Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. znak [...] [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Drugiego [...] Skarbowego w K. z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów zgłoszonych przez J. G. (Zobowiązanego) w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2019 r. nr [...] wystawionego przez Pocztę Polską [...] (Wierzyciela).
Zasadnicze ustalenia stanu faktycznego są następujące.
Organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec Zobowiązanego na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Obowiązek objęty ww. tytułem wykonawczym dotyczył zaległości z tytułu opłaty abonamentowej
RTV za okres od stycznia 2014 r. do maja 2019 r. Odpis ww. tytułu wykonawczego doręczono Zobowiązanemu w dniu [...] września 2019 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] września 2019 r. o zajęciu świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej.
W piśmie z dnia [...] września 2019 r. Zobowiązany wniósł zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne, wskazując na brak wymagalności obowiązku w związku z nieotrzymaniem zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych. Wskazał również na wyrejestrowanie odbiornika w 2010 r. oraz na brak doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2019.1438 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.").
Wobec powyższego Organ egzekucyjny pismem z dnia [...] września 2019 r. wystąpił do Wierzyciela z prośbą o zajęcie stanowiska w zakresie podniesionych przez Zobowiązanego zarzutów, następnie uchylił zajęcie świadczenia emerytalnego. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2019 r. Wierzyciel uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione. W piśmie z dnia [...] marca 2020 r. Wierzyciel poinformował Organ egzekucyjny, iż postanowienie stało się ostateczne, gdyż Zobowiązany nie wniósł zażalenia.
W związku z powyższym Organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr j.w., w którym uznał wniesione zarzuty za nieuzasadnione.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Zobowiązany złożył do Organu odwoławczego zażalenie na ww. postanowienie. W swoim zażaleniu Strona ponownie wskazała na fakt wyrejestrowania odbiornika RTV w 2010 r. Ponadto Zobowiązany wskazał, że Wierzyciel ograniczył się do przesłania mu kopii zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, które zostało wysłane na adres, pod którym Strona nie zamieszkuje od 2010 r. Ponadto Zobowiązany wskazał na swoją trudną sytuację finansową, powołując się na zobowiązania, którymi był obciążony.
Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] maja 2020 r. nr j.w. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, wskazał, że z istoty przyjętego w przepisie art. 34 § 4 u.p.e.a. rozwiązania wynika, że otrzymanie ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela stanowi warunek rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny o tych zarzutach. Podkreślił przy tym, że stanowisko Wierzyciela (zweryfikowane następnie w ramach postępowania zażaleniowego), odnośnie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 - 5 i 7 u.p.e.a. jest wiążące także dla odwoławczego organu egzekucyjnego, sprawującego jednocześnie nadzór nad egzekucją administracyjną.
W swoim postanowieniu Wierzyciel wskazał, że zarzut wskazany przez Zobowiązanego jako brak wymagalności obowiązku w wyniku dokonanej oceny przedstawionej argumentacji, zakwalifikowany został jako zarzut nieistnienia obowiązku.
Odnosząc się do kwestii niedopełnienia obowiązku zawiadomienia Zobowiązanego o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego Wierzyciel wskazał, że zawiadomienie to (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat), stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej, zostało przesłane do Zobowiązanego pismem z dnia [...] lipca 2008 r., na dowód czego powołał załączoną do akt sprawy kserokopię zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta. Dodatkowo Wierzyciel wyjaśnił, że obowiązek wnoszenia opłat abonamentowych wynikał bezpośrednio z ustawy abonamentowej, tak więc nawet nieotrzymanie powyższego zawiadomienia nie stanowiło okoliczności zwalniającej posiadacza odbiorników RTV od obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
Odpowiadając na zarzut nieistnienia obowiązku, uzasadniony przez Zobowiązanego tym, że w 2010 r. wyrejestrował odbiornik RTV, Wierzyciel wskazał, iż nie dysponuje dokumentem potwierdzającym wyrejestrowanie odbiorników RTV przez Zobowiązanego, jak również sam Zainteresowany takiego dokumentu nie przedstawił.
