Uzasadnienie
Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji") w dniu 19 stycznia 2017 r. wydał decyzję nr. [...], którą ustalił wysokość podatku od nieruchomości należnego w 2017 r. od A. K. i R. K. (dalej także: "Podatnicy", "Skarżący") za budynki (mieszkalne i pozostałe) i grunty pozostałe położone przy ul. K. w S. Decyzję tę doręczono Podatnikom w dniu 27 stycznia 2017 r. na adres ustanowionego przez A. K. (występującą w sprawie w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik męża – R. K.) pełnomocnika do doręczeń w kraju.
Pismami z dnia 9 lutego 2017 r., które wpłynęły do organu I instancji 16 lutego 2017 r., Podatnicy złożyli odwołanie od decyzji organu I instancji, pod którym podpisała się A. K., wskazując, że działa w imieniu swoim i męża. W części nagłówkowej pism wskazano, że nadawcami są (cyt.): "A. K. i R. K., ul. T. K., [...] S.".
W ślad za ww. odwołaniem, do organu I instancji wpłynęły bezpośrednio kolejno trzy dokumenty zawierające oświadczenie R. K. o ustanowieniu pełnomocnika, tj.:
- 1) w dniu 21 lutego 2017 r. wpłynęło pismo z dnia 9 lutego 2017 r., zawierające oświadczenie R. K. o ustanowieniu A. K. jego pełnomocnikiem;
- 2) w dniu 6 marca 2017 r. - w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji do złożenia pełnomocnictwa spełniającego wymogi określone w art. 138c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.; dalej: "O.p.") oraz sporządzonego na stosownym wzorze ustalonym przez Ministra właściwego do spraw finansów publicznych - przedłożono odręcznie wypełniony druk formularza pełnomocnictwo ogólne (PPO-1), w którym jako pełnomocnika wpisano A. K. (adres do doręczeń: ul. K., [...] S.") a jako dalszego pełnomocnika - M. G.;
- 3) w dniu 7 marca 2017 r. - z uwagi na niespełniający wymogu z art. 138d § 3 zdanie pierwsze O.p. sposób złożenia ww. pełnomocnictwa - przedłożono na urzędowym formularzu PPS-1 pełnomocnictwo szczególne dla A. K. w zakresie (cyt.) "odwołania od decyzji z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r.", w którym jako adres pełnomocnika do doręczeń w kraju wskazano: ul. K., [...] S. Decyzją z dnia 22 marca 2017 r. nr [...], wydaną w postępowaniu odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Opisana powyżej decyzja Kolegium, zawierająca pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi na ten akt do sądu administracyjnego, została przesłana do A. K. adres na wskazany w odwołaniu. Kolegium uznało, że skuteczne doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 7 kwietnia 2017 r. – w trybie art. 150 O.p.
W dniu 8 maja 2017 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) pełnomocnik Skarżących wniósł skargę na decyzję Kolegium wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.
W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że Skarżący z ostrożności procesowej wnoszą o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, albowiem pełnomocnik procesowy występujący w niniejszej sprawie - radca prawny M. G., otrzymał decyzję Kolegium w formie elektronicznej dopiero w dacie 3 maja 2017 r., nie bezpośrednio jednakże z samego urzędu - Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., w którym był ustanowiony zgodnie z obowiązującymi przepisami jako pełnomocnik strony w postępowaniu, ze wskazaniem przez stronę adresu do doręczeń w postępowaniu - Kancelaria Radcy Prawnego M. G., ul. R., [...] K..
Wobec tego strona nie otrzymała bezpośrednio - na adres pełnomocnika wskazany w postępowaniu - decyzji Kolegium, a decyzję tę otrzymała dopiero w formie elektronicznej od organu administracji, dopiero po interwencji telefonicznej w dniu 28 marca 2017 r. W tej sytuacji strona miała możliwość zapoznania się z treścią ww. decyzji dopiero po przesłaniu w formie elektronicznej, a pełnomocnik ustanowiony w postępowaniu dopiero po przesłaniu w formie elektronicznej za pośrednictwem strony, a nie bezpośrednio z samego organu, który to był zobowiązany do przesłania decyzji wprost do pełnomocnika strony.
Pełnomocnik zaznaczył przy tym, że organ przesyłał do strony decyzję w formie pisemnej listem poleconym na jej adres poprzedni, to jest ul. K. w S. w dniu 23 marca 2017 r., gdzie przesyłka - według informacji uzyskanej telefonicznie przez stronę w Samorządowym Kolegium Odwoławczym - była awizowana przez 14 dni, po czym wróciła jako niedoręczona do Kolegium. Pełnomocnik podkreślił, że adres ul. K. w S., nie jest adresem strony w żadnym postępowaniu, w tym nie jest to adres do doręczeń pism. Podniósł również, że strona kwestionuje istnienie Miasta S., Gminy Miejskiej S., a zatem powoływanie się przez Burmistrza Miasta S. na adres w "S.", jako adres do doręczeń strony, jest wadliwe.
Na dowód powyższego pełnomocnik załączył do skargi korespondencję Skarżącej w sprawie doręczenia decyzji Kolegium z dnia 22 marca 2017 r. oraz pełnomocnictwo złożone do sprawy przed Burmistrzem Miasta S..
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi jako niezasadnej oraz o nieprzywracanie terminu do wniesienia skargi.
Kolegium wskazało, że zaskarżona decyzja została doręczona w trybie art. 150 O.p. na adres podany przez skarżącą A. K. w odwołaniu a innym adresem Kolegium nie dysponowało. W trakcie postępowania podatkowego Podatnicy nie złożyli pełnomocnictwa udzielonego radcy prawnemu M. G. (to załączone do skargi nosi datę 8 maja 2017 r.). Organy dysponowały jedynie pełnomocnictwem R. K. udzielonym A. K..
Ponadto, w piśmie z dnia 25 lipca 2017 r. przesłanym w odpowiedzi na wezwanie Sądu, Kolegium potwierdziło, że zaskarżona decyzja została przesłana przez Kolegium tylko raz - za pośrednictwem Poczty Polskiej, przesyłką poleconą za zwrotnym potwierdzeniem odbioru.
Pismem z dnia 28 lipca 2017 r. pełnomocnik Skarżących poinformował Sąd, że decyzja Kolegium została otrzymana przez A. K. w dniu 28 marca 2017 r. w formie elektronicznej na adres mailowy (tj.: [...]) z Urzędu Miasta S. od pracownika ww. Urzędu z adresu mailowego (tj.: [...]), jako skan decyzji z dnia 22 marca 2017, bez korzystania z platformy e-PUAP. Następnie, w maju 2017 r., dokument ten został przesłany przez A. K. na adres mailowy Kancelarii pełnomocnika (tj.: [...]).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Dopiero wówczas czynność taka staje się bezskuteczna w świetle art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a.".
Zgodnie z brzmieniem art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej należy uznać za niedopuszczalny z mocy samej ustawy i z tej przyczyny za podlegający odrzuceniu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, s. 213; a także J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2004, s. 150 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 9 lutego 2010 r., sygn. akt II GZ 120/09; z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 157/10 – dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych (CBOSA): http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpoznawanej sprawie Skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Kolegium z dnia 22 marca 2017 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2017 r. Z treści złożonego przez nich wniosku wynika, że Skarżący kwestionują skuteczność doręczenia im decyzji Kolegium na adres wskazany w odwołaniu, stwierdzając, że adres: ul. K. w S., nie jest adresem strony w żadnym postępowaniu, w tym nie jest to adres do doręczeń pism. Uważają natomiast, że datą skutecznego, choć obarczonego wadą prawną, doręczenia decyzji Kolegium jest dzień 3 maja 2017 r., w którym profesjonalny pełnomocnik Skarżących otrzymał drogą mailową (nie za pośrednictwem platformy e-PUAP), od A. K. skan tej decyzji, który uprzednio otrzymała ona via e-mail od pracownika organu I instancji.
W tej sytuacji w pierwszej kolejności oceny wymaga, czy i w jakiej dacie Kolegium skutecznie doręczyło Skarżącym skarżoną przez nich decyzję.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 212 zdanie pierwsze O.p., organ podatkowy, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia. Oczywiście chodzi o skuteczne prawnie doręczenie w rozumieniu art. 144-154c O.p. Zwrot, że organ podatkowy jest związany, sugeruje pełne konsekwencje zarówno w znaczeniu powstałych obowiązków, jak i uprawnień. W dacie doręczenia stronie decyzji wchodzi ona do obrotu prawnego jako akt administracyjny załatwiający konkretną sprawę indywidualnego podmiotu. Od daty doręczenia jakakolwiek zmiana decyzji pod względem treści lub formy może nastąpić tylko na zasadach i w trybie przewidzianym przepisami postępowania podatkowego. Doręczenie powoduje utrwalenie treści i formy załatwienia sprawy, organ podatkowy nie może wycofać się z zajętego w decyzji stanowiska co do załatwienia sprawy czynnościami pozaprocesowymi, lecz może to nastąpić tylko w ramach przepisów procesowych (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r., sygn. akt I FSK 132/05, CBOSA; J. Brolik, Ordynacja podatkowa. Komentarz. Lex 2013).
Mając na uwadze powyższe aspekty prawidłowego doręczenia decyzji, wskazać należy na przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, które regulują kwestie związane z doręczaniem pism i które mają wpływ na rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy.
Jak stanowi art. 145 O.p.:
"§ 1. Pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi.
§ 2. Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie.
§ 2a. Pełnomocnikowi mającemu miejsce zamieszkania za granicą, który nie wskazuje adresu do doręczeń w kraju, pisma doręcza się za pomocą środków komunikacji elektronicznej na wskazany adres elektroniczny.
§ 3. W razie niewyznaczenia pełnomocnika do doręczeń, o którym mowa w art. 138g, organ podatkowy doręcza pisma jednemu z pełnomocników".
Przepisy art. 148 O.p. stanowią, że:
"§ 1. Pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju.
§ 2. Pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane:
- 1) w siedzibie organu podatkowego;
- 2) w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata - adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji;
§ 3. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w innych uzasadnionych przypadkach pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie".
Zgodnie z art. 149 O.p.: "W przypadku nieobecności adresata w miejscu zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, a gdyby go nie było lub odmówił przyjęcia pisma - sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy - gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi, zarządcy domu lub dozorcy umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata, lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję, na której zamieszkuje adresat lub której adres wskazano jako adres do doręczeń".
Natomiast w myśl art. 150 O.p.:
"§ 1. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149:
- 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
- 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę.
§ 1a. (uchylony).
§ 2. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
§ 3. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy.
§ 4. W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy".
Mając na uwadze powyższe regulacje prawne oraz opisany na wstępie stan faktyczny sprawy, Sąd za niezasadne uznał kwestionowanie przez Skarżących skuteczności doręczenia im decyzji Kolegium na adres wskazany w odwołaniu, zamiast na adres profesjonalnego pełnomocnika - radcy prawnego M. G. Śledząc wynikającą z akt sprawy sekwencję zdarzeń, nie sposób uznać, że wskazany radca prawny był jedynym pełnomocnikiem ustanowionym w sprawie, ani tym bardziej, że reprezentował on oboje Skarżących w toku postępowania odwoławczego. M. G. został wskazany jako pełnomocnik R. K. jedynie w formularzu PPO-1, złożonym z uchybieniem wymogu płynącego z art. 138d § 3 zdanie pierwsze O.p. (tj. formularz nie został zgłoszony przez mocodawcę w formie dokumentu elektronicznego). Przy czym radca prawny został wykazany w części D.4.-D.6. dotyczącej dalszego pełnomocnika, gdyż w części D.1.-D.3. tego formularza jako pełnomocnika wskazano A. K..
Ponadto w przypadku obu pełnomocników mocodawca zaznaczył, że są oni właściwi do doręczeń. Co jednak istotne, po złożeniu formularza PPO-1 R. K. zgłosił następnie na urzędowym formularzu PPS-1 pełnomocnictwo szczególne dla A. K. w zakresie (cyt.) "odwołania od decyzji z dnia 19 stycznia 2017 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2017 r.", w którym jako adres pełnomocnika do doręczeń w kraju ponownie wskazał: ul. K., [...] S. Mając powyższe na uwadze, uznać należy, że Kolegium prawidłowo, zgodnie z regulacjami przyjętymi w art. 145 O.p., skierowało przesyłkę rejestrową o nr [...], zawierającą decyzję Kolegium z dnia 22 marca 2017 r., na adres do doręczeń ww. pełnomocnika szczególnego, tj. A. K. Jak wynika z akt administracyjnych (vide: koperta i zwrotne potwierdzenie odbioru), z uwagi na nieobecność adresata pod wskazanym adresem ("nieobecny") w dniu 24 marca 2017 r., przesyłkę tę doręczający złożył na okres czternastu dni Urzędzie Pocztowym S., umieszczając jednocześnie zawiadomienia o tym fakcie na drzwiach mieszkania.
W dniu 3 kwietnia 2017 r. dokonano powtórnego awizowania i, następnie, wobec niepodjęcia przesyłki w terminie, 10 kwietnia 2017 r. Urząd Pocztowy opatrzył ją na stronie adresowej adnotacją "Zwrot. Nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odesłał wraz z formularzem potwierdzenia odbioru organowi wysyłającemu, tj. Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w K. W tym stanie sprawy, stwierdzić należy, że doręczenie zaskarżonej decyzji nastąpiło skutecznie, w trybie przewidzianym w art. 150 O.p., w dniu 7 kwietnia 2017 r. Wobec tego, określony w art. 53 § 1 p.p.s.a. trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi na tę decyzję, obliczony z zastosowaniem reguły przewidzianej w art. 83 § 2 p.p.s.a., upływał w dniu 8 maja 2017 r. (poniedziałek).
Pismo stanowiące skargę na ww. decyzję Kolegium pełnomocnik Skarżących nadał w urzędzie pocztowym w dniu 8 maja 2017 r., a zatem z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a.
Bez wpływu na powyższą ocenę pozostać zaś musi okoliczność otrzymania przez A. K. w dniu 28 marca 2017 r., w formie elektronicznej (na adres e-mail) skanu decyzji, przesłanego jej przez pracownika organu I instancji. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że zapoznanie się przez Skarżącą z treścią decyzji w takim trybie stanowiło - w świetle ww. przepisów ustawy Ordynacja podatkowa - skuteczną formę doręczenia tej decyzji.
Stwierdzenie przez Sąd, że skarga została wniesiona w terminie sprawia, że wniosek Skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy uznać za niedopuszczalny. Przez "niedopuszczalny" wniosek o przywrócenie terminu należy bowiem rozumieć złożenie przedmiotowego wniosku w przypadku, gdy strona nie uchybiła terminowi - a contrario z art. 86 § 1 ab initio p.p.s.a. (tak w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, CBOSA).
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 88 p.p.s.a., Sąd orzekł o odrzuceniu wniosku Skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.