Uzasadnienie
W dniu 14 listopada 2011 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej zwanego "ZUS", wpłynął wniosek A. J.o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek z powodu pogorszenia się jej stanu zdrowia, gdyż od 2009 r. choruje ona na chorobę nowotworową i obecnie nie jest w stanie prowadzić działalności gospodarczej.
ZUS wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], w której odmówił A. J. umorzenia należności:
- - z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres 05/2009-09/2011 w wysokości [...] zł;
- - z tytułu odsetek liczonych na dzień 14.11.2011 r. w wysokości [...] zł;
- - z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 05/2009-09/2011 w wysokości [...] zł;
- - z tytułu odsetek liczonych na dzień 14.11.2011 r. w wysokości [...] zł;
- - z tytułu składek na Fundusz pracy i FGŚP za okres 05/2009-09/2011 w wysokości [...] zł;
- - z tytułu odsetek liczonych na dzień 14.11.2011 r. w wysokości [...] zł;
- - kosztów upomnień za okres 09/2009-07/2011 w wysokości [...] zł
Łącznie [...] zł.
A. J. wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy. Wskazała, że z uwagi na chorobę nie jest w stanie uregulować swojego zadłużenia. Ponadto organ nie uwzględnił zmian na rynku handlowym przez powstanie nowych obiektów handlowych, które ograniczyły możliwości zarobkowe jej firmy, a także jej zadłużenia wobec banków.
ZUS wydał w dniu [...] r. decyzję nr [...], w której utrzymał w mocy zaskarżoną własną decyzję z [...] r. nr [...]. W decyzji tej zawarto pouczenie o możliwości jej zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
W dniu 7 maja 2012 r. wpłynęło do ZUS pismo A. J. adresowane do Sądu Okręgowego Wydział VI Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sz. za pośrednictwem ZUS zatytułowane odwołanie. W piśmie tym strona zaskarżyła decyzje wydane przez ZUS jako organu administracji II i I instancji. Organ, odmawiając jej umorzenia zaległości, nie wziął pod uwagę zasad współżycia społecznego, ani faktu, że spełnia ona przesłanki do umorzenia tych zaległości. Podkreśliła, że choruje na chorobę nieuleczalna i obecnie nie otrzymuje żadnego świadczenia chorobowego. Ponadto, strona podała, że nie zgadza się z wysokością zadłużenia podanego przez organ i wnosi aby sąd okręgowy powołała biegłego do jego prawidłowego wyliczenia.
ZUS wydał w dniu [...] r. postanowienie nr [...] o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku strony o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji z dnia [...] r. nr [...] oraz utrzymującej jej mocy decyzji z dnia [...] r. nr [...].
Organ stwierdził, że powyższy wniosek jest niedopuszczalny. Organ wskazał, że na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) od decyzji przyznającej świadczenie drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczeni społeczne, odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie posterowania administracyjnego. Organ wskazał, że na podstawie art. 127 § 3 Kpa do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji.
Tym samym stronie nie przysługuje odwołanie do sądu powszechnego w przedmiocie umorzenia należności. W przypadku decyzji ZUS w przedmiocie umorzenia należności przysługuje wyłączenie wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w trybie administracyjnym, a w przypadku wydania decyzji ostatecznej skarga na taką decyzję do sądu administracyjnego, o którym to środku zaskarżenia strona została pouczona. Wobec powyższego, organ na podstawie art. 134 Kpa orzekł jak wyżej. W postanowieniu organ zawarł pouczenie o możliwości jego zaskarżenia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie.
A. J. złożyła skargę na powyższe postanowienie i wniosła o jego uchylenie. Strona podała, że organ nie podjął żadnych czynności w umorzeniu jej składek ubezpieczeniowych, mimo, iż zaskarżyła "wszystkie wydane w tej materii postanowienia do Sądu Okręgowego Wydział VII Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Sz. Wskazała, że jej sytuacja zdrowotna i materialna się zmieniła. Obecnie uzyskała rentę z tytułu całkowitej i trwałej niezdolności do pracy. Jej rodzina stała się bezdomna i ma ogromne długi, zaś ona nie może się należycie leczyć.
ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentacje jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanego dalej "Kpa", w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
Stosownie zaś do art. 9 Kpa, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
Z zasady informowania wynika, min. obowiązek organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie do zwrócenia się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska, jaki charakter i zakres żądania ma pismo złożone przez stronę, jeżeli żądanie jest zredagowane niezręcznie i mało zrozumiale (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., I SA 2188/00, LEX nr 81741).
Zdaniem Sądu, organ winien po zapoznaniu się 7 maja 2012 r. z pismem strony zatytułowanym "odwołanie" wezwać ją, do sprecyzowania wniosku odnośnie jego adresata i treści żądania. Tym bardziej, że ww. pismo wniesione zostało w terminie do złożenia skargi do sądu administracyjnego na decyzję ZUS z dnia [...] r. W przypadku zaś gdy strona podtrzymałaby swój wniosek z 7 maja 2012 r., organ winien przedstawić go wraz z aktami Sądowi Okręgowemu w Sz., który jest władny do orzeczenia o dopuszczalności takiego wniosku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ zobowiązany jest do uwzględnienia powyższych wskazań Sądu.
Z uwagi na naruszenie przez organ przepisów postępowania, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia.