie, że część majątku – "budynek" (nie podała dokładnych danych) jest wykorzystywany na potrzeby agroturystyki "ze słabym powodzeniem". Wbrew wezwaniu Skarżąca nie podała wysokości otrzymywanych z tego tytułu dochodów.
Wbrew wezwaniu Skarżąca nie przedłożyła również dokumentów potwierdzających wysokość uzyskanych przez nią i jej męża dochodów w 2010 r. Dane dotyczące wysokości dochodów uzyskanych przez skarżąca i jej męża w 2009 roku nie są, zdaniem referendarza, miarodajne do oceny aktualnych możliwości płatniczych Strony.
Skarżąca nie przedłożyła też wymaganych wyciągów z rachunków bankowych, których dane mogłyby pomóc ocenić jej rzeczywistą sytuację finansową. Skarżąca nie wyjaśniła przyczyny tego braku, nie złożyła w tym zakresie żadnych wyjaśnień.
Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonywujący, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie.
Skoro Skarżąca, zarówno we wniosku PPF, jak i w odpowiedzi na wezwanie o dodatkowe informacje w sprawie swojej sytuacji finansowej, wykonała je wybiórczo, pominęła istotne elementy wezwania, a w zakresie tak istotnej okoliczności jaką są źródła dochodów oraz ich wysokość, nie podała dokładnych danych dotyczących dochodów z agroturystyki, niemożliwe jest dokonanie oceny rzeczywistego stanu jej dochodów, co tym samym wiąże się z negatywnymi konsekwencjami w postaci odmowy przyznania prawa pomocy.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak na wstępie.