Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 21 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Sz 42/23

Uzasadnienie

Przedmiotem skargi do tutejszego Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 listopada 2022r, znak sprawy 3201-IEW.4268.15.2022.3 utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. z dnia 14 września 2022 r., znak sprawy 390000/71/550581/1/2022, w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...]zł.

Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. jako organ egzekucyjny w administracji wszczął wobec Skarżącej postępowanie egzekucyjne na podstawie administracyjnych tytułów wykonawczych wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako wierzyciela dochodzonego obowiązku, obejmujących nieopłacone w terminie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy.

Wnioskiem z 7 lipca 2022 r. K. S. (dalej "Wnioskodawczyni" lub "Skarżąca") wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "umorzenie całości zadłużenia, tj. co do należności głównej, odsetek oraz wszelkich innych kosztów powstałych z windykacją należności". W dołączonych do wniosku dokumentach, m. in. oświadczeniu o stanie majątkowym wskazała, że prowadzi wraz z mężem dwuosobowe gospodarstwo domowe, które uzyskuje miesięcznie dochody netto w kwocie [...]zł (dochody męża, Skarżąca jest osobą bezrobotną) oraz ponosi miesięczne koszty w łącznej kwocie około [...] zł. Obecnie Skarżąca cierpi na zapalenie stawów, ma także problemy kardiologiczne. W przypadku braku umorzenia Wnioskodawczyni zaproponowała spłatę (przy wsparciu męża) po [...] zł miesięczne. Oświadczyła, że nie posiada pojazdów, składników majątku ruchomego oraz zaznaczyła, że jest współwłaścicielem trzech nieruchomości.

Postanowieniem z 14 września 2022 r. znak sprawy: 390000/71/550581/1/2022 390000/5210/2022-RED-U Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. odmówił umorzenia kosztów egzekucyjnych w łącznej kwocie [...]zł.

Organ I instancji stwierdził brak podstaw do przyznania ulgi (brak ważnego interesu zobowiązanego oraz brak ważnego interesu publicznego).

Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wniosła o uchylenie postanowienia organu rentowego w całości i umorzenie kosztów egzekucyjnych w całości.

Postanowieniu zarzuciła:

1. 1) naruszenie zasady prowadzenia egzekucji w sposób najmniej uciążliwy dla dłużniczki,
2. 2) bezzasadne uznanie, iż nie zachodzi ważny interes zobowiązanej,
3. 3) bezzasadne dążenie do generowania kosztów egzekucyjnych,
4. 4) przyjęcie, że zobowiązana nie jest w stanie ubóstwa podczas gdy środki, którymi dysponuje pozwalają jej jedynie na zapewnienie bezwzględnie podstawowych jej potrzeb,
5. 5) bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła braku możliwości spłaty zadłużenia podczas, gdy wszystkie przedłożone dokumenty określające wysokość przychodów i stan majątkowy wskazują jednoznacznie i bezspornie, że takich możliwości skarżąca nie posiada.

Na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie Organ ustalił, że Skarżąca:

1. 1. prowadzi wraz z małżonkiem - wspólne gospodarstwo domowe, którego łączne miesięczne dochody netto wynoszą [...] zł.,
2. 2. rodzina ponosi stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem w łącznej kwocie [...]zł oraz z tytułu podatków za 2022 r. w kwocie [...]zł (wpłaty dowolne),
3. 3. oraz jej małżonek nie posiadają żadnego tytułu do ubezpieczenia co wynika z Kompleksowego Systemu Informatycznego ZUS wynika,
4. 4. jest współwłaścicielem:
5. • nieruchomości zabudowanej (1/2 udziału) położonej w miejscowości Ł., nr KW [...],
6. • nieruchomości (38/684 udziału) położonej w miejscowości S., nr KW [...],
7. • nieruchomości o pow. [...] ha, nr KW [...],
8. • nieruchomości gruntowej (1/2 udziału) o pow. [...] ha położonej w miejscowości D., gm. W., nr KW [...]

