Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Sz 618/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2011 r.
Skarżący w dniu 13 stycznia 2012 r. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W oświadczeniu o stanie rodzinnym wskazał, że wspólne z żoną H. tworzy gospodarstwo domowe, źródłami utrzymania tego gospodarstwa są emerytura żony w wysokości [...] zł brutto oraz renta inwalidzka skarżącego w kwocie [..] zł. Skarżący wykazał, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m² plus pokój o powierzchni [...] m². Wnioskodawca podał także, że posiada oszczędności w kwocie [...] zł. Skarżący jest rencistą zaliczanym do II grupy inwalidzkiej (inwalidztwo trwałe).
Pismem z dnia 18 stycznia 2012 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wniosku przez złożenie dodatkowych informacji i stosownych dokumentów źródłowych, a mianowicie: wykazu i dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (czynsz, energia, woda, gaz itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy, oświadczenia, czy świadczenia uzyskiwane przez małżonków z tytułu emerytury/renty stanowią ich jedyne źródło dochodów, wykazu posiadanych przez małżonków rachunków bankowych oraz wyciągów z tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy.
Powyższe wezwanie zostało doręczone osobiście skarżącemu w dniu 23 stycznia 2012 r.
W zakreślonym przez Sąd terminie skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów i informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a", przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest uzależnione od wykazania przez stronę będącą osobą fizyczną, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane tylko w przypadku osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Jednakże to osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 252 § 1 wskazanej wyżej ustawy, powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osób fizycznych ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie sądowowadministracyjnym poglądem (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08 i z dnia 10 lipca 2008r., sygn. akt II OZ 732/08 – obydwa umieszczone na stronie internetowej NSA: www.nsa.qov.pl), jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona obowiązana jest złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (vide: art. 255 wskazanej ustawy).
Podkreślić należy, że strona posiada w tym zakresie inicjatywę dowodową, a Sąd rozpoznający wniosek na podstawie przedstawionych przez nią dowodów, dokonuje oceny czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.
W ocenie Sądu w rozpatrywanej sprawie, zawarte we wniosku na urzędowym formularzu PPF dane były niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej K. D., a tym samym uniemożliwiały określenie jego możliwości płatniczych. Skarżący został zobowiązany przez Sąd do przedłożenia wykazu i dowodów potwierdzających wysokość miesięcznych kosztów ponoszonych na konieczne utrzymanie siebie i rodziny (czynsz, energia, woda, gaz itp.) w okresie ostatnich trzech miesięcy, wskazania, czy świadczenia uzyskiwane przez małżonków z tytułu emerytury/renty stanowią ich jedyne źródło dochodów, a także do przedłożenia wykazu posiadanych przez małżonków rachunków bankowych. Powyższe dowody były niezbędne dla dokonania rzetelnej analizy wniosku skarżącego w ramach kryteriów wskazanych w 246 § 1 P.p.s.a., albowiem pozwoliłyby na ocenę czy wysokość uzyskiwanych przez skarżącego i jego żonę dochodów (w łącznej kwocie [...] zł miesięcznie brutto) i posiadanych oszczędności (w zadeklarowanej kwocie [...] zł), a także ponoszonych comiesięcznie wydatków na utrzymanie rodziny i mieszkania, uzasadnia przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (na obecnym etapie postępowania w kwocie [....] zł) i ustanowienie adwokata z urzędu.
Zasadność wniosku o udzielenie prawa pomocy rozpatrywana jest bowiem zarówno pod kątem obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, jak i pod kątem możliwości finansowych strony. Rozpoznający wniosek Sąd przede wszystkim dokonuje zatem oceny kosztów utrzymania koniecznego strony w stosunku do jej stanu majątkowego i w stosunku do kosztów sądowych, jakie są wymagane od strony na podstawie przepisów prawa. Brak natomiast wiarygodnych danych odnoszących się do którejkolwiek z wymienionych kwestii, opartych na dokumentach źródłowych wskazanych w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245), powoduje niemożność rzetelnego rozpatrzenia wniosku.
Bezspornym jest, że skarżący nie zastosował się do wezwania Sądu i nie nadesłał żądanych informacji i dokumentów. Wobec powyższego należało przyjąć, że nie wykazał, że prawo pomocy mu przysługuje. W tych okolicznościach bowiem uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej kwocie [...] zł, a także skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika przy wskazanych dochodach skarżącego i jego żony w kwocie [...] zł miesięcznie brutto oraz oszczędnościach w kwocie [...] zł, dowodzi realnych możliwości poniesienia opłat, wymaganych na obecnym etapie postępowania sądowego. W konsekwencji nie można także przyjąć poglądu, iż skarżący spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
W tym stanie, wobec niewykazania przez skarżącego niemożności poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.) należało odmówić przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie na podstawie art. 245 § 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.