Uzasadnienie
Pismem z dnia 7 lutego 2013 r. nr [...] Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego, działając na podstawieart. 14 ust. 4 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 roku o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. Nr 72, poz. 619, z późn. zm.) oraz na podstawie § 6 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 października 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizacje środków objętych osią priorytetową 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 177, poz. 1371, z późn. zm.), w wyniku rozpatrzenia wniosku R K o dofinansowanie w kwocie [...] zł na realizację środka 4.1 "Rozwój obszarów zależnych od rybactwa", odmówił wnioskodawcy przyznania pomocy finansowej na wniosek pt: Zakup wyposażenia związanego z ochroną środowiska dla gospodarstwa pstrągowego C. We wniosku tym do kosztów kwalifikowalnych zaliczono zakup dwóch mikrosit bębnowych o wydajności ok. 500 l/s z wyposażeniem oraz wykonanie biznes planu. Montaż mikrosit zaplanowano w miejscu doprowadzającym wodę do gospodarstwa hodowlanego.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego wyjaśnił, że okolicznością kluczową dla odmowy przyznania pomocy jest miejsce montaży mikrosit. Ich instalacja w miejscu doprowadzającym wodę do gospodarstwa sprawia, że operacja nabiera charakteru inwestycji w obiekt chowu i hodowli ryb, a zabieg ten związany jest z modernizacją technologii produkcji i wpływa również na wzrost produktywności gospodarstwa. Powyższe zaś sprzeczne jest z art. 44 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE) nr 1198 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. U. UE L 223 z 15.08.2006) który wskazuje, że "wsparcie udzielone z ust. 1 (osi 4) może obejmować środki przewidziane w rozdziałach I, II i III (osiach 1, 2, 3), z wyjątkiem środków określonych w art. 23 i 24. Do wsparcia udzielonego dla operacji odpowiadającym tym środkom, zastosowanie mają warunki i stawki udziału określone odpowiednio w rozdziałach I, II i III (opisujących udzielanie pomocy z osi 1, 2 i 3) oraz w załączniku II.
Oznacza to, że przedmiotowa operacja, która wpisuje się do dofinansowania w osi 2 PO RYBY mogłaby być zrealizowana w ramach osi 4, jednakże z zachowaniem wszelkich warunków i zasad regulujących uzyskanie pomocy z osi 2, czyli z maksymalnym poziomem dofinansowania do 60% kosztów kwalifikowanych. Obecny zakres, z którego złożono wniosek o dofinansowanie obejmuje pomoc w wysokości do 85% kosztów kwalifikowanych.
Ponadto organ wskazał, iż instytucją pośredniczącą przy udzielaniu pomocy w ramach osi 2, jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a nie Samorząd Województwa, co potwierdza art. 5 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego.
Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, R K wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia 20 marca 2013 r. Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska poinformował o negatywnym wyniku rozpatrzenia tego wezwania.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2013 r. R K wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na informację Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 20 marca 2013 r. nr [...] o negatywnym rozpatrzeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, utrzymującą w mocy pismo o odmowie przyznania pomocy z dnia 7 lutego 2013 r. Zaskarżonej "decyzji" zarzucił:
- - naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy w postaci:
- 1) art. 44 ust. 3 Rozporządzenia Rady (WE) NR 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego przez jego błędne zastosowanie, w sytuacji gdy właściwym był art. 44 ust. 1 w/w rozporządzenia,
- 2) § 6 ust. 1 pkt. 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013", przez jego niezastosowanie,
- 3) § 25 ust. 1 i 26 ust. 1 ww. rozporządzenia przez ich pominięcie.
oraz naruszenie prawa procesowego w postaci:
- 1) art. 14 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego przez interpretowanie przepisów i zebranego w sprawie materiału dowodowego na niekorzyść beneficjenta.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że organ wychodzi z błędnego założenia, iż wsparcie w ramach osi priorytetowej 4 może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy podjęta operacja nie służy podmiotowi indywidualnemu, nawet jeżeli w pierwszej kolejności faktycznym "beneficjentem" jest przyroda. Zdaniem skarżącego, bezspornym jest fakt, iż zanieczyszczenie rzeki G jest znaczne, a montaż mikrosit przyczyni się do jej oczyszczenia jak również ochrony rzeki i obszaru chronionego Natura 2000. Zamontowanie mikrosit na wylocie wody z gospodarstwa - czyli tak jak to widzi organ - przyniosłoby skutek odwrotny od zamierzonego.
Skarżący podniósł, że w składanych wyjaśnieniach wskazano, iż system oczyszczania wody stanowi integralny element gospodarstwa pstrągowego i dlatego modernizacja tego systemu stanowi także modernizację całego gospodarstwa. Nie jest to jednak równoznaczne ze stwierdzeniem, iż celem wniosku jest polepszenie warunków produkcyjnych.