W Bazie Danych Ksiąg Wieczystych Skarżąca figuruje jako współwłaściciel nieruchomości na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej:

1. • gruntów ornych o pow. [...] ha w miejscowości S., nr [...] (Zakład dokonał wpisu hipoteki),
2. • gruntów ornych o pow.[...] ha w miejscowości S., nr [...] (Zakład dokonał wpisu hipoteki),
3. • nieruchomości o pow. [...] ha w miejscowości Ł., nr [...] (Zakład dokonał wpisu hipoteki),
4. • drogi o pow. [...] ha (57/684 udziału) w miejscowości S., nr KW [...] (inny wierzyciel zabezpieczył swoje należności wpisem hipoteki),
5. 5. nie posiada pojazdów i składników majątku ruchomego,
6. 6. prowadzenie działalności gospodarczej zakończyła 15.05.2019 r.,
7. 7. cierpi na zapalenie stawów oraz ma problemy kardiologiczne.

Organ wskazał, że miesięczne koszty prowadzenia gospodarstwa domowego łącznie ze spłacanym zadłużeniem stanowią kwotę [...]zł. Po opłaceniu wydatków pozostaje kwota [...]zł, z której rodzina finansuje pozostałe potrzeby życiowe. Zgodnie z danymi Instytutu Pracy i Spraw Socjalnych minimum socjalne w 2022 r. (dane za II kwartał 2022 r.) dla 2-osobowego gospodarstwa domowego (pracownicze) wynosi [...] zł, tj. [...] zł na osobę. Dlatego w ocenie Organu sytuacja finansowa Skarżącej nie stwarza trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa.

W okresie prowadzenia działalności gospodarczej Skarżąca, nie wywiązywała się z obowiązku opłacania w terminie należności z tytułu składek.

Organ zauważył, że aktualna sytuacja finansowa, co do zasady, nie może być sama w sobie przesłanką do umorzenia kosztów egzekucyjnych, których umorzenie jest uzasadnione w sytuacjach szczególnych i wyjątkowych, na które zobowiązany nie miał wpływu. W przeciwnym razie wyjątek stałby się regułą, albowiem niewątpliwie umorzenie kosztów egzekucyjnych będzie zawsze w interesie zobowiązanego. Interes zobowiązanego winien być ważny w sensie obiektywnym i którego w żaden sposób nie można zaspokoić bez pomocy ze strony państwa. Taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła. Zdaniem Organu problemy zdrowotne Wnioskodawczyni, nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych. Choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłanki umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskiwania dochodu.

Skarżąca jest osobą bezrobotną, w wieku produkcyjnym (56 lat), nie pobiera żadnych zasiłków. Nie przedstawiła żadnych dokumentów świadczących o niemożliwości podjęcia pracy zarobkowej, np. orzeczenia lekarskiego. Nie udowodniła, że pokrycie kosztów egzekucyjnych może spowodować zagrożenie niezaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.

Organ nie doszukał się również w sprawie okoliczności interesu publicznego dla zastosowania wnioskowanego umorzenia kosztów egzekucyjnych. To właśnie w interesie publicznym jest, aby dłużnik, który nie reguluje należnych zobowiązań, wydatki te poniósł. Podkreślić bowiem należy, że pozostając w zwłoce z zapłatą zobowiązania doprowadziła do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego skutkiem było powstanie kosztów egzekucyjnych. Udzielenie ulgi w postaci umorzenia kosztów egzekucyjnych postawiłoby Skarżącą w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych zobowiązanych, którzy uiszczają koszty egzekucyjne w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

ZUS realizuje ważny interes społeczny zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, dlatego nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych. Przepisy, w oparciu o które Zakład realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, w szczególności cywilnoprawnych, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej.

