Uzasadnienie
Sygn. akt I SA/Sz [...]
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r., nr [...], [...], utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 18 kwietnia 2018 r., nr [...], odmawiające K. S. wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku w przedmiocie wydania zawiadomienia i postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.
Powyższe postanowienia wydano w następującym stanie faktycznym sprawy:
W dniu 16 marca 2018 r. do Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. (organ egzekucyjny) wpłynął wniosek [...] Sp. z o. o. z siedzibą w S. przy ulicy [...] (dalej: "zobowiązana" lub "spółka") o doręczenie zawiadomienia i postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych dotyczących egzekucji prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.. Przedmiotowymi tytułami wykonawczymi objęto zaległości z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za poszczególne miesiące z lat 2013-2015.
Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2018 r., organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania w wyżej wymienionej sprawie, wskazując, że spółka uchybiła sześcio-miesięcznemu terminowi o którym mowa w art. 64c § 6a pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." na złożenie ww. wniosku w przedmiocie wydania zawiadomienia o kosztach egzekucyjnych.
W zażaleniu na to postanowienie spółka zwróciła m.in. uwagę na to, że w dacie zakończenia większości prowadzonych postępowań egzekucyjnych obowiązywał art. 64c § 8 u.p.e.a., który uchylony został ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r., poz. 1269), która weszła w życie 1 stycznia 2016 r. Wobec powyższego w tamtych realiach zakończenie postępowania egzekucyjnego w administracji - gdy wyegzekwowano należności - następowało powiadomieniem zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64c § 8 u.p.e.a.). Spółka wskazała przy tym, że organ nie wskazał, aby takie zawiadomienia jej doręczono przed złożeniem przez nią stosownych wniosków. W związku z powyższym w ocenie zobowiązanej spółki organ egzekucyjny powinien wszcząć postępowanie w tym przedmiocie i wydać oczekiwane rozstrzygnięcie.
Po rozpatrzeniu ww. zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w S., wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
W uzasadnieniu, organ odwoławczy wskazał, że ww. tytuły wykonawcze objęte wnioskiem spółki o wydanie i doręczenie zawiadomienia i postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym i obejmowały zaległości z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za poszczególne miesiące z lat 2013-2015.
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie ma zastosowanie przepis art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016 r., zgodnie z którym prawo wystąpienia z wnioskiem do organu egzekucyjnego o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych przysługuje zobowiązanemu w okresie 6 miesięcy od zakończenia postępowania (art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a.).
Powyższe wynika z treści art. 68 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o administracji podatkowej, Dz.U. z 2015 r., poz. 1269 ze zm.) – dalej: "ustawa o administracji podatkowej", wprowadzającej ww. przepis w obecnie obowiązującym brzmieniu. Zgodnie bowiem z tym przepisem do postępowań wszczętych skargami lub wnioskami złożonymi przed wejściem w życie ustawy na podstawie przepisów ustawy zmienianej w art. 39, w brzmieniu dotychczasowym, i nie zakończonych do dnia wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Przy tym brak jest przepisów przejściowych w tej kwestii w pozostałym zakresie.
Organ odwoławczy wskazał także, że w przypadku tytułów wykonawczych objętych wnioskiem spółki, spłata zadłużenia wynikająca z 12 pierwszych tytułów wykonawczych, tj. od [...] następowała w okresie od 15 października 2013 r. do 21 grudnia 2015 r. W związku z powyższym, do tych spraw nie było możliwym zastosowanie przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a.
w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., bowiem postępowania te zostały zakończone przed wejściem w życie nowelizacji.
Organ odwoławczy zaznaczył, że ww. przepis art. 68 ustawy o administracji podatkowej dotyczy postępowań wszczętych wnioskami złożonymi przed dniem wejścia w życie ustawy. Natomiast wniosek w sprawie złożono po 1 stycznia 2016 r. Stąd pomimo tego, że dotyczy spraw zakończonych przed 1 stycznia 2016 r. to, z uwagi na brak innych przepisów przejściowych, w tych konkretnych sprawach zastosowanie mieć będą regulacje obowiązujące od 1 stycznia 2016 r. Przy czym, termin, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. dla ww. spraw zaczął biec od dnia wejścia w życie nowych przepisów. Z kolei dla spraw zakończonych po 1 stycznia 2016 r. mają zastosowanie wprost nowe przepisy.
Organ odwoławczy zaznaczył przy tym, że organ egzekucyjny z urzędu wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych jedynie w przypadku, gdy koszty te obciążają wierzyciela. Po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, o ile koszty egzekucyjne nie obciążają wierzyciela, organ egzekucyjny pozbawiony jest prawa orzekania w sprawie kosztów egzekucyjnych, chyba że w odpowiednim czasie żądanie wydania takiego postanowienia wniesie zobowiązany. Poprzez to żądanie zobowiązany może uzyskać najpierw rozstrzygnięcie o wysokości i podstawie naliczenia kosztów, a następnie kwestionować zasadność tego naliczenia. Bezskuteczny upływ ustawowego terminu o charakterze materialnym, wobec braku stosownego żądania uprawnionego podmiotu (zobowiązanego), powoduje zatem niedopuszczalność rozstrzygania kwestii kosztów egzekucyjnych, które nie obciążają wierzyciela.
Mając powyższe na uwadze, organ odwoławczy stwierdził, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy z powodu złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w odniesieniu do tytułów wykonawczych o numerach [...] po terminie określonym w przepisie art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. postępowanie nie może być wobec powyższego wszczęte, co oznacza, że zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 61a § 1 k.p.a. organ egzekucyjny zobowiązany był wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Jednocześnie, organ odwoławczy wskazał, że ww. termin wynikający z art. 64c 6a u.p.e.a. został zachowany do tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...] W związku z powyższym w odniesieniu do tych tytułów wykonawczych zaistniała podstawa do wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.
Nadto, odnośnie tytułu nr [...] organ odwoławczy wskazał, że postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., nr [...] organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanej z dnia 16 października 2013 r. określił już wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w tym postępowaniu. W związku z powyższym w tej części wniosek jest bezprzedmiotowy albowiem został już rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu.
Organ nie zgodził się z twierdzeniem spółki, że w stanie prawnym obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. obowiązkiem organu było powiadomienie zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. W tym zakresie organ w odniesieniu do zobowiązanego działa wyłącznie na wniosek. Spółka z takiego prawa zobowiązana skorzystała składając w tym przedmiocie ww. wniosek z dnia 16 marca 2013 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skarżąca K. S. – reprezentowana przez radcę prawnego - wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.:
- 1. art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) – dalej: "k.p.a." poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż postępowanie w sprawie nie może być wszczęte,
- 2. art. 64c § 8 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016 r. poprzez jego niezastosowanie.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca podkreśliła, że organ pominął fakt, iż w dacie większości z prowadzonych postępowań obowiązywał art. 64c § 8 u.p.e.a., który uchylony został ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1269), która weszła w życie 1 stycznia 2016 r. Wobec powyższego, w tamtych realiach zakończenie postępowania egzekucyjnego w administracji, gdy wyegzekwowano należności, następowało powiadomieniem zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych (art. 64 c § 8 u.p.e.a.). Organ nie wskazał natomiast, aby takie zawiadomienia doręczono skarżącej przed złożeniem przez nią stosownych wniosków.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż wydane przez organ postanowienie nie narusza prawa.
Kwestie związane z wydaniem zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych oraz postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych ustawodawca uregulował w art. 64c u.p.e.a. Na podstawie art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia:
- a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,
- b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne.
Stosownie zaś do brzmienia art. 64c § 7 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w art. 64c § 6a u.p.e.a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie.
Mając na uwadze powyżej przytoczone uregulowania prawne, stwierdzić należy, że organ prawidłowo uznał, że skoro spłata zadłużenia wynikająca z tytułów wykonawczych, tj. od [...] następowała w okresie od 15 października 2013 r. do 21 grudnia 2015 r., to do tych spraw nie było możliwym zastosowanie przepisu art. 64c § 7 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., bowiem postępowania te zostały zakończone przed wejściem w życie nowelizacji. Słusznie zatem organ uznał, że wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych z dnia 16 marca 2018 r. został złożony po upływie 6-miesięcznego terminu, określonego w art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. liczonego z korzyścią dla zobowiązanego od dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, czyli od dnia 1 stycznia 2016 r. W konsekwencji powyższego, uprawnione jest twierdzenie organu, że po upływie tego terminu nie przysługuje zobowiązanej prawo do wystąpienia z ww. wnioskiem i z tej przyczyny należało odmówić wszczęcia postępowania stosownie do brzmienia art. 61a § 1 K.p.a., który stanowi, że gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Natomiast w odniesieniu do tytułu nr [...], co do którego postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., nr [...] organ egzekucyjny na wniosek zobowiązanej z dnia 16 października 2013 r. określił już wysokość kosztów egzekucyjnych powstałych w tym postępowaniu. Zasadnie organ uznał, że w tym zakresie wniosek jest bezprzedmiotowy albowiem został już rozstrzygnięty w odrębnym postępowaniu i w konsekwencji także odmówił wszczęcia postępowania także i w tej części.
Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze, w pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii mocy obowiązującej art. 64c § 6a pkt 1 lit. a, § 7 oraz § 8 u.p.e.a. Mianowicie stwierdzić należy, że skarżąca powołuje się na brzmienie nieobowiązujących przepisów. Jej zdaniem w sprawie należy stosować art. 64c § 8 u.p.e.a., który stanowił, że żądanie, o którym mowa w § 7, nie podlega rozpatrzeniu, jeżeli zostało wniesione po upływie 14 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a w przypadku zakończenia postępowania egzekucyjnego wskutek wyegzekwowania wykonania obowiązku - od dnia powiadomienia zobowiązanego o wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych.
Natomiast art. 64c § 7 u.p.e.a. stanowił, że organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na żądanie zobowiązanego albo z urzędu, jeżeli koszty te obciążają wierzyciela. Na postanowienie to przysługiwało zażalenie.
Wobec powyższego wskazać należy, że na podstawie art. 39 pkt 14 lit. b ww. ustawy o administracji podatkowej w art. 64c u.p.e.a. po § 6 dodano § 6a w brzmieniu przytoczonym na wstępie rozważań. Stosownie do postanowień art. 39 pkt 14 lit. c ustawy o administracji podatkowej zmieniono brzmienie art. 64c § 7 u.p.e.a. (otrzymał brzmienie takie jak podane na wstępie). Natomiast na mocy art. 39 pkt 14 lit. d uchylono § 8. Zgodnie z art. 77 pkt 2a ustawy o administracji podatkowej ustawa weszła w życie z dniem 1 marca 2017 r., z wyjątkiem m.in. art. 39 pkt 2-14, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2016 r.
Jak wynika z powyższego art. 64c § 8 u.p.e.a., na który powołuje się skarżąca, nie obowiązywał już w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 16 marca 2018 r. Wobec tego zarzut niezastosowania ww. przepisu należy uznać za nieuzasadniony.
W ocenie sądu, organ prawidłowo zastosował przepisy art. 64c § 6a pkt 1 lit. a i art. 64c § 7 u.p.e.a., obowiązujące w dniu złożenia wniosku. Organ nie może bowiem stosować przepisów proceduralnych nie obowiązujących w dacie orzekania, a tego w istocie oczekuje skarżąca.
Za bezpodstawny należy także uznać zarzut dotyczący zobowiązania organu prowadzącego postępowanie do powiadomienia zobowiązanego z urzędu o wysokości kosztów egzekucyjnych. Nie można zgodzić się ze skarżącą również co do tego, że dopiero od tego momentu rozpoczynał bieg termin do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie postanowienia o wysokości kosztów w postępowaniu egzekucyjnym. Z brzmienia art. 64c § 6a pkt 1 lit. a u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek. W zaskarżonym postanowieniu organ wprost wskazał, że postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje z urzędu jedynie w przypadku, gdy koszty te obciążają wierzyciela.
Na uwzględnienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 61a K.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu postanowienia słusznie organ zauważył, że po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, o ile koszty egzekucyjne nie obciążają wierzyciela, organ egzekucyjny pozbawiony jest prawa orzekania w sprawie kosztów egzekucyjnych, chyba że w odpowiednim czasie żądanie wydania takiego postanowienia wniesie zobowiązany. Jednakże swoje żądanie zobowiązany może zgłosić jedynie w terminie 6 miesięcy od dnia wyegzekwowania wykonania obowiązku, natomiast w terminie 14 dni od dnia doręczenia ww. zawiadomienia zobowiązanemu służy prawo złożenia wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych. Z upływem wskazanych terminów przestaje istnieć (wygasa) uprawnienie do żądania wydania postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych oraz obowiązek rozpatrzenia takiego żądania, co rodzi po stronie organu obowiązek odmowy wszczęcia postępowania w tej sprawie.
W oceniając postępowanie organów sąd uznał, że zostało ono przeprowadzone stosownie do zasad wyrażonych w art. 7, art. 77 i art. 8 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zdaniem sądu, organ nie zaniechał żadnej czynności procesowej zmierzającej do zebrania pełnego materiału dowodowego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Organ zastosował właściwe i obowiązujące przepisy prawne, jak również przeprowadził prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego, dając w ten sposób wyraz zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. Wyrażona w art. 77 K.p.a. zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym, co bez wątpienia miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Wobec powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji wyroku.