Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 30 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 506/15

Uzasadnienie

Skarżąca Spółka, w związku ze skargą na opisaną decyzję, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Sądu ustalono wpis sądowy od skargi w kwocie [...] zł.

W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług informatycznych i telekomunikacyjnych. Podała, że znajduje się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów wpisu sądowego. Spółka jest w trakcie postępowania sądowego ze złożonych przez wierzycieli wniosków o upadłość. W Spółce został powołany Nadzorca Sądowy. Obecnie Spółka nie posiada jakichkolwiek środków pieniężnych do dokonania płatności, operacyjnego obrotu, gdyż wszystkie rachunki Spółki oraz zgromadzone na nich środki pieniężne zostały zajęte przez komorników na skutek prowadzonych przez nich czynności egzekucyjnych. Na majątku Spółki dokonane zostały zajęcia komornicze w celu zabezpieczenia wierzytelności a także zastawy i obciążenia wynikające z realizowanych projektów współfinansowanych ze środków unijnych. Spółka nie posiada zdolności kredytowej.

W oświadczeniu o majątku i dochodach podała, że posiada kapitał zakładowy w wysokości [...] zł; wartość środków trwałych wynosi, według stanu na dzień 31 października 2014 r., [...] zł; Spółka na dzień 31 października 2014 r. poniosła stratę o wartości (-)[...] zł.

Podała, że na trzech wskazanych rachunkach bankowych stan konta wynosi:

[...] S.A.: (-)[...] zł, [...] S.A.: (-)[...] zł, [...] S.A.: (-)[...] zł.

Dodatkowo wskazała na zadłużenie wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na kwotę [...] zł oraz na zaskarżoną decyzję w sprawie, na mocy której została zobowiązana do zwrotu kwoty [...] zł wraz z kosztami postępowania oraz odsetkami.

Do wniosku skarżąca dołączyła:

1. - oświadczenie pełnomocnika Spółki z dnia 24 lipca 2015 r. o stanie środków w kasie Spółki w wysokości [...] zł,
2. - postanowienie Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach Wydział X Gospodarczy z dnia 8 kwietnia 2014 r. o zabezpieczeniu majątku skarżącej Spółki poprzez ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego,
3. - kopię postanowienia Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach Wydział X Gospodarczy z dnia 11 maja 2015 r. oddalającego wnioski wierzycieli skarżącej Spółki o ogłoszenie jej upadłości, m.in. na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2015 r. poz. 233), z uwagi na to, że postępowanie dowodowe bezspornie wykazało, że Spółka nie posiada wystarczających środków nawet na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego, a tym bardziej na realizację celu tegoż postepowania określonego w art. 2 ww. ustawy, tj. zaspokojenia roszczeń wierzycieli w jak najwyższym stopniu;
4. - wyciągi z rachunków bankowych skarżącej Spółki (k.53- 72),
5. - wykaz sygnatur 47 akt komorniczych (k. 73 i verte),
6. - zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i zakazie wypłat,
7. - zajęcia wierzytelności łącznie na kwotę [...] zł,

Wezwaniem referendarza sądowego zobowiązano skarżącą do nadesłania dodatkowych dokumentów. Zobowiązanie to obejmowało:

1. 1) bilans oraz rachunek zysków i strat Spółki za ostatni rok obrotowy,
2. 2) zestawienie przychodów i kosztów uzyskania przychodów Spółki za ostatnie trzy miesiące,
3. 3) deklaracje VAT za ostatnie trzy miesiące,
4. 4) raport kasowy Spółki za okres od 1 do 31 lipca 2015 r.,
5. 5) wyciągi z rachunków bankowych Spółki za okres od 1 do 31 lipca 2015 r.

W odpowiedzi na powyższe, Spółka przedłożyła kopie następujących dokumentów:

1. - wyciągi bankowe z trzech rachunków bankowych za okres od 1 do 31 lipca br.,
2. - kopie zajęć komorniczych dokonanych w 2014 r. na ww. rachunkach bankowych,
3. - rachunek zysków i strat spółki za okres od 1 kwietnia do 30 września 2014 r.,
4. - postanowienie Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 19 listopada 2014 r. o przeszukaniu siedziby Spółki, m.in., w celu zabezpieczenia dokumentacji księgowej, finansowej i magazynowej Spółki,
5. - pisma Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 22 kwietnia 2015 r., 4 sierpnia 2015 r., 3 lipca 2015 r., 14 lipca 2015 r. nieuwzględniające wniosków Spółki o zwrot dokumentacji, o wydanie dokumentacji i urządzeń,
6. - zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego Spółki z dnia 29 grudnia 2014 r. na kwotę [...] zł,
7. - sporządzone przez komorników sądowych protokoły zajęcia nieruchomości Spółki z dnia: 15 stycznia 2014 r., 3 lutego 2014 r., 5 lutego 2014 r.
8. - oświadczenie pełnomocnika Spółki z dnia 3 września 2015 r. o tym, że stan kasy Spółki wnosi [...] zł.

W odniesieniu do pozostałych wymaganych dokumentów, pełnomocnik Spółki oświadczył, że nie jest możliwe ich przedłożenie ze względu na zajęcie i wywiezienie poza siedzibę Spółki całości dokumentacji księgowo – finansowej wraz z elektronicznymi nośnikami danych w związku z postępowaniem prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w K. Zajęcie całości dokumentacji finansowo – księgowej uniemożliwia spółce dochodzenie jakichkolwiek wierzytelności w stosunku do swoich dłużników. Prokuratura Okręgowa odmawia wydania zabezpieczonej dokumentacji wraz z nośnikami danych. Z uwagi na brak dostępu do dokumentacji finansowo – księgowej oraz nośników danych nie jest możliwym sporządzenie aktualnego sprawozdania finansowego.

Nadto pełnomocnik Spółki oświadczył, że:

1. - wobec Spółki prowadzone są w chwili obecnej postępowania egzekucyjne na łączną kwotę ok. [...] zł,
2. - aktualne zadłużenie Spółki z tytułu należności publicznoprawnych wynosi aktualnie [...] zł,
3. - wszystkie posiadane rachunki bankowe zajęte są w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi,
4. - ze względu na brak środków Spółka nie wypłaca wynagrodzeń zatrudnionym pracownikom,
5. - majątek Spółki z uwagi na swój specjalistyczny charakter (częstotliwości radiowe, wysoko wyspecjalizowana infrastruktura telekomunikacyjna) jest majątkiem bardzo trudno zbywalnym; natomiast pozostały majątek ruchomy został zajęty w związku z prowadzonymi postępowaniami komorniczymi.

Rozpoznając wniosek należało zważyć, co następuje:

Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego.

Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe.

Stosownie do przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym obejmującym koszty sądowe (art. 245 § 3 p.p.s.a.), gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania.

Ubiegający się o taką pomoc winien zatem wykazać, iż nie ma środków na poniesienie kosztów sądowych, a referendarz sądowy na podstawie przedstawionych danych ocenia, czy udzielenie takiej pomocy jest zasadne.

Analiza złożonego wniosku wraz z dodatkowymi dokumentami i oświadczeniami prowadzi do wniosku, że wniosek Spółki nie zasługuje na uwzględnienie.

Spółka jest aktualnie zobowiązana w sprawie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości [...] zł.

Należy przede wszystkim stwierdzić, że wbrew wezwaniu referendarza sądowego nie przedłożyła wymaganych dokumentów, które umożliwiłyby dokonanie oceny jej możliwości płatniczych w sprawie.

Spółka szczegółowo udokumentowała stan zadłużenia według stanu na rok 2014 i prowadzone z wniosku jej wierzycieli postępowanie upadłościowe, zakończone opisanym wyżej postanowieniem Sądu z 11 maja 2015 r. Wypada w tym miejscu wskazać, że z uzasadnienia postanowienia Sądu Rejonowego Katowice – Wschód w Katowicach Wydział X Gospodarczy z dnia 11 maja 2015 r. Spółka posiadała na dzień 30 września 2014 r. zobowiązania o wartości nie mniejszej niż [...] zł, posiadany przez Spółkę majątek w znacznej część nie jest własnością Spółki, lecz przedmiotem umów leasingu, posiadane przez Spółkę prawa do częstotliwości były przedmiotem zastawu rejestrowego na zabezpieczenie zobowiązań z tytułu emisji obligacji, zostały przejęte na własność w drodze notarialnych oświadczeń przez administratora zastawu. Ustalono w sprawie, że zarówno należności z tytułu umów abonenckich jak również należności handlowych są przedmiotem zastawu. Na dzień 30 września 2014 r. Spółce przysługiwały należności na łączna kwotę [...] zł.

W ocenie referendarza sądowego udokumentowane oświadczenia dotyczące zabezpieczenia majątku i prowadzonego postępowania upadłościowego nie mogą być wystarczającą podstawą do oceny aktualnej kondycji finansowej i majątkowej.

Aktualnie w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dokumentów, które wskazywałyby na skalę prowadzonej działalności Spółki. Jedynie z oświadczenia pełnomocnika Spółki złożonego na urzędowym formularzu PPPr wynika, że Spółka posiadała według stanu na dzień 31 października 2014 r. środki trwałe o wartości [...] zł oraz że poniosła stratę o wartości (-)[...] zł.

Dalej wskazać należy, że Spółka, wbrew wezwaniu nie przedłożyła również aktualnych dokumentów dotyczącej sytuacji finansowej, tj. nie nadesłała zestawienia przychodów i kosztów uzyskania przychodów, deklaracji VAT za okres ostatnich trzech miesięcy. W ocenie referendarza sądowego Spółka nie wykazała dostatecznie, że nie ma możliwości sporządzenia takiej dokumentacji. Wątpliwości budzi sugestia pełnomocnika jakoby sporządzenie bieżących zestawień przychodów i kosztów uzyskania przychodu wymagało konieczności posiadania nośników zabezpieczonych na podstawie postanowienia o przeszukaniu z dnia 19 listopada 2014 roku. To samo dotyczy deklaracji VAT za bieżący okres.

W ocenie referendarza sądowego twierdzenie o zaprzestaniu prowadzenia działalności nie zostało w żaden sposób potwierdzone. Z informacji z KRS aktualnej na dzień wydania rozstrzygnięcia nie wynika, aby wobec spółki prowadzone było postępowanie upadłościowe, układowe czy likwidacyjne. Spółka nie przedłożyła żadnych zaświadczeń potwierdzających że faktycznie nie rozlicza się z urzędem skarbowym i nie składa deklaracji podatkowych. Dodać przy tym należy, że brak informacji o skali bieżącej działalności, jej obrotach uniemożliwia dokonanie czy i w jakim zakresie może partycypować w kosztach zainicjowanego postępowania sądowoadminitsarcyjnego.

Dodać w tym miejscu należy, że z danych powszechnie dostępnych (internet) wynika, że na stronie internetowej Spółki podano, że M. jest jednym z istotnych integratorów systemów informatycznych na terenie Polski południowej", "Firma intensywnie rozwija działalność telekomunikacyjną oraz inwestycyjno – operatorską związaną z budową wieloregionalnej, szerokopasmowej Infostrady NetMax".

Nadto należy zwrócić uwagę, że podanie przez pełnomocnika Spółki stanu kasy Spółki na dzień 3 września 2015 r. w miejsce wymaganego raportu kasowego z okresu od 1 do 31 lipca 2015r., nie wskazuje w żaden sposób czy i jakimi środkami Spółka dysponuje (obraca). Z kolei przedłożony wyciąg z rachunku bankowego z dnia 17 lipca 2015 r. (k.88) wskazuje wprost, że wspólnik spółki A.G. wypłacił z rachunku bankowego prowadzonego przez [...] w dniu 17 lipca 2015 r. kwotę [...] zł.

Po przeprowadzeniu powyższej analizy, mając na uwadze treść przytoczonych przepisów, referendarz sądowy stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie sytuacja finansowa Spółki nie została prawidłowo udokumentowana. Taka sytuacja uniemożliwia przyznanie skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych.

W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.