Na ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 17 listopada 2022r skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wniosła Skarżąca, zarzucając mu naruszenie:

1. 1. obrazę przepisów prawa materialnego, mającą wpływ na wynik sprawy, to jest art. 64e § 1, § 2 pkt 1 lit. a, § 3 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez sprzeczne z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego uznanie, iż skarżąca nie wykazała, że ze względu na jej stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie jest ona w stanie ubóstwa, a co za tym idzie bezzasadne uznanie, że nie zachodzi ważny interes zobowiązanej, podczas gdy środki, którymi dysponuje pozwalają jej jedynie na zapewnienie bezwzględnie podstawowych potrzeb,
2. 2. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść postanowienia, to jest art. 7 § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez naruszenie zasady prowadzenia egzekucji w sposób najmniej uciążliwy dla dłużniczki, podczas gdy egzekucję prowadzono w sposób nadzwyczaj dolegliwy,
3. 3. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, to jest art. 64cd § 2 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez bezzasadne dążenie do generowania kosztów egzekucyjnych, podczas gdy koszty te nie powinny zostać zwrócone z winy wierzyciela,
4. 4. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść postanowienia, to jest art. 7, 77 § 1 k.p.a., poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niepoddanie go gruntownej analizie, podczas gdy w świetle wyżej wymienionych przepisów organ był do tego zobowiązany,
5. 5. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 78 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego przejawiające się w pominięciu sytuacji majątkowej skarżącej oraz aktualnej sytuacji gospodarczej, a także poprzez bezzasadne przyjęcie, że skarżąca nie udowodniła braku możliwości spłaty zadłużenia, podczas gdy wszystkie przedłożone dokumenty określające wysokość przychodów i stan majątkowy wskazują jednoznacznie i bezspornie, że takich możliwości skarżąca nie posiada.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c PPSA wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm prawem przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji, postanowienia następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 17 listopada 2022 r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 września 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kosztów egzekucyjnych. Rozpoznając skargę w oparciu o wyżej przywołane kryteria Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.

W myśl art. 64e § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r. poz. 479), dalej u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne.

Koszty egzekucyjne mogą być umorzone:

1. 1) na wniosek:
2. a) zobowiązanego, jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny,
3. b) wierzyciela, na którego wniosek została wszczęta egzekucja:
4. - sądowa przejęta przez organ egzekucyjny w wyniku zbiegu - jeżeli za umorzeniem przemawia ważny interes wierzyciela,
5. - administracyjna - jeżeli za umorzeniem przemawia interes publiczny (§ 2).

Organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego lub wierzyciela prowadzących działalność gospodarczą, może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne, jeżeli umorzenie:

1. 1) nie stanowi pomocy publicznej;
2. 2) stanowi pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie lub rybołówstwie - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa Unii Europejskiej dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;
3. 3) stanowi pomoc publiczną:
4. a) mającą na celu naprawienie szkód spowodowanych klęskami żywiołowymi lub innymi zdarzeniami nadzwyczajnymi,
5. b) mającą na celu zaradzenie poważnym zaburzeniom w gospodarce,
6. c) zgodną z zasadami rynku wewnętrznego Unii Europejskiej, której dopuszczalność została określona przez właściwe organy Unii Europejskiej, udzielaną na przeznaczenia inne niż wymienione w lit. a i b (art. 64e § 4 u.p.e.a.).

Z powołanego przepisu wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych ma charakter uznaniowy, o czym świadczy użycie określenia "może". Istota uznania administracyjnego polega na tym, że samo stwierdzenie przez organ ziszczenia się ustawowych przesłanek może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia uwzględniającego wniosek strony. Nie może to jednak oznaczać dowolności organu egzekucyjnego. Winien on rzetelnie, z poszanowaniem zasad procesowych, wyjaśnić w ustalonym stanie faktycznym, motywy swego rozstrzygnięcia. Tak więc nawet w przypadku, gdy organ egzekucyjny stwierdzi istnienie przesłanek z art. 64e § 2 pkt 1 u.p.e.a. może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić ich umorzenia, co oznacza, że odmowa umorzenia nie narusza prawa zarówno wówczas, gdy wystąpią przesłanki do ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie mają one miejsca (por. wyrok NSA z 23 lutego 2016 r., II FSK 3740/13).

