Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 6 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 62/15

Uzasadnienie

Naczelnik Z. Urzędu Skarbowego w S. - jako organ egzekucyjny - prowadził postępowanie egzekucyjne wobec V. Sp. z o.o. z siedzibą w K., na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez G. D. D. K. i A., o numerze [...]

Tytułem wykonawczym objęto zobowiązanie z tytułu niezapłaconej kary za zajęcie pasa drogowego. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w dniu 14 maja 2014 r. dokonano zajęcia rachunku bankowego Spółki V. w B. P. S.A. w W. Zawiadomienie o dokonanym zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono Spółce w trybie zastępczym, na podstawie art. 44 K.p.a., w dniu 2 czerwca 2014 r. W odpowiedzi na dokonane zajęcie bank wyjaśnił, że nie prowadzi rachunku bankowego dla zobowiązanej Spółki.

Tytuł wykonawczy został przydzielony do służby celem dokonania czynności egzekucyjnych w siedzibie Spółki. Jak ustalono - Spółka posługuje się adresem Biura R. D. s.c. Jednocześnie według oświadczenia właściciela ww. Biura - spółka V. nigdy nie posiadała żadnego majątku pod tym adresem. Zgodnie natomiast z umową z 14 września 2012 r. adres Biura R. został wynajęty wyłącznie jako adres korespondencyjny do celów rejestrowych, a nadto adres ten miał zostać zmieniony w ciągu miesiąca od rejestracji Spółki w KRS. W związku z brakiem kontaktu ze strony zarządu spółki V. od momentu rejestracji w KRS oraz brakiem możliwości skontaktowania się z tym zarządem, jak również wobec nieuregulowania należności z tytułu wykonanych przez Biuro Rachunkowe usług, umowa podnajmu adresu korespondencyjnego została wypowiedziana przez Biuro.

W toku podjętych przez organ egzekucyjny czynności nie udało się ustalić majątku zobowiązanej Spółki. Ustalono natomiast, że Spółka ta nie figuruje w Centralnej Ewidencji Pojazdów jako właściciel bądź współwłaściciel pojazdów mechanicznych oraz, że Spółka nie posiada nieruchomości. Podjęta próba kontaktu z prezesem zarządu Spółki, obywatelem Ł., okazała się nieskuteczna, gdyż korespondencja wróciła nieodebrana. Nadto na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stwierdzono, że spółka V. nie posiada składników majątkowych mogących być przedmiotem egzekucji.

Mając na uwadze takie ustalenia oraz zasadę ekonomiki procesowej, organ egzekucyjny uznał, iż dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego wobec Spółki doprowadziłoby do powstania wydatków i byłoby nieracjonalne, bowiem w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

W związku z tym organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 24 września 2014 r. nr [...], wydanym w oparciu o art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) - zwanej dalej: u.p.e.a. - umorzył jako bezskuteczne postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego z tytułu niezapłaconej kary za zajęcie pasa drogowego z 17 stycznia 2013 r. w wysokości [...] zł, wystawionego przez G. D. D. K. i A. O. w B. wobec V. S. z o.o. z siedzibą w K. Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem, wierzyciel – G. D. D. K. i A. O, w B., złożyła zażalenie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego.

Zaskarżonemu postanowieniu wierzyciel zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia stanu majątkowego zobowiązanej Spółki oraz niepodjęcie wszelkich możliwych działań w tym zakresie, co spowodowało przedwczesne wydanie postanowienia. W ocenie Strony, zaskarżone postanowienie jest niewłaściwe i jako takie powinno być uchylone, bowiem organ egzekucyjny nie wykorzystał wszystkich możliwości co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i ustalenia stanu majątkowego zobowiązanego, w związku z czym umorzenie egzekucji w oparciu o art. 59 § 3 i 59 § 2 u.p.e.a. należy uznać za przedwczesne.

Zdaniem wierzyciela, Spółka podjęła działalność, co przejawiało się w zajęciu pasa drogowego na własną działalność bądź w wykonaniu usług/zleceń na rzecz innych podmiotów. Tymczasem organ egzekucyjny nie wskazał na fakt podjęcia czynności zmierzających do ustalenia powiązań Spółki z innymi podmiotami. Ponadto czynności organu egzekucyjnego powinny polegać na ustaleniu, czy zobowiązany posiadał rachunki bankowe w jakichkolwiek bankach.

W ocenie wierzyciela, wyjaśnienia Biura Rachunkowego dotyczące umowy najmu z 14 września 2012 r. nie polegają na prawdzie, gdyż Spółka została zarejestrowana w KRS w dniu 17 lipca 2012 r., a więc ok. 2 miesiące przed datą zawarcia umowy najmu.

Ponadto, okoliczność nieuzyskania w toku postępowania egzekucyjnego kwoty przebaczającej wydatki egzekucyjne, czyli faktyczna bezskuteczność egzekucji nie stanowi obligatoryjnej, a jedynie fakultatywną, przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel podkreślił, że najczęściej stosowaną metodą, prowadzącą do uzyskania wiedzy o majątku zobowiązanego, jest instytucja wyjawienia majątku, o której mowa w art. 71 u.p.e.a. Nadto, umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. każdorazowo wymaga uprzedniego przeprowadzenia kalkulacji, stanowiącej podstawę stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Po rozpoznaniu sprawy na skutek wniesionego zażalenia, postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

Uzasadniając takie rozstrzygnięcie organ II instancji - powołując się na przepisy art. 18 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 i art. 144 K.p.a. – wskazał, że w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego przepisy u.p.e.a. określą sytuacje skutkujące obligatoryjnym umorzeniem egzekucji z przyczyn, o których mowa w art. 59 § 1 tej ustawy. Wymienione w tym przepisie okoliczności mają charakter trwały, co jest konsekwencją stwierdzenia, że postępowanie nie może być prowadzone. Jednakże do umorzenia postępowania egzekucyjnego może dojść również wskutek oceny, że egzekucja należności pieniężnej nie będzie celowa, ponieważ wydatki egzekucyjne byłyby wyższe od kwoty możliwej do wyegzekwowania (art. 59 § 2 u.p.e.a.).

W pierwszym przypadku wystąpienie określonych w ustawie okoliczności przewidzianych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zawsze rodzi obowiązek umorzenia postępowania, w drugim zaś, zaistnienie przesłanki wskazanej w ustawie, uprawnia organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W ocenie organu II instancji w przedmiotowej sprawie wystąpiły okoliczności uzasadniające umorzenie na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku spółki V., na podstawie ww. tytułu wykonawczego. Jak bowiem wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych, które okazały się bezskuteczne. Stwierdzono bowiem brak rachunku bankowego oraz sporządzono w siedzibie Spółki raport o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych ze względu na nieprowadzenie przez Spółkę działalności i brak majątku.

Ponadto w toku czynności zmierzających do ustalenia składników majątkowych Spółki skierowano zapytania do instytucji zewnętrznych oraz dokonano ustaleń w bazie informatycznej organu egzekucyjnego. Z dokonanych ustaleń wynika, że Spółka nie składa żadnych deklaracji ani sprawozdań finansowych, nie figuruje w bazie CZM, nie posiada zarejestrowanych pojazdów i nie figuruje w bazie jako właściciel nieruchomości oraz w bazie C. jako podmiot posiadający rachunki bankowe, zaś osoba prezesa zarządu nie jest powiązana z żadnymi innymi podmiotami.

W piśmie skierowanym do wierzyciela z dnia 20 czerwca 2014 r. organ egzekucyjny wskazał, że prowadzone postępowanie egzekucyjne jest bezskuteczne. Mimo uzyskania informacji o braku ustalonego w toku postępowania egzekucyjnego majątku oraz nieprowadzeniu przez Spółkę działalności pod wskazanym adresem, wierzyciel nie wskazał żadnego majątku podlegającego egzekucji, jak i innego adresu prowadzenia działalności przez zobowiązaną Spółkę.

Odnosząc się do daty zawarcia umowy najmu, omyłkowo wskazanej w uzasadnieniu postanowienia o umorzeniu postępowania jako 14 września 2012 r., organ II instancji wyjaśnił, że jest to data pisma Biura R., skierowanego do organu egzekucyjnego, w którym poinformowano o wypowiedzeniu, zawartej w dniu 13 lipca 2012 r., umowy podnajmu adresu korespondencyjnego dla spółki V. Odnośnie instytucji wyjawienia majątku, mając na uwadze regulację art. 71 u.p.e.a. organ wyjaśnił, że wierzyciel - jeżeli uzna za zasadne - może wystąpić z wnioskiem o wyjawienie majątku dłużnika, a w przypadku ujawnienia składników majątkowych i ich położenia - może skierować tytuły wykonawcze, z wnioskiem o przeprowadzenie egzekucji, do właściwego według położenia składników tego majątku organu egzekucyjnego.