Organ odwoławczy wskazał, że ze stanowiska Wierzyciela można wywnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika, jest dokument, który powinien posiadać abonent oraz że powinien posiadać ten dokument bezterminowo. Nie kwestionując, że dowód wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności, wskazał, że dokument taki może zostać z przyczyn niezależnych od strony utracony. Organ zauważył także, że skoro w ocenie Wierzyciela, nie ma on obowiązku przedstawiać dowodu nadania do abonenta zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to przyjęcie, że abonent jest obowiązany legitymować się w każdym czasie dowodem nadania do poczty oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników, jawi się jako naruszenie zasady równości stron, zwłaszcza, że po jednej stronie występuje wyspecjalizowany podmiot jakim jest poczta i właśnie ten podmiot miałby być uprzywilejowany.
Konkludując, Organ odwoławczy stanął na stanowisku, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie można wywieść, że obowiązek za ww. okres kiedykolwiek istniał. Jednakże, mając na względzie wynikające z art. 34 § 4 u.p.e.a. wiążące dla Organu egzekucyjnego oraz Organu II instancji stanowisko Wierzyciela, Organ odwoławczy uznał zarzut nieistnienia obowiązku za nieuzasadniony.
Odnosząc się do zarzutu braku uprzedniego doręczenia Zobowiązanemu upomnienia, o którym stanowi art. 15 § 1 u.p.e.a., Organ zauważył, iż w dniu [...] czerwca 2019 r. Wierzyciel wysłał do Zobowiązanego (za potwierdzeniem odbioru) upomnienie. Upomnienie zostało wysłane na adres Zobowiązanego. Przedmiotowe upomnienie zostało zwrócone Wierzycielowi w dniu [...] czerwca 2019 r. jako nie podjęte w terminie. W związku z powyższym zgodnie z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "K.p.a.") datę tę należało uznać za datę odbioru upomnienia.
W związku z powyższym zarzut braku uprzedniego doręczenia upomnienia uznał za niezasadny.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący wskazał, że wyrejestrował odbiornik w 2010 r., a książeczka opłat zgodnie z żądaniem UPT w M. została tam zdana, a Skarżącemu pozostał jedynie odcinek z tej książeczki świadczący o wyrejestrowaniu odbiornika, który zaginął podczas przeprowadzki. Zdaniem Skarżącego nie poczyniono w tej sprawie dokładnego sprawdzenia archiwów, ponieważ nikt nie zwracał się w tej sprawie do UPT w M..
Skarżący wskazał, że skoro Wierzyciel nie wywiązał się w zakresie przesłania do wszystkich abonentów zawiadomień o nadaniu numerów identyfikacyjnych, które Skarżący faktycznie otrzymał w 2019 r. to on nie powinien płacić wstecz z winy Wierzyciela, który ma się za państwo w państwie.
W ocenie Skarżącego w sprawie brak było jakikolwiek dowodów, a w szczególności dokumentów, iż Wierzyciel wykonał swój obowiązek informacyjny. W tym zakresie podzielił stanowisko zaprezentowane przez Organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu.
W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o uznanie skargi za zasadną z uwagi na wątpliwości Organu co do prawidłowości stanowiska Wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu nieistnienia obowiązku, które to wątpliwości wyraził w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z brzmieniem art. 119 pkt 3 ustawy dnia z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na podstawie art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Na mocy przytoczonych przepisów niniejszą sprawę Sąd rozpoznał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Na mocy art. 3 § 2 pkt 3 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto jak stanowi art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z brzmienia ww. przepisów wynika zatem możliwość objęcia sądową kontrolą nie tylko zaskarżonego aktu (w niniejszej sprawie – postanowienia organu odwoławczego), ale również wszystkich innych aktów lub czynności, które zostały wydane w ramach tego samego stosunku administracyjnoprawnego, ponieważ użyty w tych przepisach termin "sprawa" występuje w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa, Sąd uchyla zaskarżony akt, a w razie konieczności także poprzedzające go orzeczenia.
Po przeprowadzeniu kontroli w powyżej nakreślonym zakresie, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie i za niezbędne uznał uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, a także postanowienia wierzyciela.