W ocenie skarżącego, Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego nie rozpoznał sprawy całościowo. Zakres i cel planowanej inwestycji są bowiem zgodne art. 44 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) 1198 z 26 lipca 2006 r., a także krajowymi aktami prawnymi, które regulują wdrażanie osi 4 w ramach Programu Operacyjnego "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013". Przedmiotowa inwestycja zgodna jest także ze strategią DLGR, zatwierdzoną przez Instytucję Zarządzającą - MRiRW. Zdaniem skarżącego, nie dokonano zatem właściwej oceny technologii funkcjonowania systemu oczyszczania wody gospodarstwa "C" i roli mikrosit w tym systemie. Nie uwzględniono także korzystnych opinii instytucji i organizacji zewnętrznych, w tym m.in. stanowiska Instytucji Zarządzającej oraz wyniku oceny i kwalifikacji wniosku - wyboru operacji przez Komisję Darłowskiej Lokalnej Grupy Rybackiej.
W odpowiedzi na skargę Samorząd Województwa Zachodniopomorskiego wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Postanowieniem z dnia 11 września 2013 r. o sygn. akt I SA/Sz 466/13 Sąd odrzucił skargę R K na ww. informację. Skarżący wniósł skargę kasacyjna na powyższe postanowienie.
Postanowieniem z dnia 27 listopada 2013 r. o sygn. akt II GSK 2223/13 NSA uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do rozpoznania WSA w Szczecinie.
Pismem z dnia 26 marca 2014 r. skarżący doprecyzował, że przedmiotem zaskarżenia jest czynność Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 7 lutego 2013 r., nr [...] pod nazwą "Pismo odmawiające przyznania pomocy finansowej" i domaga się uchylenia tego aktu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli sądowej obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o czym stanowi art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.".
Tryb przyznawania pomocy finansowej w niniejszej sprawie reguluje ustawa z dnia 3 kwietnia 2009 r. o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego oraz wydane na podstawie zawartego w niej upoważnienia, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 października 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizacje środków obkutych osią priorytetowa 4- Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa zawartą programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy lub został wyczerpany limit środków, o którym mowa w art. 8 ust. 2 lub 3 - wnioskodawcę informuje się, w formie pisemnej, o odmowie przyznania pomocy, podając przyczyny tej odmowy.
Natomiast w myśl ust. 5 tego artykułu, w przypadku odmowy przyznania pomocy, o której mowa w ust. 4, wnioskodawcy przysługuje prawo wniesienia do sądu administracyjnego skargi na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skarga taka powinna być poprzedzona wezwaniem organu (instytucji zarządzającej) do usunięcia naruszenia prawa – w myśl art. 52 § 3 p.p.s.a.
Ten warunek wniesienia skargi został przez skarżącego zachowany.
Zgodnie z art. 1 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, ustawa określa zadania oraz właściwość organów w zakresie wspierania zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem środków finansowych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rybackiego określonym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1198/2006 z dnia 27 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 223 z 15.08.2006, str. 1), zwanym dalej "rozporządzeniem nr 1198/2006", oraz w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 498/2007 z dnia 26 marca 2007 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 w sprawie Europejskiego Funduszu Rybackiego (Dz. Urz. UE L 120 z 10.05.2007, str. 1), jak również warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osiami priorytetowymi zawartymi w programie operacyjnym, w tym pomocy technicznej, zwanych dalej "pomocą", w zakresie nieokreślonym w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w pkt 1, lub przewidzianym w tych przepisach do określenia przez państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Stosownie do treści art. 3 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, program operacyjny zawiera następujące osie priorytetowe:
- 1) oś priorytetowa 1 - Środki na rzecz dostosowania floty rybackiej, która obejmuje następujące środki:
- a) pomoc publiczna z tytułu trwałego zaprzestania działalności połowowej, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 1198/2006,
- b) pomoc publiczna z tytułu tymczasowego zaprzestania działalności połowowej, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 1198/2006,
- c) inwestycje na statkach rybackich i selektywność, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 25 ust. 2, 3 i 6-8 rozporządzenia nr 1198/2006,
- d) rybactwo przybrzeżne, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 26 ust. 3 i 4 rozporządzenia nr 1198/2006,
- e) rekompensaty społeczno-gospodarcze w celu zarządzania krajową flotą rybacką, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 27 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1198/2006;
- 2) oś priorytetowa 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, która obejmuje następujące środki:
- a) inwestycje w chów i hodowlę ryb, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 29 ust. 1 rozporządzenia nr 1198/2006,
- b) działania wodno-środowiskowe, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 30 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1198/2006, c środki na rzecz zdrowia zwierząt, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 32 rozporządzenia nr 1198/2006,
- d) rybołówstwo śródlądowe, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 33 ust. 1-4 rozporządzenia nr 1198/2006,
- e) inwestycje w zakresie przetwórstwa i obrotu, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 34 ust. 1, 3 i 4 oraz art. 35 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1198/2006;
- 3) oś priorytetowa 3 - Środki służące wspólnemu interesowi, która obejmuje następujące środki:
- a) działania wspólne, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 37 rozporządzenia nr 1198/2006,
- b) ochrona i rozwój fauny i flory wodnej, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 38 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1198/2006,
- c) inwestycje w portach rybackich, miejscach wyładunku i przystaniach, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 39 rozporządzenia nr 1198/2006,
- d) rozwój nowych rynków i kampanie promocyjne, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 40 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 1198/2006,
- e) projekty pilotażowe, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 41 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1198/2006,
- f) modyfikacja w celu zmiany przeznaczenia statków rybackich, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 42 rozporządzenia nr 1198/2006;
- 4) oś priorytetowa 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa, która obejmuje następujące środki:
- a) rozwój obszarów zależnych od rybactwa, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 44 ust. 1 lit. a-g, i oraz j rozporządzenia nr 1198/2006,
- b) wsparcie na rzecz współpracy międzyregionalnej i międzynarodowej, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 44 ust. 1 lit. h rozporządzenia nr 1198/2006;
- 5) oś priorytetowa 5 - Pomoc techniczna, która obejmuje środek pomoc techniczna, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 46 ust. 1-3 rozporządzenia nr 1198/2006.
W myśl art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, zadania instytucji zarządzającej w zakresie wdrażania środków objętych programem operacyjnym, w tym związane z przyznawaniem pomocy, wykonuje jako instytucja pośrednicząca, o której mowa w art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1198/2006:
- 1) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, zwana dalej "Agencją" - dla osi priorytetowych, o których mowa w art. 3 pkt 1-3;
- 2) samorząd województwa - dla osi priorytetowej, o której mowa w art. 3 pkt 4;
- 3) jednostka sektora finansów publicznych lub fundacja, której jedynym fundatorem jest Skarb Państwa, którym minister właściwy do spraw rybołówstwa powierzył wykonywanie zadań instytucji zarządzającej - dla osi priorytetowej, o której mowa w art. 3 pkt 5. W przypadku instytucji pośredniczących wymienionych w ust. 1 pkt 1 i 3, zadania, o których mowa, są wykonywane na podstawie umowy w której są określone w szczególności zakres powierzonych zadań, sposób ich wykonywania i warunki jej rozwiązania.
Przy dokonywaniu wykładni powyższych przepisów nie sposób pominąć także, przytoczonych powyżej uregulowań Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1198/2006, gdzie wskazano m.in. na cel finansowania programów w ramach poszczególnych osi priorytetowych oraz kwalifikujące się do tej osi środki. Stosownie do treści art. 28 rozporządzenia nr 1198/2006, wsparcie dla akwakultury (osi priorytetowej 2) może obejmować:
- a) środki na rzecz inwestycji produkcyjnych w akwakulturę,
- b) środki na rzecz środowiska wodnego,
- c) środki na rzecz zdrowia publicznego,
- d) środki na rzecz zdrowia zwierząt.
Zgodnie z art. 29 rozporządzenia nr 1198/2006 Europejski Fundusz Rybacki (zw. dalej EFR) może wspierać inwestycje w zakresie budowy, rozbudowy, wyposażenia i modernizacji instalacji produkcyjnych, w szczególności mających na celu poprawę warunków pracy, higieny, zdrowia ludzi i zwierząt oraz jakości produktów, zmniejszenia negatywnego lub wspierania pozytywnego wpływu na środowisko. Inwestycje przyczyniają się do realizacji jednego lub więcej spośród następujących celów:
- a) dywersyfikacji w kierunku nowych gatunków oraz produkcji gatunków o dobrych perspektywach rynkowych;
- b) wdrażania metod hodowlanych znacznie obniżających negatywny lub wspierających pozytywny wpływ na środowisko w porównaniu ze zwykłą praktyką w sektorze akwakultury;
- c) wsparcia tradycyjnych działalności z zakresu akwakultury, które mają znaczenie dla zachowania i rozwoju zarówno sfery gospodarczo-społecznej, jak i zachowania środowiska;
- d) wsparcie zakupu sprzętu mającego na celu ochronę hodowli przed drapieżnikami;
- e) poprawa warunków pracy i bezpieczeństwa pracowników sektora akwakultury.
Pomoc inwestycyjna ograniczona jest do mikroprzedsiębiorstw, małych i średnich przedsiębiorstw oraz przedsiębiorstw nieobjętych definicją zawartą w art. 3 lit. f), które zatrudniają mniej niż 750 pracowników lub posiadają obroty niższe niż 200 mln EUR. Stosownie do treści art. 33 ust.2 rozporządzenia nr 1198/2006, wsparcie dla rybołówstwa śródlądowego może obejmować inwestycje w zakresie budowy, rozbudowy, wyposażenia i modernizacji urządzeń przeznaczonych do wykonywania rybołówstwa śródlądowego, mające na celu poprawę bezpieczeństwa, warunków pracy, higieny i jakości produktów, zdrowia ludzi lub zwierząt, lub zmniejszenie negatywnego lub wywieranie pozytywnego wpływu na środowisko.
Zgodnie z art. 36 rozporządzenia rady nr 1198/2006, oś priorytetowa 3 obejmuje środki służące wspólnemu interesowi. Z EFR może być udzielana pomoc na środki służące wspólnemu interesowi o szerszym zakresie niż środki zwykle podejmowane przez przedsiębiorstwa prywatne i które pomagają w realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa. Środki te mogą dotyczyć:
- a) wspólnych działań;
- b) ochrony i rozwoju fauny i flory wodnej;
- c) portów rybackich, miejsc wyładunku i przystani;
- d) rozwoju nowych rynków i kampanii promocyjnych;
- e) projektów pilotażowych;
- f) modyfikacji lub zmiany przeznaczenia statków rybackich.
EFR może mieć udział w finansowaniu środków służących wspólnemu interesowi realizowanych przy aktywnym wsparciu ze strony samych podmiotów gospodarczych lub organizacji działających w imieniu producentów lub innych organizacji uznanych przez państwo członkowskie, które mają na celu w szczególności:
- a) trwałe przyczynienie się do lepszego zarządzania zasobami lub ich lepszej ochrony;
- b) promocję selektywnych narzędzi i metod połowowych oraz zmniejszenie przyłowów;
- c) usuwanie z dna morskiego utraconych narzędzi połowowych w celu zwalczania połowów zagubionymi częściami zestawu;
- d) poprawę warunków pracy oraz bezpieczeństwa;
- e) przyczynianie się do przejrzystości rynków produktów rybołówstwa i akwakultury, w tym do możliwości śledzenia pochodzenia;
- f) poprawę jakości i bezpieczeństwa żywności;
- g) rozwój, restrukturyzację lub poprawę terenów hodowli w ramach akwakultury;
- h) inwestycje dotyczące sprzętu i infrastruktury na potrzeby produkcji, przetwórstwa lub handlu łącznie z utylizacją odpadów;
- i) doskonalenie kwalifikacji zawodowych lub rozwój nowych metod i narzędzi szkoleniowych;
- j) propagowanie partnerstwa pomiędzy naukowcami i podmiotami gospodarczymi w sektorze rybactwa;
- k) tworzenie sieci kontaktów, wymianę doświadczeń i wzorców postępowania pomiędzy organizacjami promującymi równość szans dla mężczyzn i kobiet oraz pomiędzy innymi zainteresowanymi stronami;
- l) przyczynianie się do realizacji celów określonych dla rybactwa przybrzeżnego na niewielką skalę w art. 26 ust. 4;
- m) poprawę zarządzania i kontroli warunków dostępu do obszarów połowowych, w szczególności poprzez przygotowanie lokalnych planów zarządzania zatwierdzonych przez właściwe organy krajowe;
- n) tworzenie organizacji producentów uznanych na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 104/2000 z dnia 17 grudnia 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków produktów rybołówstwa i akwakultury, ich restrukturyzację i wdrożenie ich planów poprawy jakości;
- o) przeprowadzanie studiów wykonalności związanych z propagowaniem w sektorze rybactwa partnerstw z państwami trzecimi (art. 37 rozporządzenia nr 1198/2006).
EFR może mieć udział w finansowaniu środków służących wspólnemu interesowi, których celem jest ochrona i rozwój fauny i flory wodnej, a zarazem wsparcie stanu środowiska wodnego. Środki te powinny odnosić się do:
- a) budowy lub instalacji urządzeń stałych lub ruchomych służących ochronie i rozwojowi fauny i flory wodnej lub
- b) rekultywacji wód śródlądowych, w tym terenów tarła i tras migracyjnych gatunków migrujących lub
- c) ochrony i zachowania stanu środowiska naturalnego w ramach sieci NATURA 2000, w przypadkach gdy jej obszary są bezpośrednio związane z działalnością połowową, z wyłączeniem kosztów operacyjnych (art. 38 rozporządzenia nr 1198/2006).
Oś priorytetowa 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa, obejmuje następujące środki:
- a) rozwój obszarów zależnych od rybactwa, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 44 ust. 1 lit. a-g, i oraz j rozporządzenia nr 1198/2006.
