Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 425/12

Uzasadnienie

R M złożyła w [...]r. wniosek o przyznanie renty strukturalnej. Do wniosku dołączyła akt darowizny z 25 października 2005 r. na podstawie którego R M darowała synowi G M udział ½ części nieruchomości rolnej zabudowanej, położnej w P, w skład której wchodziły działki nr [...]o łącznej powierzchni 12,18 ha, zaś C M ([...] R M) darował synowi G M nieruchomość rolną niezabudowaną, położoną w P, tj. działkę nr [...]o pow. 5082 m2.

R M swój udział w gospodarstwie rolnym otrzymała na podstawie aktu notarialnego z [...]r. – umowy przekazania gospodarstwa rolnego wraz z siostrą K A. W dniu 4 listopada 2005 r. R M złożyła zmianę ww. wniosku przez wskazanie w tabeli B przekazania użytków rolnych o pow. 6,5232 ha.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w O decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznał R M na okres [...]r. rentę strukturalną w wysokości [...]zł.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w O dnia [...]r. orzekającej o przyznaniu R M renty strukturalnej. Powyższa decyzja jest ostateczna.

Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu z siedzibą w O decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz § 4 ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...]r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem", odmówił R M przyznania renty strukturalnej.

Zdaniem organu pierwszej instancji, strona nie spełniła warunku z § 4 rozporządzenia, gdyż nie posiadała własności gospodarstwa o pow. 1 ha, ani nie była współwłaścicielem takiego gospodarstwa razem z małżonkiem, ani też jej małżonek nie był właścicielem takiego gospodarstwa.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej uchylenie oraz przyznanie ww. renty strukturalnej, lub też o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuciła organowi naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 ust. 1 Kpa, przez błędną ocenę materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego.

Zdaniem wnioskodawczyni, spełniła ona wszystkie przesłanki do uzyskania renty strukturalnej, w tym dysponowała swobodnie udziałem w przekazanej synowi nieruchomości o pow. 12,18 ha.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z dnia [...]r. nr [...]na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz § 4 ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich, po rozpoznaniu odwołania R M od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu z siedzibą w O z dnia [...]r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie. Organ odwoławczy przytoczył treść § 4 i § 6 ust. 1 rozporządzenia. Wskazał, że R M była właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 12,18 ha w udziale ½ razem z siostrą K A, zaś C M był właścicielem działki o pow. 0,5082 ha. Wnioskodawca nie spełniła warunku przekazania gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszących co najmniej 1 ha, bowiem warunek ten jest spełniony gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności (§ 4 ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia). Zdaniem organu odwoławczego, tylko użytki rolne wymienione powyżej mogą być przedmiotem przekazania następcy w zamian za rentę strukturalną, lecz nie mogą takim przedmiotem być użytki rolne będące współwłasnością w częściach ułamkowych z innymi współwłaścicielami niż małżonek. Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał wyrok WSA w Warszawie z 15 września 2010 r., sygn. akt V SA/Wa 942/10.

R M złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów prawa materialnego przez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, tj. § 6 ust. 1 pkt 2 lit.b w zw. z § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, przez uznanie, iż nie zostały spełnione przez skarżącą warunki do przyznania jej renty strukturalnej.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie skarżącej renty strukturalnej, a także zasądzenie kosztów postępowania.

Zdaniem skarżącej, spełniła ona wszystkie przesłanki do uzyskania renty strukturalnej, w tym dysponowała swobodnie udziałem w przekazanej synowi nieruchomości o pow. 12,18 ha. Ponadto, skarżąca zwróciła uwagę, iż celem planu rozwoju obszarów wiejskich była, min. poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych zapewnienie rolnikom dochodu po przekazaniu gospodarstw następcom.

Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację, jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Skarga nie jest zasadna.

Na wstępie, należy zaznaczyć, iż wniosek skarżącej o przyznanie jej renty strukturalnej został złożony w 2005 r. i w związku z tym należało rozważyć przepisy wówczas obowiązujące.

Art. 1 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.), określał zadania oraz właściwość jednostek organizacyjnych i organów, w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej dotyczących uzyskiwania rent strukturalnych.

Zgodnie z art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 tej ustawy, po przyjęciu przez Komisję Europejską planu rozwoju obszarów wiejskich, Rada Ministrów określi w drodze rozporządzenia, szczegółowe warunki i tryb udzielania, wstrzymywania, zawieszania, zwracania i zmniejszania pomocy finansowej na działania objęte planem, także przestrzenny zasięg wdrażania tych działań, mając na względzie zapewnienie prawidłowej realizacji planu i ustalenia dokonane z Komisją Europejską. Na mocy tego upoważnienia Rada Ministrów wydała 30 kwietnia 2004 r. rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na uzyskiwanie rent strukturalnych objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 114, poz. 1191 ze zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem".

Na podstawie § 4 rozporządzenia, rentę strukturalną przyznaje się producentowi rolnemu będącemu osobą fizyczną prowadzącą na własny rachunek działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym położonym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

1. 1) ma ukończone 55 lat, lecz nie osiągnął wieku emerytalnego i nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty z ubezpieczenia społecznego lub zaopatrzenia emerytalnego, lub ubezpieczenia społecznego rolników;
2. 2) prowadził nieprzerwanie działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym w okresie co najmniej 10 lat bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rentę strukturalną i przez okres co najmniej 5 lat podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu, określonemu w przepisach o ubezpieczeniu społecznym rolników;
3. 3) w dniu złożenia wniosku o rentę strukturalną podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu;
4. 4) przekazał gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszącej co najmniej 1 ha;
5. 5) zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej;
6. 6) wpisany został do ewidencji producentów, stanowiącej część krajowego systemu ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności;
7. 7) nie posiada zaległości z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników.

Na mocy § 6 ust. 1 rozporządzenia, warunek przekazania gospodarstwa rolnego, o którym mowa w § 4 pkt 4, uważa się za spełniony, jeżeli:

1. 1) zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności, z zastrzeżeniem § 9 pkt 1;
2. 2) przekazanie nastąpiło:
3. a) przez przeniesienie własności gospodarstwa rolnego w całości na rzecz następcy albo
4. b) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez odpłatne lub nieodpłatne przeniesienie własności użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego lub
5. c) na powiększenie jednego lub kilku gospodarstw rolnych przez przekazanie wchodzących w skład gospodarstwa rolnego użytków rolnych w dzierżawę, na podstawie zawartej na okres co najmniej 10 lat:
6. – pisemnej umowy zgłoszonej do ewidencji gruntów i budynków albo
7. – umowy w formie aktu notarialnego.

Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia, rentę strukturalną wypłaca się co miesiąc, w terminie określonym w decyzji administracyjnej o przyznaniu renty strukturalnej, nie dłużej jednak niż przez 10 lat. Otrzymywanie renty strukturalnej nie wpływa na prawo do ustalenia prawa rolnika do emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników, lecz jedynie na jej wysokość § 14 ust.1 rozporządzenia).

Sąd zgodził się z organem, że skarżąca nie przekazała synowi całości własności gospodarstwa rolnego. Skarżącej przysługiwał udział ½ we własności w gospodarstwie rolnym razem z siostrą K A, zaś C M był właścicielem działki o pow. 0,5082 ha. Przekazane gospodarstwo rolne powinno obejmować wszystkie użytki rolne wchodzące w jego skład, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności. Prawidłowo zatem organ wywiódł, że skarżąca nie spełniła warunku przekazania gospodarstwa rolnego o łącznej powierzchni użytków rolnych wynoszących co najmniej 1 ha, bowiem warunek ten jest spełniony gdy zostały przekazane wszystkie użytki rolne wchodzące w skład tego gospodarstwa, będące zarówno przedmiotem odrębnej własności rolnika i jego małżonka, jak również przedmiotem ich współwłasności (§ 4 ust. 4 w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia).