W rozpoznawanej sprawie Organy egzekucyjne prowadziły postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie wystawionego przez Wierzyciela tytułu wykonawczego z dnia [...] września 2019 r. obejmującego należności z tytułu opłat abonamentowych za okres od stycznia 2014 r. do maja 2019 r.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Stosownie do art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
- 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
- 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
- 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
- 4) błąd co do osoby zobowiązanego;
- 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
- 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
- 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
- 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
- 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
- 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
Mając na uwadze przytoczoną regulację prawną, stwierdzić należy, iż pomimo braku wskazania przez Skarżącego w piśmie, w którym wniósł zarzuty, konkretnej podstawy prawnej (odpowiedniej jednostki redakcyjnej tekstu prawnego) z art. 33 § 1 u.p.e.a., to z analizy treści tego pisma wynika, że intencją Skarżącego było wniesienie zarzutów opartych na przesłankach wymienionych w art. 33 § 1 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Powyższe wynika z faktu, że w piśmie tym kwestionuje w istocie istnienie obowiązku z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika w 2010 r. w związku z wyprowadzką z mieszkania, w którym zarejestrowany był odbiornik, a także niedoręczeniem zawiadomienia o indywidualnym numerze identyfikacyjnym jak i brakiem doręczenia upomnienia.
Należy przy tym wskazać, że wierzyciel słusznie powiązał wskazany przez Skarżącego zarzut braku wymagalności obowiązku z zarzutem nieistnienia obowiązku. Zarzut dotyczący niedopełnienia przez Pocztę Polską obowiązku wynikającego z rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, tj. niepowiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie może być bowiem rozpatrywany jako zarzut braku wymagalności.
Wskazać należy, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a., a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 pkt 8 u.p.e.a., organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny nie był wierzycielem, a zatem stosownie do treści wyżej wskazanych przepisów, był zobowiązany do uzyskania stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów i był tym stanowiskiem związany. Jak wynika z akt sprawy wierzyciel uznał zgłoszone przez Skarżącego zarzuty za niezasadne. Przeprowadzona przez wierzyciela ocena, jako wiążąca, stała się podstawą do wydania przez organ egzekucyjny postanowienia o niezasadności zarzutów, a następnie postanowienia organu odwoławczego, utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Wobec powyższego należy wskazać, że o ile stanowisko wierzyciela determinowało treść rozstrzygnięcia organu egzekucyjnego oraz organu drugiej instancji, to Sąd rozpoznając skargę na postanowienie organu odwoławczego, musi samodzielnie ocenić stanowisko wierzyciela, zgłoszonych przez Skarżącego zarzutów, a więc zbadać, czy wierzyciel prawidłowo uznał, że będące przedmiotem postępowania egzekucyjnego zobowiązanie istniało, czy podlegało egzekucji administracyjnej, a następnie przejść do oceny prawidłowości rozstrzygnięć organów egzekucyjnych. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2012 r., II GSK 1490/10; wyrok NSA z dnia 11 marca 2011 r., II FSK 1904/09; wyrok NSA z dnia 28 października 2008 r., II FSK 1006/07; wyrok NSA z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 216/10; wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2009 r., II FSK 466/08).
Uprawnienia Poczty Polskiej S.A. do wystawiania tytułów wykonawczych i egzekwowania realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych, wynikają wprost z przepisu art. 7 ust. ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz.U.85.728 j.t. ze zm.; dalej: "u.o.a."), a zatem nie budzi wątpliwości, że skoro jej uprawnienia opierają się na ustawowo sformułowanym obowiązku, to Poczta Polska jest uprawniona do prowadzenia egzekucji administracyjnej w zakresie realizacji obowiązku wnoszenia opłat abonamentowych.
Warto przy tym przypomnieć stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 24/08 (opubl. OTK-A z 2010 r. Nr 3, poz. 22), stwierdził, że mimo iż obowiązek uiszczania abonamentu nie należy do zakresu administracji rządowej, przepis art. 3 u.p.e.a. nie stanowi przeszkody prowadzenia egzekucji administracyjnej opłat abonamentowych. Poczta jest wierzycielem i egzekucja nieuiszczonego abonamentu jest prawnie możliwa, gdyż ustawa o opłatach abonamentowych z dnia 21 kwietnia 2005 r., jako lex specialis, ma pierwszeństwo przed przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Poczta nie ustala wysokości należności z tytułu niezapłaconego abonamentu, bo wysokość ta i obowiązek zapłaty wynikają wprost z przepisów ustawy.
Odnosząc się do istoty sporu, a zatem co do nieistnienia obowiązku Skarżącego z tytułu nieuiszczonej opłaty abonamentowej RTV za ww. okres, konieczne było odwołanie się do przepisów ustawy o opłatach abonamentowych. Przed wejściem w życie ww. ustawy zasady uiszczania opłat abonamentowych uregulowane były, w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U.1993.7.34 ze zm.).
