Uzasadnienie
Skarżąca K.K. pismem z dnia 21 czerwca 2011 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na wyżej powołaną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu.
Z oświadczenia majątkowego złożonego przez pełnomocnika skarżącej (siostra) na urzędowym formularzu PPF wynika, iż K.K. prowadzi gospodarstwo domowe z mężem K.K., utrzymuje się z pomocy finansowej rodziny i sezonowych prac dorywczych w wysokości [...] zł, w ramach wspólności majątkowej małżeńskiej posiada mieszkanie o pow. 47 m kw., nie posiada żadnego innego majątku nieruchomego, wartościowych rzeczy ruchomych ani zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.), mąż skarżącej nie posiada majątku odrębnego, a miesięczne wydatki rodziny wynoszą [...] zł. Z akt sprawy wynika ponadto, iż skarżąca zakończyła w 2010 r. prowadzoną wcześniej działalność gospodarczą, mąż skarżącej jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, nie może podjąć pracy ze względu na stan zdrowia, a pomocy finansowej rodzicom udzielają córki ponosząc koszty utrzymania mieszkania i kupując podstawowe artykuły żywnościowe. Wobec skarżącej prowadzone były postępowania egzekucyjne, które okazały się bezskuteczne.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje:
Stosownie do brzmienia art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1) a w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu).
Stosownie do brzmienia art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.
W sprawie, przedmiotem skargi K.K. jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek, która stanowi działanie organu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, wskazane w powołanym przepisie art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a. Skarżąca nie ma zatem z mocy ustawy obowiązku uiszczania w niniejszej sprawie kosztów sądowych. Dlatego rozpoznaniu podlegał wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, a zatem, stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., wykazania wymagało przez skarżącą, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wymaga porównania realnych możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń finansowych związanych z postępowaniem.
Ponadto w przypadku przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ustalenia wymaga także wpływ obowiązku ponoszenia kosztów postępowania na sytuację materialną strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy i jej rodziny. Ciężar wykazania powyższych okoliczności obciąża wnioskodawcę, a wykazanie to powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia, obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej.
W ocenie referendarza sądowego sytuacja materialna skarżącej przemawia za uwzględnieniem jej wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Powoływane we wniosku okoliczności, jak również te wynikające z akt sprawy, świadczą o tym, że skarżąca nie ma obiektywnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w postaci opłacenia zastępstwa procesowego.
Skarżąca uzyskuje niskie dochody z prac dorywczych w kwocie [...] zł, uzyskuje także pomoc finansową od rodziny (córek) w kwocie [...] zł, nie posiada oszczędności pieniężnych ani majątku. Mąż skarżącej jest zarejestrowany jako bezrobotny, a jego zły stan zdrowia uniemożliwia podjęcie dodatkowego zatrudnienia.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.