Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 października 2021 r. o sygn. akt I SA/Sz 548/21 sąd oddalił skargę E. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Odpis sentencji ww. wyroku doręczono pełnomocnikowi pocztowemu skarżącej 16 listopada 2021 r. Jednocześnie skarżąca została pouczona o zasadach złożenia skargi kasacyjnej od wyroku, w tym o wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. radcę prawnego, adwokata lub w sprawach podatkowych także przez doradcę podatkowego.
Pismem z dnia 13 grudnia 2021 r., nadanym w urzędzie pocztowym 15 grudnia 2021 r., skarżąca wniosła do sądu skargę kasacyjną od ww. wyroku. Złożona skarga kasacyjna została przygotowana i podpisana własnoręcznie przez skarżącą, która w skardze tej zawarła wniosek o (cyt.): "udzielenie skarżącemu pomocy poprzez przyznanie na jego rzecz pełnomocnika z urzędu celem podpisania sporządzonej przez skarżącego skargi kasacyjnej w związku z tym, że nie ma on środków na wynajęcie pełnomocnika procesowego z wyboru".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329); dalej: "p.p.s.a.", od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia rozstrzygnięć wojewódzkich sądów administracyjnych, a jednym z przejawów tego formalizmu jest tzw. przymusu adwokacko-radcowski. Skarga kasacyjna powinna być bowiem co do zasady sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, w sprawach podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z obowiązkami podatkowymi lub celnymi - także przez doradcę podatkowego, a w sprawach z zakresu własności przemysłowej - przez rzecznika patentowego. Wymogu tego nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 1-3 p.p.s.a.).
Powyższe rozwiązanie podyktowane jest koniecznością zachowania szczególnych wymogów formalnych, które powinna spełniać skarga kasacyjna (w szczególności mających charakter konstrukcyjny i dotyczących podstaw kasacyjnych), a także skutkami ich niedochowania. Wprowadzenie obowiązku sporządzenia skargi kasacyjnej przez określony w art. 175 p.p.s.a. katalog osób, co do których zakłada się, że mają odpowiednie przygotowanie zawodowe, ma zagwarantować należyte sporządzenie tego środka zaskarżenia, co z kolei ograniczy sytuacje, w których wadliwie sporządzona skarga kasacyjna (zawierająca wady nieusuwalne - art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a.) nie zostanie przez sąd kasacyjny rozpoznana. W doktrynie wskazuje się, że to rozwiązanie zapewnia stronie niemającej odpowiedniego przygotowania prawniczego możliwość skutecznego wniesienia takiego sformalizowanego środka odwoławczego (zob. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, komentarz do art. 175 p.p.s.a.).
Podkreślenia wymaga, że sporządzenie skargi kasacyjnej, do którego odnosi się art. 175 p.p.s.a., dotyczy nie tylko jej napisania, ale również podpisania, ponieważ to podpis wprost wskazuje na osobę, która przygotowała ten środek odwoławczy (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 września 2010 r. sygn. akt II FZ 469/10 - to orzeczenie i następne dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie podkreśla się, że jedynie podpis złożony pod skargą kasacyjną potwierdza z punktu widzenia sądu oceniającego dopuszczalność tego środka, że w jego konstruowaniu brał udział, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 175 p.p.s.a., uprawniony fachowy podmiot (zob. postanowienie NSA z dnia 26 marca 2021 r. sygn. akt I FZ 46/21).
Sporządzenie skargi kasacyjnej przez osobę nieuprawnioną jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. i skutkuje jej odrzuceniem na podstawie art. 178 p.p.s.a. Przepis art. 178 p.p.s.a. stanowi bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna z dnia 13 grudnia 2021 r. - co wynika z jej treści - nie została sporządzona (tj. napisana i podpisana) przez jedną z osób wymienionych w art. 175 p.p.s.a. Jest ona zatem dotknięta nieusuwalną wadą, która czyni tę skargę niedopuszczalną.
Wobec powyższego, na podstawie art. 178 p.p.s.a., sąd postanowił o odrzuceniu skargi kasacyjnej.