Stosownie do brzmienia art. 2 ust. 1 u.o.a. za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Domniemywa się przy tym, że osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika.
Na podstawie art. 5 ust. 1 u.o.a. odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe.
Po zarejestrowaniu odbiornika RTV, uiszczenie opłaty abonamentowej jest obowiązkiem, który wynika z mocy samego prawa, zatem dla jego realizacji nie jest konieczna konkretyzacja w drodze indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej) ww. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 marca 2010 r., pkt 3.3.4. uzasadnienia.
W dniu 13 grudnia 2007 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz.U.187.1342; dalej: "rozporządzenie z dnia 25 września 2007 r."). Zgodnie z § 5 ust. 2 tego rozporządzenia operator publiczny w terminie dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia z urzędu nadaje posiadaczom imiennych książeczek, o których mowa w ust. 1, indywidualny numer identyfikacyjny. O nadaniu numeru operator publiczny powiadamia użytkownika, przesyłając zawiadomienie określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia.
Przechodząc do okoliczności rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności należy zauważyć, że z akt sprawy nie wynika kto i kiedy zarejestrował odbiornik (i) RTV pod wskazanym adresem Skarżącego w M., tj. [...] – na tę okoliczność nie załączono do akt sprawy żadnego dowodu. Przy czym zauważyć należy, że Skarżący nie kwestionuje faktu zarejestrowania odbiornika, podnosi jednak zarzut wyrejestrowania odbiornika RTV z wyżej wskazanego adresu. Jednakże nie przedłożył dowodu świadczącego o skutecznym dokonaniu tej czynności – nie załączył ani kopii pisma, w którym zwrócił się o wyrejestrowanie odbiornika, ani nie przedłożył dowodu nadania pisma na poczcie, ewentualnie złożenia go osobiści w siedzibie adresata. Wierzyciel w swoim postanowieniu wskazał natomiast, że powyższe pismo nie mogło odnieść skutku z uwagi na niezłożenie go na odpowiednim formularzu.
Mając powyższe ustalenia na uwadze, wskazać należy, że we wniosku, o którym mowa w § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (§4 ww. rozporządzenia).
Jednakże w ocenie Sądu, mając na uwadze podniesione przez Skarżącego okoliczności, nie można wykluczyć, że Skarżący w 2010 r. rzeczywiście wyrejestrował odbiornik RTV. Strona wskazała bowiem, że wyprowadzając się z mieszkania położonego na ulicy [...] w M., wyrejestrowała odbiornik RTV. Wierzyciel przedstawiając swoje stanowisko, wskazał natomiast, że na imię i nazwisko Skarżącego zgłoszona została rejestracja "odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego" pod ww. adresem. Po zgłoszeniu rejestracji wydana została książeczka radiotelefoniczna stanowiąca dowód zarejestrowania przedmiotowych odbiorników i służyła do uiszczania opłat abonamentowych.
W momencie wejścia w życie ww. rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. został Skarżącemu nadany indywidualny numer identyfikacyjny. Organ wskazał także, iż zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego (wraz ze spersonalizowanymi blankietami wpłat) stanowiące dowód zarejestrowania odbiorników radiofonicznego/telewizyjnego i zastępujące dowód zarejestrowania w formie imiennej książeczki radiofonicznej zostało wysłane w dniu [...] lipca 2008 r. i nie odnotowano zwrotu wysłanej korespondencji.
Odnosząc się do tak ustalonego stanu faktycznego przez wierzyciela, wskazać należy, że wierzyciel swoje ustalenia poczynił z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania dowodowego, wyrażonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a mających zastosowanie w sprawie z mocy art. 18 u.p.e.a.
W myśl art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej obowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.), a ponadto oceniają na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). Realizacja tych zasad wymaga, by organy administracji publicznej podejmowały wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy może być podstawą prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego i rozstrzygnięcia zgodnego z prawem.
O ile bowiem organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego.
W ocenie Sądu ustawodawca nałożył na wierzyciela obowiązek badania istnienia i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, w przypadku wniesienia przez zobowiązanego zarzutu, ponieważ to wierzyciel ma w tym zakresie niezbędną wiedzę i temu służy instytucja uzyskania stanowiska wierzyciela. Natomiast, wierzyciel zajmując stanowisko w sprawie zarzutu, powinien działać zgodnie z przepisami prawa, przede wszystkim zaś zobowiązany jest do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w kontekście zgłaszanych zarzutów, w tym wskazać, na jakich dowodach oparł swoje stanowisko.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wierzyciel nie podał na jakich dowodach oparł swoje twierdzenie, że Skarżący rzeczywiście istnieje jako zarejestrowany abonent (w jakiej bazie danych znajduje się ta informacja, nie załączył stosownych wydruków, ewentualnie kserokopii z odpowiednich rejestrów). Wierzyciel wprawdzie wskazał, że nie ma odnotowane by Skarżący wyrejestrował się, ale wierzyciel nie wyjaśnił w jaki sposób to ustalenie poczynił. Jednocześnie Skarżący wskazywał, że nie poczyniono w tej sprawie dokładnego sprawdzenia archiwów, ponieważ nikt nie zwracał się w tej sprawie do UPT w M., w którym to urzędzie Skarżący wyrejestrował odbiornik.
Z akt również nie wynika również w jaki sposób przechowywane są przez wierzyciela dowody wyrejestrowania czy też dane abonentów.
W ocenie Sądu brak w aktach sprawy stosownej dokumentacji jak i informacji, które umożliwiłaby dokonanie oceny czy stanowisko wierzyciela jest prawidłowe i na jakiej podstawie zostały poczynione ustalenia. Ze stanowiska wierzyciela można wywnioskować, że jedynym dokumentem umożliwiającym wykazanie wyrejestrowania odbiornika RTV, jest dokument, który powinien posiadać użytkownik, a do tego posiadać ten dokument bezterminowo.
Dodatkowo Wierzyciel kwestionując twierdzenie Skarżącego o wyrejestrowaniu odbiornika, po pierwsze był obowiązany podać na podstawie jakich rejestrów ustalił, że wyrejestrowanie nie nastąpiło i że w związku z tym nie posiada na nie dowodu. Nie uczynił tego - nie wskazał, jak odnotowuje wyrejestrowanie odbiornika (jaka jest procedura w tym zakresie). Podanie tych informacji umożliwiłoby ocenę, na jakiej podstawie Wierzyciel ustalił brak wyrejestrowania odbiornika i czy jest ono prawidłowe. Jeśli więc Skarżący kwestionuje istnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej z uwagi na wyrejestrowanie odbiornika, Wierzyciel powinien załączyć do akt sprawy stosowne dokumenty, na podstawie których ustalił brak wyrejestrowania odbiornika albo dokument potwierdzający, że Skarżącemu został nadany indywidualny numer identyfikacyjny. Fakt ten determinuje obowiązek ponoszenia opłat.
Nie do zaaprobowania jest sytuacja, że Wierzyciel odnosi się do zgłoszonych zarzutów, opierając rozstrzygnięcie na przepisach prawa bez ustalenia stanu faktycznego, jak też braku wskazania w jaki sposób te ustalenia uczynił.
W świetle powyższego - w ocenie Sądu - nie budzi wątpliwości, że Wierzyciel zobowiązany był do wyjaśnienia kwestii wyrejestrowania odbiornika, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu egzekwowanego obowiązku.
Sąd co do zasady podziela prezentowane w orzecznictwie poglądy, że strona na okoliczność wyrejestrowania odbiornika musi przedłożyć dowody. Sąd nie kwestionuje, że dokument wyrejestrowania odbiornika byłby dowodem świadczącym o tej okoliczności. Jednakże z żadnych przepisów nie wynika, że użytkownik jest zobowiązany bezterminowo przechowywać dokument (dowód) wyrejestrowania odbiornika. W sprawie należy również uwzględnić okoliczność, że Wierzyciel przez wiele lat nie reagował w jakikolwiek sposób na brak uiszczania opłat abonamentowych, co przy jednoczesnej zmianie miejsca zamieszkania Skarżącego, a także braku wykazania prawidłowego poinformowania o nadaniu numeru identyfikacyjnego – należy uznać za usprawiedliwione przeświadczenie Skarżącego o skutecznym wyrejestrowaniu odbiornika, a w konsekwencji braku obowiązku uiszczania opłat abonamentowych.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy za nieuprawnione należy zatem uznać stanowisko Wierzyciela wskazujące, że w każdym przypadku ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. W procedurze administracyjnej regułą jest, że na organie administracji publicznej spoczywa ciężar udowodnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w niektórych sytuacjach ciężar dowodu będzie rozłożony na oba podmioty uczestniczące w postępowaniu (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r., II SA/Sz 858/07, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 lipca 2013 r., II SA/Wr 366/13, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 r., IV SA/Po 375/18).