Orzeczenie uznaniowe może być przez sąd uchylone w wypadkach stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego.

Aby prawidłowo rozpoznać wniosek skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych organ zobowiązany jest do wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z zasadami wynikającymi z k.p.a. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ takie postępowanie przeprowadził. W aktach administracyjnych znajduje się szereg dokumentów, złożonych zarówno przez stronę, jak i zgromadzonych przez organ, które pozwoliły na dokładną ocenę sytuacji finansowej skarżącej, jej dochodów, wydatków oraz sytuacji bytowej. Pełne ustalenie stanu faktycznego pozwoliło organowi na prawidłową, zgodną z zasadami doświadczenia życiowego i logiki, ocenę wystąpienia w sprawie przesłanek z art. 64e § 2 u.p.e.a

Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa sądowego kontrola legalności aktów wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, że sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Należy to do wyłącznej kompetencji organu administracji. Kontrola sądowa ogranicza się do zbadania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tzn. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy i rozważył powołane przez wnioskodawcę okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia wnioskowanej ulgi.

Sąd nie dokonuje także oceny wydanego postanowienia z punktu widzenia jego słuszności czy sprawiedliwości. Kontrola sądowa postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego zmierza natomiast do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie postanowienia, czy organ nie przekroczył granic uznania i czy uzasadnił rozstrzygnięcie dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Postanowienie takie może być przez sąd uchylone, w sytuacji stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (uchwała SN z 25 października 1984 r., III AZP 9/83, OSNC 1985, nr 5-6, poz. 63, wyrok NSA z 1 czerwca 2012 r., II GSK 668/11).

Z powyższego wynika, że postanowienie w przedmiocie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych musi być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, z zachowaniem wymogów proceduralnych oraz zawierać szczegółowe uzasadnienie prawne i faktyczne. Organ jest obowiązany dokonać ustaleń na okoliczność występowania w sprawie przesłanek umorzenia. Jeżeli stwierdzi, że w sprawie nie występuje przesłanka umorzenia, jest obowiązany odmówić umorzenia. Natomiast w sytuacji ustalenia, że w sprawie występuje przynajmniej jedna z ustawowych przesłanek umorzenia, wówczas orzeka w granicach uznania administracyjnego.

W ocenie Sądu organy spełniły w niniejszej sprawie te wymagania. Dokonując oceny przesłanki ważnego interesu zobowiązanej organy obydwu instancji obszernie wyjaśniły zajęte stanowisko, odnosząc się wyczerpująco do jej sytuacji życiowej.

Analizując sytuację Skarżącej organ stwierdził, że jej sytuacja finansowa nie stwarza trudności w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, a zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do stwierdzenia trwałego ubóstwa zobowiązanej (dwuosobowe gospodarstwo domowe po opłaceniu miesięcznych kosztów dysponuje kwotą [...]zł, zaś minimum socjalne za II kwartał 2022 r. dla 2-osobowego gospodarstwa domowego (pracownicze) wynosiło [...] zł, tj. [...] zł na osobę.). Dodatkowo zobowiązana jest współwłaścicielem:

1. • nieruchomości zabudowanej (1/2 udziału) położonej w miejscowości Ł., nr KW [...],
2. • nieruchomości (38/684 udziału) położonej w miejscowości S., nr KW [...],

. nieruchomości o pow. [...] ha, nr KW [...],

. nieruchomości gruntowej (1/2 udziału) o pow. [...] ha położonej w miejscowości D., gm. W., nr KW [...],

. gruntów ornych o pow. [...] ha w miejscowości S., nr [...] (ZUS dokonał wpisu hipoteki),

. gruntów ornych o pow. [...] ha w miejscowości S., nr [...] (ZUS dokonał wpisu hipoteki),

. gruntów ornych o pow. [...] ha w miejscowości S., nr [...] (ZUS dokonał wpisu hipoteki),

. nieruchomości o pow. [...] ha w miejscowości Ł., nr [...] (ZUS dokonał wpisu hipoteki),

. drogi o pow. [...] ha (57/684 udziału) w miejscowości S., nr KW [...] (inny wierzyciel zabezpieczył swoje należności wpisem hipoteki).

