Uzasadnienie
Skarżąca H. reprezentowana przez doradcę podatkowego, wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S., wystąpiła z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W oświadczeniu o sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodach podała, że do końca maja 2010 r. pracowała jako sprzedawca w Spółce z o.o. T. z miesięcznym wynagrodzeniem wynoszącym [...] zł brutto. Od 1 czerwca 2010 r. skarżąca jest osobą bezrobotną i bez prawa do zasiłku. Bezrobotny jest również mąż skarżącej, oboje małżonkowie poszukują pracy, pracują jedynie dorywczo przy pracach sezonowych. Gospodarstwo domowe skarżąca prowadzi z mężem H. oraz synem i córką (odpowiednio w wieku [...] lat i [...] lat). Rodzina utrzymuje się z pomocy świadczonej przez brata męża skarżącej mieszkającego w Ł., który prowadzi działalność gospodarczą. Nieduże kwoty pomocy pieniężnej przesyłają także rodzice skarżącej. Środki pieniężne otrzymane od rodziny przeznaczane są na bieżące utrzymanie. W oświadczeniu majątkowym skarżąca podała, że w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej posiada z mężem dom o pow. [...] m kw.; innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.) nie wykazała.
Pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. skierowanym do pełnomocnika, skarżąca została wezwana do nadesłania: zaświadczenia z właściwego urzędu pracy, czy skarżąca i jej małżonek są zarejestrowani jako osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, dokumentów potwierdzających rozwiązanie umowy o pracę ze skarżącą z dniem 30 maja 2010 r., odpisów rocznych zeznań za 2009 r. skarżącej i jej małżonka wraz z potwierdzeniem ich złożenia w urzędzie skarbowym, a jeśli zeznania nie były składane – zaświadczenia urzędu skarbowego w tym zakresie, oświadczenia skarżącej o wysokości dochodów z prac sezonowych uzyskanych przez nią i małżonka w miesiącu czerwcu 2010 r., lipcu 2010 r. oraz do 17 sierpnia 2010 r., a także o wysokości miesięcznej pomocy finansowej otrzymywanej od rodziny, zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy czy skarżąca i jej rodzina korzystają z pomocy społecznej od początku 2010 r., czy ubiegali się o jej przyznanie, wykazu miesięcznych wydatków na konieczne utrzymanie rodziny oraz dokumentów potwierdzających ich wysokość z ostatnich dwóch miesięcy, wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i jej małżonka (w tym lokat, kart kredytowych) z okresu od 17 maja 2010 r. do 17 sierpnia 2010 r., zaświadczenia ze szkoły, w której kontynuuje naukę syn skarżącej czy pobiera stypendium; w terminie 10 dni od doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie oświadczeń i dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.
Skarżąca w zakreślonym terminie ani dotychczas nie wykonała powyższego wezwania nie przedkładając jakichkolwiek dokumentów, ani oświadczeń wyjaśniających przyczyny niewywiązania się z zobowiązania.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Zwolnienie od kosztów sądowych, stanowiące prawo pomocy w zakresie częściowym jest wyjątkiem od powyższej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej, o ile wykaże ona brak możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Z treści tego przepisu wynika, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Natomiast rozstrzygnięcie Sądu (referendarza sądowego) w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno - "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2004).
Powyższy pogląd znajduje również oparcie w orzecznictwie sądowym. Jeżeli fakty, które strona podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r., sygn. akt FZ 360/04). Do oceny Sądu (referendarza sądowego) należy uznanie, czy strona ubiegająca się o takie zwolnienie wykazała, że spełnia wskazane przesłanki. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego na wniosku składanym przez strony na urzędowym formularzu (art. 252 § 1 p.p.s.a.).
Należy zauważyć, że postępowanie w przedmiocie udzielenia prawa pomocy, stanowiącego rodzaj dotacji z budżetu państwa, powinno charakteryzować się współdziałaniem strony i Sądu (referendarza sądowego). Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i rzetelne, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W razie pojawienia się wątpliwości, co do przedstawionych informacji, bądź jeśli okażą się one niewystarczające dla oceny, strona wezwana na podstawie art. 255 p.p.s.a. o nadesłanie dodatkowych dokumentów i oświadczeń jest zobowiązana do ich dostarczenia, a w sytuacji gdy nie jest to możliwe lub utrudnione – do jakiegokolwiek ustosunkowania się do wezwania.
Skarżąca w formularzu PPF podała jedynie ogólnikowe dane, z których wynika, że zarówno ona jak i mąż nie pracują, utrzymują siebie i dzieci ze środków pieniężnych otrzymanych od innych osób i rodziny, czy z sezonowych prac dorywczych, posiadają dom o pow. [...] m kw., który wynajmują (odpłatnie) obywatelom W.. Brak jest informacji o wysokości środków pieniężnych jakimi faktycznie dysponują oraz o rodzaju i wysokości wydatków na utrzymanie rodziny. Na podstawie tych informacji nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie czy skarżącą jest stać czy nie jest stać na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania rodziny. Strona będąc wezwana pismem z dnia 17 sierpnia 2010 r. do nadesłania dodatkowego materiału dowodowego, nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów i wyjaśnień w tym zakresie. Taka bierna postawa i uchylenie się od przedłożenia dokumentów potwierdzających twierdzenia skarżącej, podważa wiarygodność przedstawionych danych, ale również uniemożliwia merytoryczne rozpoznanie wniosku.
Dopiero bowiem ustalenie, czy skarżąca samodzielnie (z własnych dochodów czy oszczędności) ani za pomocą innych osób (w tym zobowiązanych do alimentacji), nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, pozwoliłoby rozstrzygnąć o przyznaniu prawa pomocy.
W świetle powyższego należało uznać, iż skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.