Tym samym tylko użytki rolne wymienione powyżej mogą być przedmiotem przekazania następcy w zamian za rentę strukturalną, lecz nie mogą takim przedmiotem być użytki rolne będące współwłasnością w częściach ułamkowych z innymi współwłaścicielami niż małżonek. Inne rozumienie tych przepisów mogłoby doprowadzić do wypaczenia idei przekazania całości użytków rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, bowiem przykładowo K A (przy założeniu spełnia warunków z § 4 rozporządzenia) mogłaby swój udział w tym gospodarstwie przekazać następcy (inna osoba niż G Mi) za rentę strukturalną. To samo gospodarstwo rolne byłoby przekazane dwóch różnym następcom, zaś obu wcześniejszym współwłaścicielkom tego gospodarstwa wypłacana byłaby renta strukturalna, liczona zgodnie § 12 rozporządzenia.

Rozporządzenie Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i gwarancji Rolnej (EFORG) oraz zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (Dz. U. UE.L.1999.160.80) miało na celu wprowadzenie ram rozwoju obszarów wiejskich, min. przez zmianę warunków strukturalnych gospodarstw rolnych i zachęcanie rolników do wcześniejszego przechodzenia na emeryturę w rolnictwie w celu poprawy wydajności gospodarstw rolnych (uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r. przez rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW)- art. 93).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 tego rozporządzenia wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w gospodarce rolnej przyczynia się do realizacji następujących celów:

1. - zapewnienia dochodu starszym rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie gospodarowania;
2. - zachęcenia do zastępowania takich starszych rolników przez rolników, którzy mogą poprawić, w miarce potrzeb, rentowność pozostawionych im gospodarstw rolnych;
3. - wydzielenia użytków rolnych dla produkcji nierolniczej, tam gdzie gospodarka rolna przy zachowaniu rentowności nie jest możliwa.

W myśl art. 11 ust. 1 tego rozporządzenia, osoba przekazująca gospodarstwo:

1. - zaprzestaje całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną i utrzymać użytkowanie budynków;
2. - ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, oraz
3. - prowadziła gospodarstwo rolne przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa.

Według art. 12 ust. 2 tego rozporządzenia, okres udzielania wsparcia w przejściu na wcześniejsza emeryturę nie przekracza 15 lat dla osoby przekazującej gospodarstwo [...]. Wsparcie takie jest udzielane osobom, które przekazały gospodarstwo rolne nie dłużej niż do ukończenia przez nie 75 lat [...]. W przypadku gdy osoba, która przekazała gospodarstwo rolne, otrzymuje od Państwa Członkowskiego normalną emeryturę, wsparcie w postaci wcześniejszej emerytury zostaje przyznane jako dodatek, uwzględniwszy wysokość krajowej emerytury w tym państwie.

Zdaniem Sądu, są to wymogi minimalne, jednakże przesłanki uprawniające do uzyskania renty strukturalnej mogły być zaostrzone przez państwa członkowskie, z uwagi różnorodność struktury agrarnej w danym państwie i wprowadzenie wymogów umożliwiających realizację celów rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999.

Z wyżej wymienionych powodów, Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Skarżącej należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie orzeka na zasadach słuszności, lecz bada legalność zaskarżonych decyzji, czyli ich zgodność z przepisami postępowania i prawa materialnego.

Sąd nie przyznaje skarżącym ani innym osobom żadnych uprawnień ani świadczeń, o które toczy się przed nim postępowanie, gdyż nie należy to do jego kompetencji, Sąd jedynie kontroluje prawidłowość orzeczeń administracyjnych, dlatego też nie mógł uwzględnić wniosku skarżącej o przyznanie jej renty strukturalnej.

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.