Organ odwoławczy odniósł się również do problemów zdrowotnych zobowiązanej i wskazał, że choroba osoby zobowiązanej lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny może stanowić przesłanki umorzenia należności z tytułu składek tylko wtedy, gdy pozbawia płatnika możliwości uzyskiwania dochodu. Zobowiązana natomiast jest osobą bezrobotną, w wieku produkcyjnym (56 lat), nie pobiera żadnych zasiłków, nie przedstawiła też dokumentów świadczących o niemożliwości podjęcia pracy zarobkowej, np. orzeczenia lekarskiego (podała jedynie w oświadczeniu, że obecnie cierpi na zapalenie stawów oraz ma problemy kardiologiczne). Organ podkreślił, że interes zobowiązanego winien być ważny w sensie obiektywnym i którego w żaden sposób nie można zaspokoić bez pomocy ze strony państwa oraz stwierdził, że taka sytuacja w sprawie nie wystąpiła.

W ocenie Sądu taka ocena jest usprawiedliwiona. Należy się zgodzić z tezą zawartą w zaskarżonym postanowieniu, że niezdolności do pracy skarżącej nie potwierdzają dowody - brak jest bowiem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które stwierdzałoby niepełnosprawność lub całkowitą i trwałą niezdolność do pracy, czy też wskazywałoby ograniczenia lub brak możliwości zarobkowania.

Gdyby Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej renty zdrowotnej, to zostałaby zbadana przez lekarza orzecznika ZUS, który określiłby jej zdolność do pracy zgodne z posiadanym wykształceniem, zawodem i kwalifikacjami. W razie ustalenia, że skarżąca jest niezdolna do pracy, lekarz orzecznik ZUS ustaliłby także, czy jest to niezdolność częściowa czy całkowita. W przypadku stwierdzenia częściowej niezdolności do pracy ustalone zostałoby, jakich prac nie może wykonywać, a jakie mogą być przez nią wykonywane. Określono by również, czy ewentualna niezdolność do pracy jest trwała czy okresowa. W razie ustalenia niezdolności do pracy skarżącej przyznano by jej prawo do renty z tego tytułu (o ile spełniałaby ona pozostałe przesłanki przyznania tego świadczenia).

W niniejszej sprawie nie jest okolicznością sporną, że skarżąca ma schorzenia. Istnienie tych schorzeń nie jest przedmiotem sporu. Nie mogą one jednak automatycznie przesądzać o całkowitej niezdolności od pracy skarżącej i skutkować koniecznością umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Przedmiotowy dług jest skutkiem niewywiązywania się z ciążącego obowiązku spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej i kolejno wszczętego wobec skarżącej postępowania egzekucyjnego. Każdy przedsiębiorca podejmujący działalność gospodarczą bierze na siebie ryzyko związane z jej prowadzeniem. Jeżeli pomimo trudności decyduje się na jej kontynuowanie, nie opłacając przy tym obowiązkowych należności publiczno-prawnych, musi liczyć się z faktem, że w konsekwencji powstałe zadłużenia będą narastały i będą przymusowo dochodzone.