Organ II instancji zauważył też, że umorzenie postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, gdy w jego toku wyegzekwowanie należności od dłużnika nie jest możliwe. Nie oznacza to jednak zwolnienia dłużnika od ciążącego na nim obowiązku, gdyż organ egzekucyjny nie jest do tego uprawniony. Postępowanie egzekucyjne umorzone z przyczyn określonych w art. 59 § 2 ustawy można bowiem ponownie wszcząć, gdy ujawniony zostanie majątek zobowiązanego przewyższający kwotę wydatków egzekucyjnych.

W przedmiotowej sprawie uprawnionym jest też uznanie, że dalsze wysyłanie korespondencji na adres członka zarządu, który nie odbiera korespondencji, jak i przydzielanie tytułu wykonawczego do służby pod adres siedziby Spółki, celem potwierdzania informacji już wcześniej ustalonych, skutkować będzie powstaniem wydatków (korespondencji, dojazdu).

Tym samym – w ocenie organu - zasadnym jest przyjęcie, że w sytuacji, kiedy nie można ustalić położenia majątku zobowiązanego, z którego można by uzyskać kwoty na pokrycie zaległości, stwierdzić należy, że w postępowaniu egzekucyjnym w tej sprawie nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Należało zatem uznać, że w dniu wydania zaskarżonego postanowienia istniały podstawy do przyjęcia, że prowadzone postępowanie jest bezskuteczne i w związku z tym należało je umorzyć na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 2 u.p.e.a., nie zamyka jednak ostatecznie wierzycielowi możliwości dochodzenia należności. W myśl art. 61 u.p.e.a. bowiem, w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2, wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych.

Norma wyrażona w tym przepisie stanowi zatem zabezpieczenie interesów wierzyciela na wypadek, gdyby po umorzeniu postępowania egzekucyjnego uległ zmianie stan faktyczny w ten sposób, że wyjdą na jaw okoliczności świadczące o istnieniu majątku zobowiązanego, umożliwiającego prowadzenie egzekucji.

Równocześnie, postanowieniem z dnia [...] r. nr[..], Dyrektor Izby Skarbowej w S. - po rozpatrzeniu zażalenia G. D. D. K. i A. O. w B. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 7 października 2014 r. o obciążeniu wierzyciela kwotą [..] zł kosztów ww. postępowania egzekucyjnego – utrzymał w mocy to postanowienie organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutów wierzyciela, że postanowienie organu I instancji o umorzeniu egzekucji jako bezskutecznej nie jest jeszcze ostateczne, bowiem zostało zaskarżone zażaleniem, a więc możliwe jest uzyskanie zaspokojenia dochodzonej należności od zobowiązanej Spółki i obciążenie jej ewentualnymi kosztami postępowania egzekucyjnego, a ponadto tytuł wykonawczy opiewa na kwotę [...] zł, a zatem wysokość opłaty manipulacyjnej winna wynieść [...] zł – organ II instancji wyjaśnił, że zasadą jest, iż koszty egzekucyjne związane z postępowaniem egzekucyjnym obciążają zobowiązanego (art. 64c § 1 u.p.e.a.). Ustawa dopuszcza jednak wyjątki od tej zasady, polegające na tym, że koszty będzie ponosił wierzyciel lub organ egzekucyjny (art. 64c § 2 - 4 u.p.e.a.).

Zdaniem organu II instancji, skoro postanowieniem organu egzekucyjnego umorzono postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki V., to koszty egzekucyjne nie mogły być ściągnięte od zobowiązanego, a zatem zastosowanie w tym przypadku znajduje art. 64c § 4 u.p.e.a., w myśl którego wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego. Przedstawione okoliczności przesądzają zatem o zasadności obciążenia w przedmiotowej sprawie wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, w oparciu o regulacje przewidziane przepisami art. 64c § 7 u.p.e.a. z uwzględnieniem norm prawnych dotyczących podstaw ich naliczenia.

Odnosząc się do kwestionowanej przez wierzyciela wysokości naliczonej opłaty manipulacyjnej (tj. [..] zł, zamiast [...] zł), organ II instancji wyjaśnił, że opłata ta została naliczona od kwoty należności głównej powiększonej o odsetki ustawowe, naliczone w okresie od upływu terminu płatności, tj. od dnia 20 lutego 2013 r. do dnia wystawienia zawiadomienia o zajęciu, tj. do dnia 14 maja 2014 r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie G. D. D. K. i A. O. w B. postanowieniu organu II instancji w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. 59 § 3 w zw. z art 59 § 2 u.p.e.a. Podnosząc taki zarzut, wniosła o uchylenie w całości tego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że w postępowaniu egzekucyjnym nie wyjaśniono wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie ustalenia stanu majątkowego zobowiązanego oraz nie podjęto wszelkich możliwych działań w tym zakresie, co spowodowało przedwczesne wydanie postanowienia.

Podstawą skargi jest więc naruszenie prawa poprzez błędną wykładnię przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak i naruszenie interesu prawnego Skarżącego w postaci utraty uprawnienia dochodzenia swoich należności.

W tym zakresie Skarżąca powtórzyła przytoczoną powyżej argumentację, zawartą w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, i w konkluzji stwierdziła, że umorzenie egzekucji na podstawie art. 59 § 3 i 59 § 2 u.p.e.a. było niezasadne.

Skarżąc do Sądu postanowienie organu II instancji w sprawie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego, G. D. D. K. i A. O. w B. orzeczeniu temu zarzuciła:

1. 1) naruszenie art. 64c § 1 u.p.e.a. przez jego bezpodstawne niezastosowanie,
2. 2) naruszenie art. 64c § 4 u.p.e.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie,
3. 3) naruszenie art. 64e § 1 oraz § 2 pkt 1 - 2 u.p.e.a. przez ich bezpodstawne niezastosowanie przez organ, w sytuacji gdy istniały podstawy do umorzenia kosztów egzekucyjnych, a za umorzeniem przemawia ważny interes publiczny,
4. 4) naruszenie przepisu art. 64 § 6 u.p.e.a. przez ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych w sposób sprzeczny z tym przepisem oraz w wysokości wyższej aniżeli przewidzianej w ww. przepisie.

Podnosząc takie zarzuty Skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca stwierdziła, że organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności w zakresie wysokości ustalonych kosztów postępowania egzekucyjnego, a także bezpodstawnie obciążyły wierzyciela tymi kosztami, w sytuacji gdy organ winien obciążyć ewentualnymi kosztami postępowania egzekucyjnego (ustalonymi po jego prawomocnym i ostatecznym zakończeniu) zobowiązanego, bądź też zastosować przepis art. 64e § 1 oraz § 2 pkt 1-2 u.p.e.a.

Ponadto, organy niezasadnie ustaliły wysokość ww. kosztów, na kwotę która nie odpowiada wartości [...] kwoty egzekwowanych należności objętych tytułem wykonawczym, tj. opłaty manipulacyjnej wskazanej w art. 64 § 6 u.p.e.a. W ocenie Skarżącej, kosztami tymi ewentualnie winien być obciążony zobowiązany, bądź też organ winien i mógł zastosować ulgę przewidzianą w art. 64e § 1 oraz § 2 pkt 1-2 u.p.e.a., czego niezasadnie nie uczynił.

Zdaniem Skarżącej, brak jest podstaw prawnych (i faktycznych) do naliczenia opłaty manipulacyjnej w przyjętej przez organ kwocie, a także ustalenie podstawy do naliczenia tej opłaty poprzez zsumowanie kwoty należności głównej powiększonej o odsetki ustawowe.

Skarżąca wskazała też, że w związku ze złożeniem przez wierzyciela skargi na postanowienie organu II instancji dotyczące umorzenia postępowania egzekucyjnego, możliwe jest jego uchylenie (wraz z postanowieniem organu I instancji). Zasadą jest, że postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych organ egzekucyjny wydaje po zakończeniu postępowania egzekucyjnego, z tych to względów, iż w toku jego prowadzenia nie są one znane organowi egzekucyjnemu w pełnej wysokości, mogą one ulec zmianie, zwłaszcza wydatki egzekucyjne. Skoro zatem postępowanie jest cały czas w toku, to brak jest podstaw prawnych i faktycznych do ustalania wysokości kosztów tegoż postępowania, jak również obarczania wierzyciela obowiązkiem ich zapłaty.

Organ powinien też rozważyć możliwość zastosowania przepisu art. 64e § 1 oraz § 2 pkt 1-2 u.p.e.a., czego z niewiadomych przyczyn nie uczynił. W ocenie Skarżącej istnieją bowiem uzasadnione podstawy do umorzenia kosztów przedmiotowej egzekucji, a za takim umorzeniem przemawia ważny interes publiczny. Wobec tego, ustalenie kosztów postępowania i obciążenie nimi wierzyciela, było niezasadne i przedwczesne.

W odpowiedziach na obie skargi Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowiska wyrażone w zaskarżonych postanowieniach.

Na rozprawie w dniu 6 maja 2015 r. Sąd postanowił połączyć sprawy z ww. skarg o sygnaturach I SA/Sz 62/15 i I SA/Sz 67/15 do łącznego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia i prowadzić dalej sprawę pod sygnaturą I SA/Sz 62/15.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a. sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten daje więc podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego (np. postanowienia).

Na wstępie wskazać zatem należy, że stosownie do art. 26 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. W myśl § 2 tego artykułu, wzór ten określa w drodze rozporządzenia minister właściwy do spraw finansów publicznych, przy czym wzór zawiera treść określoną w art. 27 wymienionej ustawy.

Zgodnie z art. 27 § 1 u.p.e.a.: "Tytuł wykonawczy zawiera:

1. 1) oznaczenie wierzyciela;
2. 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację;
3. 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; (...);
4. 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej;
5. 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela;
6. 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; (...);" – pominięto punkty 4-5, 8-9 i 11-12.

W myśl art. 29 u.p.e.a.: "§ 1. Organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

§ 2. Jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie.".

Odnosząc te przepisy do stanu faktycznego sprawy, stwierdzić należy, że przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiony został – jak to wynika z pieczęci odciśniętej w miejscu przeznaczonym dla oznaczenia wierzyciela – przez G. D. D. K. i A. O. w B., a podpisany został przez dyrektora tego oddziału (wraz z odciśniętą pieczęcią imienną).

Z tego tytułu wykonawczego wynika, że treścią podlegającego egzekucji obowiązku jest należność pieniężna w kwocie [...] zł, wraz z odsetkami, a podstawę prawną tego obowiązku stanowi wskazana tam decyzja "G.", wydana na podstawie ustawy o drogach publicznych i aktu wykonawczego do tej ustawy.

Z akt sprawy wynika natomiast, że ww. decyzję wydał (podpisał) w dniu 17 stycznia 2013 r., działający z upoważnienia G. D. D. K. i A., kierownik rejonu w B. P. Niewątpliwie więc organem administracji wydającym tę decyzję był G. D. D. K. i A., co dodatkowo potwierdzają oznaczenia organu na tej decyzji oraz pouczenie dla strony o prawie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do G. D. D. K. i A. Decyzją tą, wydaną na podstawie art. 40 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) – dalej: u.d.p. -nałożono na ww. Spółkę karę pieniężną w kwocie [..] zł za nielegalne zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia zarządcy drogi.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 1 u.d.p.: "Centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach dróg krajowych jest G. D. D. K. i A., do którego należy: 1) wykonywanie zadań zarządcy dróg krajowych;".

Stosownie do art. 18a u.d.p.: "1. G. D. D. K. i A. realizuje swoje zadania przy pomocy G. D. D. K. i A. G. D. D. K. i A. wykonuje również zadania zarządu dróg krajowych.".

1. 2. W skład G. D. D. K. i A. wchodzą, z zastrzeżeniem ust. 3a, oddziały w województwach.
2. 5. G. D. D. K. i A. może upoważnić pracowników G. D. D. K. i A. do załatwiania określonych spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych.
3. 6. Minister właściwy do spraw transportu, w drodze zarządzenia, nadaje G. D. D. K. i A. statut, określający jej wewnętrzną organizację." – pominięto ust. 3-4 oraz 7-8.

W myśl art. 19 ust. 1 i 2 u.d.p.: "1. Organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi.

1. 2. Zarządcami dróg, z zastrzeżeniem ust. 3, 5 i 8, są dla dróg:
2. 1) krajowych – G. D. D. K. i A.;
3. 2) wojewódzkich - zarząd województwa;
4. 3) powiatowych - zarząd powiatu;
5. 4) gminnych - wójt (burmistrz, prezydent miasta).".

Ponadto, stosownie do art. 20 pkt 8 u.d.p., do zarządcy drogi należy "wydawanie zezwoleń na zajęcie pasa drogowego i zjazdy z dróg oraz pobieranie opłat i kar pieniężnych".

Zgodnie natomiast z § 1 statutu G. D. D. K. i A. – stanowiącego załącznik do Zarządzenia nr 5 Ministra Infrastruktury z dnia 29 marca 2002 r. (Dz.Urz.MI.2002.3.8), G. D. D. K. i A. jest "centralnym urzędem administracji rządowej, obsługującym G. D. D. K. i A".

Przytoczone przepisy ustawy o drogach publicznych jednoznacznie potwierdzają, że to G. D. D. K. i A. jest organem administracji publicznej (rządowej) uprawnionym do nakładania kar pieniężnych za zajęcie pasa drogowego bez jego zezwolenia (dla dróg krajowych) – co potwierdza też ww. decyzja.

Odnosząc te przepisy do przepisów u.p.e.a., wskazać należy, że stosownie do art. 1a pkt 13 u.p.e.a., wierzycielem (w rozumieniu tej ustawy), jest "podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym".

Zgodnie natomiast z art. 5 § 1 pkt 1 u.p.e.a.: "Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest (...) w odniesieniu do obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji rządowej i organów jednostek samorządu terytorialnego - właściwy do orzekania organ I instancji, z zastrzeżeniem pkt 4.".

W myśl wskazanego art. 2, egzekucji administracyjnej podlegają m.in. "grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej" (pkt 2 tego artykułu).

Stwierdzić zatem należy, że w rozpoznawanej sprawie to G. D. D. K. i A. był właściwy do orzekania jako organ I instancji o nałożeniu przedmiotowej kary pieniężnej, a zatem to on, a nie G. D. D. K. i A., był uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej tego obowiązku, a więc jest on wierzycielem w tej sprawie.

Uznać więc należy, że przedmiotowy tytuł wykonawczy został wydany z naruszeniem tych przepisów u.p.e.a. (w związku z przepisami u.d.p.), a zatem zawiera on nieprawidłowe oznaczenie wierzyciela, czym narusza też przepis art. 27 § 1 pkt 1 u.p.e.a.

Skoro więc – w myśl art. 29 § 1 in principio u.p.e.a. - organ egzekucyjny "bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej", a stosownie do § 2 tego artykułu, jeżeli tytuł wykonawczy "nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2", to organ egzekucyjny "nie przystępuje do egzekucji".

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny powinien więc stwierdzić, że wystawiająca tytuł wykonawczy G. D. D. K. i A. nie jest wierzycielem, a zatem powinien wydać postanowienie o nieprzystąpieniu do egzekucji, na które wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie (art. 29 § 2 u.p.e.a.).

W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy prowadzenie egzekucji na podstawie nieprawidłowego tytułu wykonawczego było więc niezasadne, zatem umorzenie tego postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne, dokonane zostało z naruszeniem prawa, mającym wpływ na wynik sprawy. Takie (fakultatywne) umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza bowiem, że było ono prawidłowo wszczęte i prowadzone, a jedynie z powodu dokonanych w tym postępowaniu ustaleń o braku majątku zobowiązanego, zostało umorzone, przy czym – jak wyjaśniono w zaskarżonym postanowieniu, z powołaniem się na art. 61 u.p.e.a. - wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego przewyższające kwotę wydatków egzekucyjnych. Zdaniem Sądu, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – z podanych wyżej powodów – stwierdzenia te nie znajdują uzasadnienia.

Uchylenie zatem postanowień organów obu instancji dotyczących umorzenia postępowania egzekucyjnego z ww. powodu (art. 59 § 2 u.p.e.a.), było też konieczne ze względu na równoczesne rozstrzygnięcie przez te organy o obciążeniu wierzyciela (tj. G. D. D. K. i A.) kosztami tego postępowania. Pozostawienie w obrocie prawnym takiego rozstrzygnięcia również potwierdzałoby (niezasadny w istocie) wniosek, że postępowanie egzekucyjne zostało prawidłowo wszczęte i prowadzone, a jedynie jego negatywny wynik skutkował obciążeniem wierzyciela jego kosztami. Taki wniosek (a zatem i rozstrzygnięcie) nie jest jednak zasadny, ponieważ koszty te zostały spowodowane nieuzasadnionym przystąpieniem do egzekucji przez organ egzekucyjny. Stwierdzenia tego nie może zmienić fakt, że to podmiot wystawiający nieprawidłowo przedmiotowy tytuł wykonawczy, w sposób zasadniczy przyczynił się do tej nieprawidłowości.

Mając wszystko powyższe na względzie stwierdzić należy, że nieuzasadniona (i przedwczesna) byłaby merytoryczna ocena zarzutów podniesionych w skardze, dotyczących niezasadnego i przedwczesnego – zdaniem Skarżącej – umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Uznając zatem, że zaskarżone postanowienia wydane zostały z naruszeniem ww. przepisów postępowania egzekucyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. – orzekł jak w pkt. I wyroku.

O niewykonywaniu zaskarżonych postanowień orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., natomiast o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 tejże ustawy.