W sprawie konieczne jest bowiem podkreślenie, że zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r., jeżeli w chwili wejścia w życie tego rozporządzenia, a więc w dniu [...] grudnia 2007 r., Skarżący był zarejestrowanym abonentem telewizyjnym, to w nieprzekraczalnym terminie następnych 12 miesięcy operator publiczny miał obowiązek nadać mu indywidulany numer identyfikacyjny i zawiadomić go o tym pisemnie. Z upływem tego terminu dotychczasowe dowody zarejestrowania odbiorników w formie imiennej książeczki opłaty abonamentowej przestawały stanowić dowód zarejestrowania odbiornika, stosownie do § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia.
Jednocześnie, użytkownicy odbiorników RTV, którzy dokonali rejestracji odbiorników na podstawie przepisów wykonawczych wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. oraz z wcześniejszych uregulowań prawnych, poprzedzających ustawę o opłatach abonamentowych, pozostali abonentami zobowiązanymi do uiszczenia opłat abonamentowych (z wyjątkiem osób, które dopełniły formalności zwolnienia od opłat lub wyrejestrowania).
W § 3 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. ustawodawca wskazał, że dowodem zarejestrowania odbiorników (z zastrzeżeniem § 5 przytoczonego wyżej) jest: 1) wniosek o rejestrację odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 2, lub 2) zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownikowi odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, o którym mowa w § 2 ust. 4.
Należy podkreślić, że realizacja przez Pocztę powiadomień wynikających z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. miała istotne znaczenie. Poczta Polska miała przesłać do wszystkich zarejestrowanych abonentów zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego abonenta wraz z pięcioma odcinkami spersonalizowanych formularzy polecenia przelewu/wpłaty gotówki wraz z numerem rachunku bankowego dedykowanego wpłatom RTV (osiem ostatnich cyfr tego rachunku stanowiło indywidualny numer identyfikacyjny abonenta) oraz dwa druki zamówienia na spersonalizowane formularze polecenia przelewu/wpłaty gotówki. Powyższa okoliczność jest zatem wypełnieniem ważnego obowiązku informacyjnego nałożonego przez przepisy na wierzyciela.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że nie sposób przyjąć, iż Wierzyciel wykonał względem Skarżącego obowiązek informacyjny wynikający z § 5 ust. 2 rozporządzenia z dnia 25 września 2007 r. Nie kwestionując stanowiska, zgodnie z którym dla skutecznego zawiadomienia strony o nadaniu jej numeru indentyfikacyjnego nie jest niezbędne dokonanie tego zawiadomienia w formie przesyłki ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 kwietnia 2018 r., II FSK 2731/17), wskazać należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy Skarżący słusznie zakwestionował fakt skutecznego doręczenia mu zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego.
W rozpoznawanej sprawie z jednej strony Skarżący twierdzi, że nie otrzymał zawiadomienia o nadaniu mu indywidualnego numery identyfikacyjnego, ponadto wskazał, że wyrejestrował odbiornik RTV w 2010 r., gdy się wyprowadzał, ale na tę okoliczność nie przedstawił żadnego dowodu, tłumacząc się upływem czasu i zmianą miejsca zamieszkania. Z drugiej strony mamy Wierzyciela, który również w żaden sposób nie wykazał przesłania zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numer identyfikacyjnego. Wierzyciel w swoim postanowieniu z dnia [...] grudnia 2019 r. wprost powołując się na duplikat zawiadomienia, przyjął, że w ten sposób zawiadomił Skarżącego o nadaniu numeru identyfikacyjnego. Przy czym sam Wierzyciel domaga się od Skarżącego przedłożenia dowodu wyrejestrowania odbiornika RTV, co więcej Wierzyciel oczekuje, że abonent będzie bezterminowo przechowywał tego typu dokumenty, pomimo że w 2010 r. wyprowadził się z ww. adresu w M..
Nieprawidłowości te dostrzegł także organ egzekucyjny, który w swoim postanowieniu zwrócił uwagę, że skoro w ocenie wierzyciela nie ma on obowiązku przedstawiać dowodu nadania do abonenta zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, to przyjęcie, że abonent jest obowiązany legitymować się w każdym czasie dowodem nadania do poczty oświadczenia o wyrejestrowaniu odbiorników, jawi się jako naruszenie zasady równości stron, zwłaszcza, że po jednej stronie występuje wyspecjalizowany podmiot jakim jest poczta i właśnie ten podmiot miałby być uprzywilejowany.