Sąd podzielił także stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że umorzenie w niniejszej sprawie kosztów egzekucyjnych nie leży w interesie publicznym. Obciążenie kosztami egzekucyjnymi ma na celu zarówno pokrywanie przez zobowiązanego realnych kosztów powstających w toku konkretnych czynności egzekucyjnych, a nie przez Skarb Państwa, jak i stanowi pewien rodzaj sankcji za nieterminowe regulowanie należności – w tym przypadku z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Z tego powodu ustawodawca nadał kosztom egzekucyjnym szczególne znaczenie, gdyż z kwot uzyskanych z egzekucji, to właśnie koszty egzekucyjne pokrywane są w pierwszej kolejności. Umorzenie kosztów egzekucyjnych stanowiłoby jednocześnie nieuzasadnione uprzywilejowanie skarżącej w stosunku do pozostałych dłużników oraz bezpowrotną rezygnację z wpływu środków do budżetu państwa, a więc nie byłoby zgodne z interesem Skarbu Państwa.

Ulga ta powodowałaby w istocie przerzucenie na budżet państwa dodatkowego ciężaru. W interesie publicznym leży tymczasem dążenie przez organy Państwa do sprawiedliwego traktowania wszystkich jego obywateli - oznacza to także sprawiedliwość w ponoszeniu obciążeń publicznoprawnych. W wyroku z 27 kwietnia 2022 r., I GSK 1446/21, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w art. 64e § 2 pkt 2 u.p.e.a. jako kierunkową dyrektywę wyboru wskazano ważny interes publiczny. Pojęcie interesu publicznego na gruncie tego przepisu należy rozumieć jako respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania administracji publicznej itp. Pojęcie interesu publicznego nie ma więc stałego zakresu i wymaga każdorazowo dokonania oceny skutków rozstrzygnięć prawnych z punktu widzenia respektowania wartości, które kryć się mogą pod pojęciem interesu publicznego.

Dodatkowo określenie, że tak rozumiany interes publiczny ma być "ważny" oznacza taki, od którego wiele zależy, mający dużą wagę, duże znaczenie, znaczący, doniosły, cenny. Określenie to zatem wymagało dodatkowo wykazania, że ustalenie istnienia tej przesłanki musiało mieć szczególnie doniosłe znaczenie z uwagi na wartości respektowane przez ogół społeczeństwa.

Na gruncie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji sformułowanie w ten sposób przesłanki umorzenia kosztów egzekucyjnych staje się zrozumiałe, jeżeli wziąć pod uwagę zasady prowadzenia egzekucji administracyjnej w tym m.in. zasadę obowiązku prowadzenia egzekucji (art. 6 u.p.e.a.), zasadę stosowania wyłącznie środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie (art. 7 § 1 u.p.e.a.), zasadę stosowania środków prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku (art. 7 § 2 u.p.e.a.) oraz zasadę zagrożenia (art. 15 u.p.e.a.). Obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej ma uzasadnienie w tym, że jej przedmiotem są obowiązki o charakterze administracyjnym, a więc obowiązki wobec Państwa. Ich realizacja nie zależy od swobodnego uznania wierzyciela. Z tymi obowiązkami powiązano uprawnienie do poboru opłat związanych z przymusowym wykonaniem tych obowiązków.

Zatem w interesie publicznym jest przede wszystkim zrealizowanie celów egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z 27 listopada 2013 r., II FSK 1637/13). Tak rozumianym celom nie można przeciwstawiać subiektywnie rozumianego interesu skarżącej. Tego rodzaju przesłanki nie przewiduje omawiany przepis art. 64e § 2 pkt 1 - 3 u.p.e.a.

Konkludując należy stwierdzić, że zebrany przez organ materiał dowodowy przedstawiony w postanowieniu pozwalał na rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie wniosku skarżącej o umorzenie kosztów egzekucyjnych, co pozwoliło Sądowi na uznanie, że organ wydał prawidłowe rozstrzygnięcie, mieszczące się w graniach zakreślonych przez prawo. W rozpoznawanej sprawie organy administracji należycie rozważyły i oceniły wystąpienie przesłanki interesu publicznego w wyborze sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Interes skarżącej polegający na umorzeniu kosztów egzekucyjnych został oceniony poprzez pryzmat sytuacji finansowej zobowiązanej oraz został skonfrontowany z ważnym interesem publicznym.

Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.