Uzasadnienie
Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Dyrektorem") zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. nr [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez M. D. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej: "Kierownikiem") z dnia 23 stycznia 2014 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 23 stycznia 2014 r. Kierownik wydał ww. rozstrzygnięcie. Decyzję skierowaną do M. D., doręczono stronie w dniu 27 stycznia 2014 r.
W dniu 13 lutego 2014 r. strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji wraz z zaświadczeniem lekarskim, z którego wynikało, że strona w dniach od 10 do 12 lutego 2014 r. przebywała w szpitalu na leczeniu [...].
Dyrektor postanowieniem z dnia 12 marca 2014 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Uzasadniając swoje stanowisko, organ wskazał, że z uwagi na fakt, iż do dnia 11 lutego 2014 r. (10 luty 2014 r. wypadał na dzień wolny od pracy), strona nie złożyła odwołania, 14-dniowy termin do wniesienia odwołania nie został zachowany. Organ dodał, że strona dopiero w dniu 13 lutego 2014 r. wniosła odwołanie, jednakże nie załączyła do niego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu i w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 kwietnia 2014 r. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła:
- – naruszenie przepisów prawa procesowego, a w szczególności art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 roku, poz. 267 ze zm.) zwanej dalej: "K.p.a." poprzez nieprzywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w niższej wysokości pomimo istnienia ku temu podstaw;
- – błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia i polegający na przyjęciu, że w przedmiotowej sprawie niedopuszczalne było rozpoznanie odwołania strony, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy powinien prowadzić do odmiennych wniosków. Skarżący wskazał bowiem, że w dniach od 10 – do 12 lutego 2014 r. był hospitalizowany w szpitalu, w związku z tym nie mógł wnieść w ustawowym terminie odwołania. Jednakże następnego dnia po opuszczeniu szpitala, złożył odwołanie.
Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o:
- 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie Dyrektora do merytorycznego rozpoznania odwołania;
a z ostrożności procesowej wniósł o:
- 2) przywrócenie skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu
I instancji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR w Szczecinie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zwanej dalej: "p.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty.
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe oznacza, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze.
W ocenie składu orzekającego w sprawie, przeprowadzona przez sąd kontrola legalności zaskarżonego postanowienia Dyrektora Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego ARiMR, stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego od decyzji organu I instancji, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie z przyczyn, które sąd wziął pod uwagę, działając z urzędu.
Na wstępie wskazać należy, że w toku postępowania administracyjnego organy administracji publicznej są zobligowane do rozstrzygania sprawy z poszanowaniem naczelnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady praworządności (art. 6 K.p.a.), zasady prawdy obiektywnej (art. 7 K.p.a.) i zasady udzielania informacji (art. 9 K.p.a.).
W myśl zasady praworządności organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zgodnie z art. 7 K.p.a. organ odpowiedzialny jest za wyjaśnienie istotnych dla sprawy okoliczności, do których należy również ustalenie, czego w istocie domaga się obywatel występujący do organu. Zasadą postępowania administracyjnego, wyrażoną - między innymi - w art. 63 K.p.a., art. 65 K.p.a., art. 128 K.p.a. i 140 K.p.a. jest zasada ograniczonego formalizmu w zakresie formy i treści podania.
Zauważyć należy, że na organ zostały nałożone szczególne wymogi procesowe po to, by sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Każde pismo kierowane przez stronę winno być zatem, w myśl przywołanych zasad postępowania administracyjnego, należycie wyjaśnione i ocenione nie tylko przy użyciu wykładni gramatycznej, ale również przy dokładnym ustaleniu woli strony w zakresie skutków jakie chciałaby osiągnąć poprzez wniesienie swojego pisma. Taki tok postępowania nakazuje nie tylko zasada wyrażona w art. 7 K.p.a., ale także zasada wynikająca z art. 9 K.p.a. nakładająca na organy obowiązek należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Obowiązek ten powinien być rozumiany szeroko, zaś jego naruszenie należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji.
Według sądu w zależności od okoliczności sprawy, jeśli pismo strony nie zawiera jednoznacznego wniosku, organ administracji publicznej, mając na względzie słuszny interes strony, dbając by nie poniosła ona szkody z powodu nieznajomości prawa, winien rozważyć wszystkie możliwe środki, które dopuszcza ustawa, a które mogłyby służyć należytemu wyjaśnieniu i załatwieniu sprawy. Podkreślić należy, że na organie ciąży obowiązek wyjaśnienia rzeczywistej woli strony, jeżeli charakter pisma wniesionego przez nią może budzić wątpliwości. Ustawa nakłada na organy administracji obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie do organów państwa (art. 8 K.p.a.). Z zasadą tą pozostaje w związku zasada udzielania informacji określona w art. 9 K.p.a. Zatem strony postępowania winny być informowane w takim zakresie, w jakim konieczne jest, by z powodu nieznajomości prawa nie poniosły szkody. Jest to istotne zwłaszcza w sprawach, których okoliczności dają podstawę do wniosku, że strona pierwszy raz zetknęła się z takimi problemami faktycznymi i prawnymi.
W ocenie sądu bez wątpienia wniesione w dniu 13 lutego 2014 r. odwołanie i zaświadczenie lekarskie o pobycie strony w szpitalu, świadczą o konieczności wyjaśnienia rzeczywistego charakteru tych pism, a mianowicie, czy intencją strony było wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z powołanymi powyżej przepisami organ administracji publicznej powinien w tej sytuacji zwrócić się do skarżącego o zajęcie przez niego jednoznacznego stanowiska i sprecyzowanie czy wniesienie przez skarżącego tego samego dnia odwołania (które zostało złożone w dniu 13 lutego 2014 r., tj. z uchybieniem terminu) oraz zaświadczenia lekarskiego (z którego wynikało, że w terminie do jego wniesienia, tj. od dnia 10 do dnia 12 lutego 2014 r.- przebywał w szpitalu) miał zamiar złożyć odwołanie od decyzji oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Dopiero po ustaleniu woli strony co do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, organ winien rozpoznać wniosek, a następnie – w zależności od podjętego rozstrzygnięcia – nadać dalszy bieg sprawie.
Według sądu działanie organu należy uznać za niedopuszczalne chociażby dlatego, że mogło to doprowadzić do zmiany żądania strony, wbrew intencji osoby wnoszącej podanie. O tym, jaki jest charakter i zakres żądania zawarty w piśmie wniesionym przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane (wyrok WSA w Krakowie z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 46/13 - dostępny w internetowej bazie orzeczeń na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Odstąpienie od tej czynności stanowiło naruszenie wskazanych wyżej przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wobec niedokładnego wyjaśnienia sprawy (art. 7 K.p.a.) i niedostatecznego poinformowania strony o okolicznościach mających istotny wpływ na jej obowiązek (art. 9 k.p.a.), należało uznać, że jest to naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy.
Ponownie rozpoznając sprawę, organ orzekający kierując się normą zawartą w art. 153 p.p.s.a., uwzględni wskazania zawarte w niniejszym wyroku.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.