Odnośnie zakresu pomocy, art. 43 rozporządzenia nr 1198/2006 stanowi, że EFR w uzupełnieniu innych instrumentów wspólnotowych, może udzielać wsparcia na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów zależnych głównie od rybactwa i poprawy jakości życia na tych obszarach, kwalifikujących się do pomocy w ramach ogólnej strategii dążącej do wsparcia realizacji celów wspólnej polityki rybołówstwa, w szczególności z uwzględnieniem jej wyników społeczno-gospodarczych. Środki na rzecz zrównoważonego rozwoju obszarów zależnych głównie od rybactwa mają na celu:
- a) utrzymanie dobrobytu gospodarczego i społecznego tych obszarów oraz podniesienie wartości dodanej produktów rybołówstwa i akwakultury;
- b) utrzymanie i tworzenie miejsc pracy na obszarach zależnych głównie od rybactwa w drodze wsparcia dywersyfikacji lub restrukturyzacji gospodarczej oraz społecznej obszarów stojących w obliczu problemów społeczno-gospodarczych w wyniku zmian w sektorze rybactwa;
- c) wspieranie jakości środowiska przybrzeżnego;
- d) wspieranie krajowej i międzynarodowej współpracy pomiędzy obszarami zależnymi głównie od rybactwa.
Według art. 44 ust. 1, 2, 3 i 4 rozporządzenia nr 1198/2006, wsparcie zrównoważonego rozwoju obszarów zależnych głównie od rybactwa może być udzielane na:
- a) wzmocnienie konkurencyjności obszarów zależnych głównie od rybactwa;
- b) restrukturyzację i reorientację działalności gospodarczej, w szczególności przez propagowanie ekoturystyki, pod warunkiem że działania te nie powodują zwiększenia nakładu połowowego;
- c) działania w zakresie dywersyfikacji poprzez propagowanie zróżnicowanego zatrudnienia rybaków w drodze tworzenia dodatkowych miejsc pracy poza sektorem rybactwa;
- d) podnoszenie wartości produktów rybactwa;
- e) wspieranie infrastruktury drobnego rybactwa i turystycznej oraz usług na rzecz małych społeczności rybackich;
- f) ochronę środowiska w obszarach zależnych głównie od rybactwa w celu utrzymania jego atrakcyjności, regenerację i rozwój osad oraz wiosek przybrzeżnych, gdzie prowadzi się działalność należącą do sektora rybactwa, a także ochronę i poprawę dziedzictwa przyrodniczego oraz architektonicznego;
- g) przywrócenie potencjału produkcyjnego sektora rybactwa w przypadku jego zniszczenia w wyniku klęski żywiołowej lub przemysłowej;
- h) promowanie współpracy międzyregionalnej i międzynarodowej pomiędzy poszczególnymi grupami w obszarach zależnych głównie od rybactwa, przede wszystkim w drodze tworzenia sieci i rozpowszechniania wzorców postępowania;
- i) nabywanie umiejętności i ułatwianie opracowania oraz realizacji lokalnej strategii rozwoju;
- j) partycypowanie w wydatkach bieżących grup.
Wsparcie udzielane zgodnie z ust. 1 może obejmować środki przewidziane w rozdziałach I, II i III, z wyjątkiem środków określonych w art. 23 i 24. Do wsparcia udzielonego dla operacji odpowiadających tym środkom zastosowanie mają warunki i stawki udziału na operację określone odpowiednio w rozdziałach I, II i III oraz w załączniku II. Zgodnie z art.44 ust. 4 rozporządzenia nr 1198/2006, beneficjentami pomocy określonej w ust. 1 lit. b) i c) oraz w ust. 2 powinny być osoby pracujące w sektorze rybactwa albo osoby posiadające pracę związaną z tym sektorem.
Stosownie do wydanego na podstawie zawartego w art. 19 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego upoważnienia, rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 października 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013" (Dz. U. Nr 177, poz. 1371 z późn. zm.), oś ta obejmuje rozwój obszarów zależnych od rybactwa, w ramach którego mogą być realizowane operacje polegające na §1):
- a) wzmocnieniu konkurencyjności i utrzymaniu atrakcyjności obszarów zależnych od rybactwa,
- b) restrukturyzacji lub reorientacji działalności gospodarczej lub dywersyfikacji zatrudnienia osób mających pracę związaną z sektorem rybactwa, w drodze tworzenia dodatkowych miejsc pracy poza tym sektorem,
- c) podnoszeniu wartości produktów rybactwa, rozwoju usług na rzecz społeczności zamieszkującej obszary zależne od rybactwa,
- d) ochronie środowiska lub dziedzictwa przyrodniczego na obszarach zależnych od rybactwa w celu utrzymania jego atrakcyjności lub przywrócenia potencjału produkcyjnego sektora rybactwa, w przypadku jego zniszczenia w wyniku klęski żywiołowej,
- e) funkcjonowaniu lokalnej grupy rybackiej, zwanej dalej "LGR", oraz nabywaniu umiejętności i aktywizacji lokalnych społeczności;
- 2) wsparcie na rzecz współpracy międzyregionalnej i międzynarodowej, w ramach którego mogą być realizowane operacje polegające na promowaniu współpracy międzyregionalnej lub międzynarodowej między LGR.
Pomoc na realizację operacji polegającej na wzmocnieniu konkurencyjności i utrzymaniu atrakcyjności obszarów zależnych od rybactwa obejmuje:
- 1) adaptację i wyposażenie miejsc, w których będą świadczone usługi dostępu do sieci Internet, lub
- 2) poprawę funkcjonowania transportu publicznego przez budowę, przebudowę, remont lub odbudowę obiektów małej architektury służących wykonywaniu działalności związanej z tym transportem, lub
- 3) rewitalizację miejscowości w wyniku realizacji operacji polegającej w szczególności na remoncie chodników, parkingów, placów, ścieżek rowerowych, terenów zielonych, parków, budynków i obiektów publicznych pełniących funkcje społeczno-kulturalne, sportowe i rekreacyjne lub ich wyposażeniu, lub
- 4) remont, odbudowę, przebudowę lub wyposażenie obiektów wpisanych do rejestru zabytków lub objętych wojewódzką ewidencją zabytków, lub
- 5) organizowanie kół zainteresowań dla dzieci i młodzieży, lub
- 6) budowę, remont lub przebudowę małej infrastruktury turystycznej, w szczególności przystani, kąpielisk, punktów widokowych, miejsc wypoczynkowych, tras turystycznych, łowisk dla wędkarzy i punktów informacji turystycznej, wraz ze ścieżkami i drogami dojazdowymi do miejsc objętych inwestycją, lub
- 7) dostosowanie do potrzeb osób niepełnosprawnych obiektów turystycznych, rekreacyjno-sportowych lub obiektów, w których jako podstawowa jest prowadzona działalność kulturalna w rozumieniu ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz. U. z 2001 r. Nr 13, poz. 123, z późn. zm.), lub
- 8) tworzenie lub rozwój muzeów, izb regionalnych, izb pamięci lub skansenów mających na celu zachowanie lub prezentowanie lokalnego rzemiosła, historii, sztuki i obyczajów, w szczególności związanych z tradycjami rybackimi, lub
- 9) promocję obszaru objętego LSROR;
- 10) popularyzację rybactwa związaną z obszarem objętym LSROR.
1a. Pomoc na realizację operacji polegających na wzmocnieniu konkurencyjności i utrzymaniu atrakcyjności obszarów zależnych od rybactwa jest przyznawana na operacje o charakterze niezarobkowym i przyznaje się ją w formie zwrotu kosztów kwalifikowalnych w wysokości do 85 % tych kosztów (pkt 2).
Zgodnie z § 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 października 2009 r., pomoc na realizację operacji polegającej na ochronie środowiska lub dziedzictwa przyrodniczego na obszarach zależnych od rybactwa w celu utrzymania jego atrakcyjności lub przywrócenia potencjału produkcyjnego sektora rybactwa (...) obejmuje:
- 1) inwestycje melioracyjne związane z:
- a) rekultywacją, w tym renaturyzacją i utrzymaniem zbiorników wodnych lub
- b) ochroną przeciwpowodziową, lub
- c) regulacją możliwości retencyjnych wód przez realizację programu małej retencji, lub z ukształtowaniem trasy regulacyjnej linii brzegowej, z wyłączeniem inwestycji melioracyjnych na terenach, na których jest prowadzona działalność polegająca na chowie i hodowli ryb lub innych organizmów wodnych, lub
- 2) budowę, odbudowę, rozbudowę lub zabezpieczenie szlaków wodnych, lub
- 3) zachowanie różnorodności biologicznej i chronionych gatunków ryb lub innych organizmów wodnych, lub
- 4) zachowanie i zabezpieczenie obszarów objętych szczególnymi formami ochrony przyrody, w tym Natura 2000 lub
- 5) renowację, zabezpieczenie i oznakowanie kąpielisk, lub
- 6) zabezpieczenie i oznakowanie pomników przyrody, lub
- 7) remont lub odbudowę budynków lub budowli lub remont lub wymianę instalacji i urządzeń technicznych znajdujących się w tych budynkach lub budowlach związanych z prowadzeniem działalności rybackiej, uszkodzonych albo zniszczonych w wyniku klęski żywiołowej, lub ich wyposażenie w zakresie niezbędnym do prowadzenia działalności rybackiej, lub
- 8) zabiegi związane z usuwaniem szkód powstałych w wyniku klęsk żywiołowych w wodach śródlądowych i morskich oraz odtworzenie pierwotnego stanu środowiska tych obszarów.
- 2. Pomoc na realizację operacji polegającej na ochronie środowiska lub dziedzictwa przyrodniczego na obszarach zależnych od rybactwa w celu utrzymania jego atrakcyjności lub przywrócenia potencjału produkcyjnego sektora rybactwa, w przypadku jego zniszczenia w wyniku klęski żywiołowej, przyznaje się w formie zwrotu kosztów kwalifikowalnych w wysokości do 85% tych kosztów.
W kontekście powyższych regulacji wskazać należy, iż samorząd województwa jako instytucja pośrednicząca realizująca zadania instytucji zarządzającej, związana jest treścią wniosku podmiotu ubiegającego się o przyznanie pomocy finansowej. Zważywszy na charakter środków jak i procedury ich rozdysponowywania, obligowana jest też do ścisłej wykładni obwiązujących regulacji prawnych. Podkreślenia wymaga, iż w zakresie oceny spełniania przez wnioskodawcę ustanowionych w powołanych przepisach warunków jej przyznawania, właściwy organ samorządu województwa rozstrzyga na zasadach związania, a nie uznania. Konieczność ścisłej wykładni przepisów regulujących przesłanki przyznawania pomocy odnosi się przy tym do wszystkich poziomów regulacji prawnych tj. dotyczących osi priorytetowej (tu: osi 4) i objętych nią środków (art. 3 pkt 4 lit. a i b ustawy), operacji (których zakres wyznaczony został w art. 44 ust. 1 lit. a-g oraz i, j rozporządzenia Rady (WE) nr 1198/2006 i sprecyzowany w przepisach rozporządzenia z dnia 15 października 2009 r., (§ 1) aż po skonkretyzowanie formy pomocy, w ramach poszczególnych możliwych do sfinansowania operacji (§ od 3 do 9 rozporządzenia).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego, wyrażonym w zaskarżonym piśmie i argumentami użytymi na jego potwierdzenie, co do braku podstaw prawnych do przyznania pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem skarżącego. Treść wniosku przesądza o tym, że skarżący ubiegał się o dofinansowanie projektu pt.: "Zakup wyposażenia związanego z ochroną środowiska dla gospodarstwa pstrągowego C". Zauważyć należy, że skarżący ubiegał się o pomoc w zakresie określonym w § 6 ust. 1 pkt 4 oraz pkt 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 października 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty i zwracania pomocy finansowej na realizację środków objętych osią priorytetową 4 - Zrównoważony rozwój obszarów zależnych od rybactwa, zawartą w programie operacyjnym "Zrównoważony rozwój sektora rybołówstwa i nadbrzeżnych obszarów rybackich 2007-2013".
Pomoc na realizację powyższej operacji przyznaje się w formie zwrotu kosztów kwalifikowalnych w wysokości do 85% tych kosztów, oraz do wysokości limitu który w okresie realizacji programu wynosi 2 000 000 zł na jednego beneficjenta z tym, że pomoc na jedną operację nie może przekroczyć 1000 000 zł. Skarżący ubiegał się o dofinansowanie w kwocie [...] zł. Wskazać należy, że powołany przepis (§ 6 ust.1 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi) przewiduje wsparcie operacji polegających na ochronie środowiska lub dziedzictwa przyrodniczego na obszarach zależnych od rybactwa w celu utrzymania jego atrakcyjności poprzez zachowanie i zabezpieczenie obszarów objętych szczególnymi formami ochrony przyrody, w tym Natura 2000. W przedłożonym przez skarżącego projekcie, do kosztów kwalifikowanych zaliczono: zakup dwóch mikrosit bębnowych o wydajności ok. 500 l/s z wyposażeniem oraz wykonanie biznes planu.
Montaż mikrosit zaplanowano w miejscu doprowadzającym wodę do gospodarstwa hodowlanego. Cel operacji skarżący określił jako ochrona jakości wód rzeki G poprzez modernizację systemu oczyszczania wody w gospodarstwie.
Rację ma organ wskazując, że instalacja mikrosit w miejscu doprowadzającym wodę do gospodarstwa sprawia, że operacja nabiera charakteru inwestycji w obiekt chowu i hodowli ryb, a zabieg ten związany jest z modernizacją gospodarstwa skarżącego (przez zapewnienie prawidłowego funkcjonowania kanalizacji ściekowej) i wpływa również na wzrost produktywności gospodarstwa. Poprawa jakości wody rzeki G ma charakter pośredni. Projekt skarżącego jest zatem sprzeczny z art. 44 ust. 3 rozporządzenia 1198/2006, który wskazuje, że "wsparcie udzielone z ust. 1 (osi 4) może obejmować środki przewidziane w rozdziałach I, II i III (osiach 1, 2, 3), z wyjątkiem środków określonych w art. 23 i 24. Do wsparcia udzielonego dla operacji odpowiadającym tym środkom zastosowanie mają warunki i stawki udziału określone odpowiednio w rozdziałach I, II i III (opisujących udzielanie pomocy z osi 1, 2 i 3) oraz w załączniku II.
Sąd podzielił stanowisko Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego, że zamierzenie to wpisuje się w zakres osi priorytetowej II akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwarzanie i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury wskazanej w rozporządzeniu 1198/2006. W art. 29 ust. 1 Rozporządzenia 1198/2006 "Środki na rzecz inwestycji produkcyjnych w akwakulturę" wskazano, że Europejski Fundusz Rybacki może wspierać inwestycje w zakresie budowy, rozbudowy, wyposażenia i modernizacji instalacji produkcyjnych, w szczególności mających na celu poprawę warunków pracy, higieny, zdrowia ludzi i zwierząt oraz jakości produktów, zmniejszenia negatywnego lub wspierania pozytywnego wpływu na środowisko. Zresztą zgodnie z art. 3 pkt 2 lit a ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, Program Operacyjny obejmuje oś priorytetową 2 - Akwakultura, rybołówstwo śródlądowe, przetwórstwo i obrót produktami rybołówstwa i akwakultury, która obejmuje następujące środki: inwestycje w chów i hodowlę ryb, w ramach którego mogą być realizowane operacje w zakresie określonym w art. 29 ust. 1 Rozporządzenia 1198/2006.
Skarżący zatem może uzyskać dofinansowanie na ten cel, poprzez skierowanie odpowiedniego wniosku do właściwej instytucji pośredniczącej odpowiedzialnej za rozdysponowanie środków pomocowych z ww. osi (2), w tym wypadku do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zgodnie z 5 ustawy, a nie do organu - Samorządu Województwa.
Za chybiony należy uznać zarzut naruszenia art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1198/2006. Operację skarżącego niewątpliwie należy uznać za inwestycję produkcyjną w akwakulturę mającą na celu poprawę warunków zdrowia zwierząt oraz jakości produktów, a także zmierzającą do zmniejszenia negatywnego wpływu na środowisko. Implikuje to zaś konieczność zastosowania regulacji przewidzianej w art. 44 ust. 3 rozporządzenia nr 1198 /2006, niezależnie od zgodności zakresu operacji z zakresem przewidzianym dla środków osi 4. Jak słusznie zauważył organ, unijny prawodawca przewidując możliwość wystąpienia operacji mieszczących się w ramach dwóch środków różnych osi Europejskiego Funduszu Rybackiego wprowadził w odniesieniu do osi 4 w art. 44 ust. 3 rozporządzenia 1198/2006 rozwiązanie, który nakazuje w takich sytuacjach dla operacji odpowiadających środkom osi I, II i III stosować warunki i stawki udziału określone odpowiednio dla osi I, II i III.
Niezasadny jest również zarzut pominięcia przez organ [...] Lokalnej Grupy Rybackiej. Stosownie do § 25 ust.1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, lokalne grupy rybackie dokonują wyboru operacji zgodnie z art. 45 ust. 4 rozporządzenia 1198/2006 spośród operacji, które są zgodne z LSROR, oraz na podstawie kryteriów wyboru operacji określonych w LSROR (§ 25 ust. 1). Ocena wniosku o dofinasowanie dokonana rzez Komitet [...] Lokalnej Grupy Rybackiej stanowiła pierwszy etap weryfikacji wniosku i opierała się jedynie na ocenie zgodności z Lokalną Strategią Rozwoju Obszarów Rybackich (LSROR).
Sąd podziela stanowisko organu, że ocena ta nie stanowi weryfikacji pod kątem zgodności z Rozporządzeniem projektu, która to dokonywana jest przez instytucję pośredniczącą - organ. Stosownie do § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, postępowanie w sprawie przyznania pomocy prowadzi właściwy organ samorządu województwa. Ponadto uprawnienie organu do weryfikacji wniosku wynika także z art. 33 ust. 1 cyt. rozporządzenia, jak też samej ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Rybackiego, która w art. 5 ust.1 pkt 2 określa, że zadania instytucji zarządzającej w zakresie wdrażania środków objętych programem operacyjnym, w tym związane z przyznawaniem pomocy, wykonuje jako instytucja pośrednicząca, o której mowa w art. 58 ust. 2 rozporządzenia nr 1198/2006 samorząd województwa - dla osi priorytetowej 4.
Z wyżej przedstawionych powodów Sąd uznał, że zaskarżona informacja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi jak i analiza akt sprawy nie ujawniły bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Prowadząc postępowanie organ nie uchybił obowiązującym zasadom proceduralnym, w szczególności wynikającym z art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem europejskiego Funduszu Rybackiego. Wniosek o dofinansowanie skarżącego został poddany przez organ szczegółowemu sprawdzeniu i odpowiednim analizom oraz dokonano jego jednoznacznej oceny zgodnie z obowiązującym prawodawstwem i aktualnymi procedurami oceny wniosków o dofinansowanie.
W ocenie Sądu, organ rozpatrzył cały zgromadzony materiał dowodowy i prawidłowo przeprowadził postępowanie w niniejszej sprawie, a negatywny dla skarżącego wynik postępowania nie może być równoznaczny z naruszeniem powołanego artykułu.
Nie znajdując więc podstaw do stwierdzenia, że przedmiotowa odmowa przyznania skarżącemu wnioskowanej pomocy finansowej narusza prawo, a zatem i do uwzględnienia skargi, Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. - skargę oddalił.