Zdaniem Sądu w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w której Wierzyciel wymaga od Skarżącego przedłożenia dowodu nadania/złożenia Formularza zgłoszenia zmiany danych (w zakresie wyrejestrowania odbiornika RTV) sprzed niemalże 10 lat a sam choćby nie uprawdopodobnił wywiązania się z wysłania zawiadomienia o nadaniu numeru identyfikacyjnego, stawia organ w wybitnie uprzywilejowanej pozycji. Takie postępowanie organu narusza zasadę budowania zaufania do organu państwa wyrażoną w art. 8 § 1 K.p.a., w myśl której organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Organ bowiem zażądał przedłożenia stosownych dowodów nadania/złożenia pisma, podczas gdy sam Organ nie jest w stanie przedstawić podobnego dowodu na okoliczność przesłania Skarżącemu zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego. Dodać należy, że samo wprowadzenie odpowiednich danych (m.in. nazwiska, adresu) do systemu komputerowego nie dowodzi, że pismo to zostało wydrukowane, a następnie przesłane do Strony.
Organ ograniczył się do wydrukowania z systemu komputerowego w dniu [...] grudnia 2019 r. zawiadomienia o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego, nie przedłożył natomiast żadnego wydruku, z którego wynikałoby, że w dniu [...] lipca 2008 r. z tego systemu został wygenerowany dokument, tj. ww. zawiadomienie, co by uprawdopodobniało podnoszony przez Wierzyciela fakt wytworzenia tego pisma w dniu [...] lipca 2008 r., a następnie przesłania go w tym okresie do Skarżącego. Podkreślić należy, że sam dokument zawiadomienia z wykazanymi na nim danymi może być wielokrotnie drukowany z systemu komputerowego w dowolnym czasie. Istotny byłby jedynie dowód wygenerowania go w 2008 r.
Odnosząc się z kolei do zarzutu braku doręczenia Skarżącemu upomnienia Sąd zauważa, że również w tym zakresie Wierzyciel nie wykazał prawidłowości ustaleń faktycznych sprawy. Świadczy o tym fakt, że do akt sprawy załączono kserokopię zwrotnej korespondencji zawierającej upomnienie, lecz nie dołączonego samego upomnienia, przez co uniemożliwiono Sądowi kontrolę prawdziwości twierdzeń Wierzyciela w tym zakresie jak i naruszono zasadę wyrażoną w art. 77 § K.p.a. a dotyczącą zebrania i rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego w sprawie. Załączenie wspomnianego upomnienia w poczet materiału dowodowego było wskazane przede wszystkim z tego względu, że we wniesionych zarzutach Skarżący kwestionował fakt doręczenia mu upomnienia.
Z tych powodów Sąd uznał, że konieczne było uchylenie postanowień organów egzekucyjnych obu instancji oraz uchylenie postanowienia wierzyciela, które swoje rozstrzygnięcia oparły na niedostatecznie zweryfikowanym materiale dowodowym, gdyż w ten sposób naruszono przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. a także art. 6 K.p.a., zgodnie z którym organy działają na podstawie przepisów prawa (która to zasada wywodzi się z zasady przewidzianej w art. 7 Konstytucji RP). I, chociaż nie można organom egzekucyjnym zarzucić naruszenia prawa, gdyż podporządkowały się normie określonej w art. 34 § 1 u.p.e.a., to jednak wobec możliwości kontrolowania prawidłowości stanowiska wierzyciela w ramach skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, uchylenie wydanych postanowień organów egzekucyjnych obu instancji było konieczne.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Wierzyciel zobowiązany będzie przedstawić swoje stanowisko w ramach złożonych zarzutów z uwzględnieniem powyższych wskazań Sądu. Uzupełniony zostanie materiał dowodowy w niezbędnym zakresie. Po uzyskaniu stanowiska Wierzyciela Organ egzekucyjny zobowiązany będzie do ponownego rozpoznania zarzutów Skarżącego.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, sąd orzekł o uchyleniu wskazanych postanowień na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego, Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając na rzecz Skarżącego kwotę [...]zł, na którą składa się uiszczony wpis od skargi.
Wszystkie ww. orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń NSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl.