Uzasadnienie
Skarżący A N, reprezentowany przez doradcę podatkowego, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie w wysokości [...] zł, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku podał, że aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku ruchomego ani innych nieruchomości. Sytuacja rodzinna i materialna ulega stałemu pogorszeniu od 2011 roku, związku z prowadzonym przeciwko Skarżącemu przez Prokuraturę Apelacyjną w Szczecinie postepowaniem karnym; wskazał, że przebywał w areszcie od 19 kwietnia 2011 r. do 8 maja 2012 r. Wyjaśnił, że do dnia złożenia wniosku prokurator nie wniósł aktu oskarżenia i z tego powodu nie jest w stanie podjąć stałego zatrudnienia; żyje
"w ciągłym stresie". Podał, że ma świadomość obowiązku poniesienia kosztów sądowych, jednak w sytuacji, w której pozostaje od dłuższego czasu, nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego.
Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, mieszka u matki W N. Zaznaczył, że nie pozostaje z matką we wspólnym gospodarstwie domowym. Podał, że nie posiada innych wartościowych składników majątku. Ma dwóch małoletnich synów mieszkających ze swoją matką – W N. Odnośnie do majątku Skarżący podał, że nie posiada nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, ani oszczędności. Nie ciążą też na Skarżącym zobowiązania. Koszty mieszkania, w którym przebywa ponosi Jego matka.
Przedstawione wyżej oświadczenie Skarżącego, okazało się niewystarczające do oceny Jego możliwości płatniczych, dlatego wezwaniem referendarza sądowego z dnia 6 czerwca 2016 r. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, został zobowiązany do nadesłania dodatkowych dokumentów oraz do złożenia dodatkowych oświadczeń. Powyższe zobowiązanie obejmowało: zeznania podatkowe Skarżącego o wysokości dochodu uzyskanego w 2014 i 2015 r. albo zaświadczenia właściwego organu podatkowego o nieskładaniu zeznań podatkowych za ww. lata; dokumenty potwierdzające zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej Skarżącego (w tym działalności pod firmą PH A N); wyciągi z wszystkich rachunków bankowych Skarżącego, w tym bieżących, oszczędnościowych, lokat, z kart kredytowych, za okres od 1 kwietnia do 31 maja br.; dodatkowe oświadczenie o źródłach utrzymania Skarżącego i wysokości podsiadanych środków na utrzymanie oraz dokumenty potwierdzających wysokość ponoszonych przez Skarżącego wydatków związanych z utrzymaniem z okresu ostatnich trzech miesięcy; dodatkowe oświadczenie o sytuacji majątkowej i finansowej żony Skarżącego W N (zeznania podatkowe za 2014 i 2015 rok; aktualny stan majątkowy, źródła utrzymania i wysokość dochodów za ostatnie 6 miesięcy wraz z dokumentami potwierdzającymi ww. dane; wyciągi z rachunków bankowych za okres od 1 kwietnia do 31 maja br.) albo wyrok rozwiązujący małżeństwo Skarżącego.
W ww. wezwaniu wyznaczono siedmiodniowy termin, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i oświadczeń znajdujących się w aktach sprawy.
Wezwanie to zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 8 czerwca br. Skarżący w dniu 15 czerwca 2016 r. nadesłał wydruk z Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej, potwierdzający zakończenie działalności gospodarczej pod firmą "PH – N" z dniem 4 września 2013 r. Dodatkowo wyjaśnił, że skompletowanie pozostałych dokumentów w siedmiodniowym terminie okazało się niemożliwe i zobowiązał się, iż odpowiedź na wezwanie uzupełni do dnia 22 czerwca br.
We wskazanym terminie, ani dotychczas, Skarżący nie nadesłał dodatkowej korespondencji.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (art. 245 § 3 p.p.s.a.) – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie od tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z 27 września 2011 r. sygn. akt II GZ 434/11 oraz z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I GZ 1/10, opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podnieść też należy, że zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny i orzecznictwa, opłaty sądowe, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy powinno wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu (referendarza sądowego) natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.
Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., II GZ 935/14, CBOSA).
W ocenie referendarza sądowego, Skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W formularzu Skarżący podał, że nie ma żadnych środków utrzymania, koszty mieszkania ponosi jego matka, nie posiada żadnych dochodów, majątku ani oszczędności. Wskazał na prowadzone wobec Niego postępowanie karne, które uniemożliwia podjęcie jakichkolwiek prac zarobkowych. W ocenie referendarza sądowego w sprawie zaistniała konieczność uzupełnienia danych i ich udokumentowanie. Dlatego Skarżący został wezwany w piśmie z dnia 6 czerwca 2016 r. do nadesłania ww. dokumentów i oświadczeń, które miały uzupełnić i potwierdzić dotychczasowe dane. Prawdziwość oświadczenia budziła bowiem wątpliwości, ponieważ jest oczywiste, że nie jest możliwe funkcjonowanie przez okres kilku lat bez jakichkolwiek środków utrzymania. Podstawę prawną wezwania stanowił przepis do art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Oceniając wniosek Skarżącego, należy stwierdzić, że jak dotychczas nie potwierdził on wymaganych informacji, istotnych dla oceny jego możliwości płatniczych w niniejszej sprawie. Znajdujący się w aktach sprawy wydruk z CEIDG potwierdza jedynie zakończenie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej pod firmą "PH – N A" z dniem 4 września 2013 r. Skarżący, wbrew wezwaniu, nie wskazał na aktualne źródła utrzymania (we wniosku złożył oświadczenie tylko co do kosztów mieszkania, które pokrywa jego matka) oraz jaka jest wysokość posiadanych środków na utrzymanie. Wbrew wezwaniu nie potwierdził braku oszczędności (brak wyciągów z rachunków bankowych) i dochodów (brak zeznań podatkowych, czy zaświadczeń o nieskładaniu zeznań podatkowych).
Skarżący nie przedstawił również wymaganych dokumentów dotyczących W. N. Należy dodatkowo zwrócić uwagę, że Skarżący wskazał w piśmie z dnia 15 czerwca 2016 r. jedynie na zbyt krótki termin jako przyczynę niewykonania wezwania z dnia 6 czerwca 2016 r. i pomimo zobowiązania się do wykonania wezwania w innym terminie (tj. do 22 czerwca 2016 r.), do dnia dzisiejszego tego nie uczynił.
W świetle powyższych uwag, należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie Skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Jest to gołosłowne oświadczenie, które nie jest udokumentowane odpowiednim materiałem źródłowym. W efekcie brak jest podstaw do przyjęcia, że Skarżący kosztem współobywateli powinien skorzystać z pomocy państwa w ramach zainicjowanego przez siebie postępowania sądowego, w którym wpis od skargi stanowi niemałą kwotę [...]zł.
Mając to na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono, jak w sentencji.