Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Sz 621/19

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie decyzją Nr [...] z dnia [...].05.2019 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu K. Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Nr [...] dnia [...].07.2018 r., którą przyznano rolnikowi płatność rolnośrodowiskowa na rok 2017 w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

1. 1. wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w wysokości [...] zł;
2. 2. wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 w pomniejszonej wysokości, tj. w kwocie [...]zł ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, i jednocześnie uznano działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L. 368 z 23.12.2006 r., s.15).

Powyższa zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 – dalej w skrócie "K.p.a."), § 38 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013r., poz. 361 z późn. zm. - dalej w skrócie "rozporządzenie PRŚ") i art. 5 ust. 2 lit. b, art. 13 ust. 3, art. 18 ust 6 oraz art. 19 ust. 1 rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE z 20 czerwca 2014 r. nr L 181 ze zm. - dalej w skrócie "rozporządzenie Nr 640/2014").

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR (dalej także "Organ odwoławczy") wyjaśnił, że w dniu [...].06.2017r. do Biura Powiatu K. ARiMR wpłynął wniosek rolnika K. (dalej także "Strona" "Skarżący"") o przyznanie płatności na rok 2017, obejmujący swym zakresem m.in. płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013) w szóstym roku realizacji zobowiązania podjętego w 2011 r. Do wsparcia tego rodzaju zadeklarowanych zostało łącznie [...] ha, z czego:

1. a. [...] ha w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków poza obszarami Natura 2000,
2. b. [...] ha w wariancie 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000.

W dniu [...].09.2017r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik Strony przesłała do organu I instancji informację o - spowodowanym deszczami nawalnymi - braku możliwości wykonania koszenia na działkach rolnych objętych wariantem 5.1, zlokalizowanych w obrębie K., gmina B.. Pismo informowało również o oględzinach dokonanych [...].09.2017 r. przez gminną komisję szacowania szkód i zawierało zobowiązanie do przekazania odnośnego protokołu pokontrolnego niezwłocznie po jego otrzymaniu.

W dniu [...].10.2017 r. pełnomocnik Strony złożyła w Biurze Powiatu K. ARiMR pismo, w treści którego wskazała, że na działkach ewidencyjnych nr [...], [...] i [...] nadal nie jest możliwe wykonanie koszenia z uwagi na utrzymujący się wysoki stan rzeki R., przez co nie następuje odpływ wody, zaś wylewu rzeki zalewają rowy.

W dniu [...].11.2017r. złożona została zmiana do wniosku, modyfikująca wariant przypisany do działki rolnej G1 o powierzchni [...] ha z pierwotnie wskazanego 5.1 na 4.1. W piśmie załączonym do druku zmiany, pełnomocnik Strony wskazała, że w latach poprzednich działka ta była zlokalizowana na obszarze Natura 2000 i jej przypisanie do wariantu realizowanego poza obszarami Natura 2000 stanowiło wynik oczywistej omyłki pisarskiej. Od 2015 r. w planie działalności rolnośrodowiskowej uwzględniono tę zmianę. Pomyłka nie została zauważona w porę z uwagi na chorobę pełnomocnika Strony. Na potwierdzenie przedłożony został dokument dokonanej w 2015 r. zmiany planu działalności rolnośrodowiskowej na lata 2011- 2016, sygnowany przez Panią I. M. w roli zarówno doradcy rolnośrodowiskowego, eksperta przyrodniczego, jak i samego rolnika.

W dniu [...].06.2018 r. Kierownik Biura Powiatu K. ARiMR ("dalej także "Organ I instancji") wezwał Stronę do:

1. 1. wskazania okresu występowania nadzwyczajnych okoliczności zasygnalizowanych w pismach z [...] września i [...] października 2017 r. oraz wskazania, czy w 2017 r. były na nich przeprowadzone jakiekolwiek zabiegi agrotechniczne,
2. 2. wskazania lokalizacji i powierzchni obszaru, na którym niemożliwe było dokonanie zbioru skoszonej biomasy,
3. 3. dostarczenia dowodów potwierdzających zaistnienie przejawów siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

W odpowiedzi na powyższe wezwania, reprezentująca Stronę Pani I. M. złożyła oświadczenie z dnia [...].06.2018 r. wskazując, że w roku 2017 na działce nr [...] obręb K. zaistniała siłą wyższa uniemożliwiająca wykonanie zabiegów agrotechnicznych - koszenia. Pokos został wykonany jedynie częściowo, w terminie do końca października na obszarze [...] ha. Na części koszonej przeprowadzono zbiór biomasy. Innych zabiegów nie wykonywano. Wraz z oświadczeniem złożona została kopia protokołu nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości strat w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego. Zgodnie z treścią tego protokołu, komisja ds. szacowania szkód, powołana przez Wojewodę Z. zarządzeniem/pismem nr/znak [...] ustaliła, co następuje:

1. 1. zaistnienie szkód zostało zgłoszone do Urzędu Gminy B. [...].09.2017 r.,
2. 2. szkody powstały w wyniku deszczy nawalnych, jakie miały miejsce w sierpniu 2017 r.,
3. 3. z łącznego areału roślin pastewnych objętościowych z łącz na zielonkę, wynoszącego [...] ha na [...] ha stwierdzono 100% utratę plonu, zaś na pozostałych [...] ha – 0 %.

Decyzją Nr [...] z dnia [...].07.2018 r. Kierownik Biura Powiatu K. ARiMR przyznał Stronie wsparcie:

1. 1. z tytułu realizacji wariantu 4.1 w kwocie [...]PLN,
2. 2. z tytułu realizacji wariantu 5.1 w kwocie [...]PLN, uznając przy tym zgłoszenie zaistnienia przejawów siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności w rozumieniu regulacji art. 47 rozporządzenia nr 1974/2006, przy czym wskazał, że zgłoszenie to wpływa jedynie na zwolnienie Strony z obowiązku zwrotu płatności uzyskanych w przeszłości.

Uzasadniając przyjęte rozstrzygnięcie Organ I instancji wskazał, że wadliwa deklaracja działki G1 nie stanowiła oczywistej omyłki pisarskiej, lecz obciążający Stronę błąd systemowy, albowiem jej nieprawidłowe przypisanie do wariantu 5.1 miało miejsce już w treści wniosków składanych w latach 2015-2016. Zważywszy na to, Organ przyznał wsparcie w zakresie wariantu 4.1 do areału deklarowanego (z uwzględnieniem pomniejszenia o 0,07 ha wynikającego z przedeklarowania powierzchni użytkowanej rolniczo na działce ewidencyjnej nr [...] (zadeklarowano [...] ha, zaś kwalifikowało się [...] ha). Obszar objęty wsparciem wyniósł ostatecznie [...] ha.

Działka G1 została wykluczona z powierzchni zadeklarowanej do wariantu 5.1, przy czym Organ I instancji - z uwagi na zgłoszenie wadliwej deklaracji na piśmie przez Stronę - odstąpił od nałożenia na Wnioskodawcę kary administracyjnej. Areał stwierdzony dla wariantu 5.1 został dodatkowo ograniczony do [...] ha z uwagi na zawyżenie deklaracji powierzchni w stosunku do areału faktycznie użytkowanego o 0,4 ha i zgłoszenie do wsparcia powierzchni wykraczającej poza wielkość zobowiązania podjętego w 2011 r. w rozmiarze [...] ha (łącznie [...] ha). Jednocześnie Organ I instancji wskazał, że w odniesieniu do działki rolnej P1 o deklarowanej powierzchni [...] ha, zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb K., stwierdzone zostało naruszenie wymogu dokonania terminowego (do 30 września danego roku) pokosu oraz pozostawienia 5-10 % powierzchni nieskoszonej (pokos objął [...] ha z [...] ha, a więc niewykoszone zostało powyżej 50 % powierzchni działki).

Z zaistnieniem tych nieprawidłowości regulacja § 38 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia PRŚ w związku z odnośnymi zapisami załącznika Nr 7 wiąże konieczność zastosowania pomniejszeń płatności w stosunku do działki, na której nieprawidłowości zostały stwierdzone o - odpowiednio – 50 % i 40 % (łącznie o 90 %). Decyzja ta została doręczona pełnomocnikowi Strony w dniu [...].07.2018 r.

Od powyższej decyzji Organu i instancji z dnia [...].07.2019 r. pełnomocnik Strony wniosła w dniu [...].07.2018 r. odwołanie, w którym podniosła - opierając się o nieaktualne brzmienie § 37 rozporządzenia PRŚ - że jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez tego rolnika podstawowych wymagań wskazanych w § 3 pkt 3, płatność podlega zmniejszeniu o 1 %. Wskazała nadto, że § 38 ma zastosowanie jedynie do uchybień zawinionych przez rolnika, zaś w przypadku zaistnienia działania siły wyższej, zawinienia zgodnie z prawem nie ma, po czym w dalszej części odwołania pełnomocnik Strony przedstawiła swoją argumentację o prawnych konsekwencjach zaistnienia przejawów siły wyższej, tj. zwolnienia z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania.

Nadto stwierdziła, że termin na realizację zobowiązania ulega automatycznemu wydłużeniu o czasokres działania siły wyższej. Pokos miał zostać wykonany w dniach [...] listopada 2017 r., tj. bezpośrednio po ustaniu działania siły wyższej, i obejmować [...] ha. Ponadto wskazała, że zaistniał błąd spowodowany brakiem pomiaru w terenie powierzchni skoszonej po ustaniu działania siły wyższej. Powierzchnia ta wynosiła 58 %, tj. [...] ha. Na potwierdzenie tej okoliczności załączono do odwołania oświadczenie rolnika, który wykonał koszenie sprzętem rolniczym pełnomocnika Strony. Oświadczenie to z dnia [...].07.2018 r., podpisane przez J. F., w którym rolnik ten oświadczył, że w miesiącach październik i listopad wykaszał na zlecenie i sprzętem Pani I. M. działki na rzecz Pana K. ([...] ha na działce [...]) i Pani I. M. ([...] ha na działkach [...] i [...]). Dokładnego pomiaru dokonano [...].07.2018 r.

Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR w pierwszej kolejności stwierdził, co następuje.

1. Regulacja § 37 rozporządzenia PRŚ dotyczy zmniejszeń w przypadku nieprzestrzegania podstawowych wymagań, wskazanych w § 3 pkt 3 tego rozporządzenia. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, podstawowe wymagania określone są w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Analiza zapisów tego załącznika wskazuje, że dotyczą one stosowania nawozów i środków ochrony roślin, utrzymywania porządku i czystości oraz szeregu zakazów odnoszących się do prowadzenia działalności w parkach narodowych i rezerwatach. Są to więc kwestie niezwiązane z nieprawidłowościami, jakie zaistniały w niniejszej sprawie;

2. Teza, jakoby regulacja § 38 rozporządzenia PRS miała odnosić się jedynie do uchybień zawinionych przez rolnika, nie została w żaden sposób wykazana. W przekonaniu Organu, przepis ten expressis verbis odnosi się do każdego rodzaju nieprawidłowości określonej w rozporządzeniu, bez różnicowania, czy zaistniały one w wyniku poczynań wnioskodawcy, czy też z uwagi na okoliczności nadzwyczajne. Analiza treści § 45 rozporządzenia PRŚ i korespondującego z nim art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr 1974/2006 wskazuje, że intencją prawodawców wspólnotowego i krajowego było - w przypadku zaistnienie nieprawidłowości w wyniku działania siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności - jedynie zwolnienie beneficjenta płatności z obowiązku dokonania zwrotu wsparcia z lat poprzednich. Wynika to wprost z treści tych przepisów:

a. Inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest (...)" (§ 45 rozporządzenia PRŚ),

b. "Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta (...)" (art. 47 ust. 1 rozporządzenia nr [...]);

3. Termin na dokonanie pokosu jest określony w wymogach dla danego pakietu/ wariantu i ma charakter materialnoprawny. Nie podlega przywróceniu bądź wydłużeniu ani z mocy prawa, ani decyzją jakiegokolwiek organu administracji. Dokonanie pokosu po terminie - niezależnie od okoliczności - jest naruszeniem wymogów programu. Żaden znany Dyrektorowi Z. Oddziału Regionalnego Agencji przepis krajowy bądź wspólnotowy nie jest zgodny z wyrażonym w odwołaniu stanowiskiem Strony;

4. Twierdzenie, jakoby powierzchnia wykoszona w roku 2017 na działce nr [...] miała wynosić dokładnie [...] ha, Organ odwoławczy uznał za niewiarygodne. Różnica między powierzchnią wskazaną w oświadczeniu z [...].06.2018 r. ([...] ha) a w piśmie odwoławczym ([...] ha) jest na tyle duża, że dostrzegalna w terenie gołym okiem. Niewiarygodnym jest, że Odwołujący się (czy to osobiście, czy to przez pełnomocnika), oceniając jesienią 2017 r. lub w czerwcu 2018 r., kiedy Organ I instancji wezwał Stronę do określenia rozmiaru powierzchni wykoszonej - obszar wykoszony w rozmiarze [...] ha określił go na poziomie aż tak znacznie mniejszym ([...] ha). Podkreślić tu należy, że oświadczenie z [...].06.2018 r. zostało złożone pod rygorem kary za składanie fałszywych oświadczeń, do tego w sytuacji, w której Wnioskodawca nie był wprost poinformowany o finansowych konsekwencjach wykoszenia mniej niż 50 % powierzchni działki rolnej. Niewiarygodnym jest, że Odwołujący się nie zwrócił uwagi na domniemane zaniżenie powierzchni wykazanej w oświadczeniu z [...].06.2018 r. i nie podjął próby skorygowania tej domniemanej nieprawidłowości. Próba korekty nastąpiła dopiero w reakcji na zapisy decyzji nr [...], z treści której wynika, że rozmiar powierzchni nieskoszonej jest na tyle duży, że wpływa na wysokość płatności należnej do działki rolnej P1, zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb K.. Niewiarygodnym jest – jak dalej wskazał Organ odwoławczy - że Odwołujący się - dysponując tymi samymi metodami określania powierzchni - w odstępie mniej, niż miesiąc tak rozbieżnie ją określa.

Na marginesie Organ odwoławczy wskazał nadto, że zgodnie z oświadczeniem Pana J. F. miał on dokonywać prac polowych w na rzecz Pana K. na działce ewidencyjnej nr [...]. Działka ta nie wchodzi w skład gospodarstwa Strony, lecz formalnie odrębnego gospodarstwa Pani I. M..

Następnie, dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że:

1. 1. Strona (K.) wystąpił o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w wariantach 4.1 i 5.1 do powierzchni - odpowiednio - [...] ha i [...] ha;
2. 2. powierzchnia zadeklarowana do płatności w wariancie 5.1 została przez Stronę zawyżona o [...] ha z uwagi na zgłoszenie do wsparcia w tym wariancie gruntów zlokalizowanych poza obszarami Natura 2000 (działka rolna G1). Tym samym areał prawidłowo zadeklarowany dla wariantu 5.1 wyniósł [...] ha.
3. 3. zmiana do wniosku, złożona [...].11.2017 r. nie może zostać uznana za skuteczną. Zgodnie z literą art. 13 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia nr 640/2014, "poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność.''. Termin ten w roku 2017 upłynął 26 czerwca;
4. 4. zgodzić się należy z Organem I instancji, który odmówił uznania zadeklarowania wariantu 5.1 w odniesieniu do działki zlokalizowanej poza obszarami Natura 2000 za błąd oczywisty, aczkolwiek z innych względów niż wskazane w decyzji nr [...]. Regulacja art. 4 rozporządzenia wykonawczego Komisji (WE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L z 227 dnia 31 lipca 2014 r., str. 69 ze zm.) stanowi co prawda, że "wnioski o przyznanie pomocy, wnioski o wsparcie, wnioski o płatność i dokumenty uzupełniające złożone przez beneficjenta mogą zostać skorygowane i poprawione w dowolnym czasie po ich złożeniu w przypadku stwierdzenia oczywistych błędów uznanych przez właściwy organ na podstawie ogólnej oceny danego przypadku, pod warunkiem że beneficjent działał w dobrej wierze.", to podkreślić należy, że przepis ten umożliwia zastosowanie przywołanej regulacji jedynie wtedy, gdy błędy mogą być "bezpośrednio zidentyfikowane w wyniku sprawdzenia informacji zawartych w dokumentach, o których mowa (...)." Sytuacja taka w niniejszym przypadku jednakże nie zaistniała. O oczywistości błędu musiałyby stanowić zapisy samego wniosku z [...].06.2017 r. Tak jednak nie jest. Wniosek ten - jakkolwiek niezgodny z zapisami planu działalności rolnośrodowiskowej - jest wewnętrznie spójny i nie zawiera żadnych zapisów, które na pierwszy rzut oka, bez odwoływania się do innych dokumentów, pozwalałyby na stwierdzenie, że jest w oczywisty sposób nieprawidłowy.

Dalej Organ odwoławczy odniósł się do poszczególnych wariantów, do których Strona wystąpiła o wsparcie na rok 2017.

Wariant 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków poza obszarami Natura 2000

Powierzchnia deklarowana wynosiła [...] ha.

Powierzchnia stwierdzona wyniosła [...] ha.

Została określona w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 70 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. WE nr L347 z 20 grudnia 2013 r. ze zm.), zastosowany w związku z § 18 ust. 3 rozporządzenia PRŚ 2013. Wskazany przepis krajowy stanowi, że: "przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowalny obszar, o którym mowa w art. 5 ust. 2 lit. b rozporządzenia nr 640/2014, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.".

Wskazana powierzchnia stanowi maksymalny kwalifikowalny obszar w rozumieniu przywołanej regulacji, według stanu ustalonego dla wniosków na rok 2017. Stwierdzona różnica dotyczy działki ewidencyjnej nr [...] obręb W., gmina S., powiat s., dla której zadeklarowano do wsparcia (jako działka rolna II) [...] ha w sytuacji, gdy maksymalna powierzchni kwalifikowana do płatności dla tej działki ewidencyjnej wynosi [...] ha.

Różnica między powierzchnią deklarowaną a zatwierdzoną wynosi [...] ha. Zgodnie z regulacją art. 18 ust 6 rozporządzenia nr 640/2014, w sytuacji, gdy obszar deklarowany jest większy od zatwierdzonego, pomoc oblicza się dla obszaru zatwierdzonego. Z uwagi na fakt, iż odnośna regulacja zwarta w art. 19 ust. 1 rozporządzenia przewiduje zastosowanie dodatkowych pomniejszeń jedynie w sytuacji, w której różnica ta wynosi więcej niż 3% obszaru zatwierdzonego lub 2,00 ha - co w niniejszym przypadku nie ma miejsca (różnica to 0,2877% powierzchni zatwierdzonej) - w odniesieniu do płatności z tytułu realizacji wariantu 4.1 nie mają zastosowania dodatkowe kary administracyjne sankcjonujące zawyżenie deklaracji powierzchni.

Stawka płatności do 1,00 ha w wariancie 4.1 wynosi - zgodnie z Załącznikiem 5 do rozporządzenia PRŚ - 1.200,00 PLN.

Należne Stronie wsparcie z tytułu realizacji wariantu 4.1 w roku 2017 wynosi wobec powyższego [...] PLN i odpowiada kwocie pomocy przyznanej na mocy decyzji nr [...]

Wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na obszarach Natura 2000

Powierzchnia zadeklarowana we wniosku wynosiła [...] ha, jednakże obejmowała [...] ha gruntów (działkę rolną G1) zlokalizowanych poza obszarami Natura 2000, przez co zostały wykluczone z płatności. Zważywszy na fakt, że Odwołujący złożył druk zmiany do wniosku i odnośne wyjaśnienia, wskazujące na niezamierzone nieprawidłowe przypisanie tego areału do wariantu realizowanego na obszarach Natura 2000, za zasadne Organ odwoławczy uznał odstąpienie od nakładania kar administracyjnych z tego tytułu w oparciu o regulację art. 15 ust 1 rozporządzenia nr 640/2014 "Kar administracyjnych przewidzianych w niniejszym rozdziale nie stosuje się w odniesieniu do części wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność, co do których beneficjent poinformował właściwy organ na piśmie, że wniosek o przyznanie pomocy lub wniosek o płatność jest nieprawidłowy (...)".

Powierzchnia deklarowana z uwzględnieniem powyższego wynosiła [...] ha.

Analiza stanu faktycznego sprawy dokonana przez Organ odwoławczy wskazuje, że zasadne są wymienione poniżej i sformułowane w decyzji nr [...] zastrzeżenia, rzutujące na przysługujące Stronie prawo do płatności w powyższym wariancie:

1. a. największa stwierdzona powierzchnia spójna, jako użytkowana rolniczo zgodnie z wymogami na działce rolnej D1 (działka ewidencyjna nr [...] obręb S., gmina S.) wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o 0,06 ha),
2. b. największa stwierdzona powierzchnia spójna, jako użytkowana rolniczo zgodnie z wymogami na działce rolnej E1 (działka ewidencyjna nr [...] obręb W., gmina S.) wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o 0,21 ha),
3. c. największa stwierdzona powierzchnia spójna, jako użytkowana rolniczo zgodnie z wymogami na działce rolnej LL1 (działka ewidencyjna nr [...] obręb W., gmina S.) wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o 0,02 ha),
4. d. największa stwierdzona powierzchnia spójna, jako użytkowana rolniczo zgodnie z wymogami na działce rolnej M1 (działka ewidencyjna nr [...] obręb W., gmina S.) wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o 0,02 ha),
5. e. największa stwierdzona powierzchnia spójna, jako użytkowana rolniczo zgodnie z wymogami na działce rolnej O1 (działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] obręb W., gmina S.) wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o 0,08 ha; rozbieżność stwierdzona w granicach działki ewidencyjnej nr [...]),
6. f. największa stwierdzona powierzchnia spójna, jako użytkowana rolniczo zgodnie z wymogami na działce rolnej P1 (działka ewidencyjna nr [...] obręb K., gmina B.) wynosi [...] ha wobec zadeklarowanych [...] ha (mniej o 0,01 ha).

Organ odwoławczy następnie wyjaśnił, że różnice pomiędzy powierzchniami deklarowanymi a faktycznie kwalifikującymi się do płatności (łącznie 0,40 ha) zostały ustalone zgodnie z regulacją § 18 ust. 3 rozporządzenia PRS 2013. Wskazane powierzchnie stanowią maksymalny kwalifikowalny obszar w rozumieniu przywołanej regulacji, według stanu ustalonego dla wniosków na rok 2017.

Wobec powyższego Organ odwoławczy stwierdził dodatkowo, że Strona dokonała w roku 2017 nieuprawnionego powiększenia zadeklarowanych powierzchni działki rolnej H1 (działki ewidencyjne nr [...] i [...] obręb W., gmina S.) w stosunku do wielkości zobowiązania podjętego na tych gruntach w roku 2011 (z uwzględnieniem jednorazowego zwiększenia powierzchni w trzecim roku realizacji zobowiązania). W szczególności:

1. 1. na działce ewidencyjnej nr [...] w roku 2017 zadeklarowano powierzchnię [...] ha w sytuacji, w której zobowiązaniem podjętym w roku 2011 objętych było [...] ha (różnica 0,03 ha),
2. 2. na działce ewidencyjnej nr [...] w roku 2017 zadeklarowano powierzchnię [...] ha w sytuacji w której zobowiązaniem podjętym w roku 2011 objętych było [...] ha (różnica 0,06 ha).
3. 3. na działce ewidencyjnej nr [...] w roku 2017 zadeklarowano powierzchnię [...] ha w sytuacji w której zobowiązaniem podjętym w roku 2011 objętych było [...] ha (różnica 0,12 ha),

Łącznie do płatności na działce H1 zadeklarowano o 0,21 ha więcej niż wynosiła wielkość areału objętego zobowiązaniem.

Organ odwoławczy przy tym wyjaśnił, że § 6 ust. 1 rozporządzenia PRŚ co do zasady nie zezwala na zmianę zakresu zobowiązania, zaś przewidziane przez prawodawcę wyjątki odnoszące się do poszczególnych wariantów Pakietu 5 mogły mieć zastosowanie jedynie w drugim lub trzecim roku zobowiązania. Niniejsze postępowanie dotyczy zobowiązania w szóstym roku jego trwania, co oznacza, że zmiana polegająca na powiększeniu powierzchni objętej zobowiązaniem nie mogła być skuteczna.

Zważywszy na powyższe Organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia stwierdzona w zakresie wariantu 5.1 wyniosła [...] ha ([...] - 0,61 = [...]).

Wyjaśniono przy tym, że analogicznie, jak w przypadku wariantu 4.1, różnica między powierzchnią deklarowaną a zatwierdzoną (0,61 ha) jest mniejsza niż 3 % powierzchni stwierdzonej (2,35 %) lub 2 ha, w związku z czym w odniesieniu do płatności z tytułu realizacji wariantu 5.1 nie mają zastosowania żadne dodatkowe kary administracyjne przewidziane w art. 19 rozporządzenia nr 640/2014.

Niezależnie od powyższego Organ odwoławczy wskazał, że - jak to wynika z wyjaśnień złożonych w imieniu Strony w dniach [...].09.2017 r., [...].10.2017r. oraz [...].06.2018 r. - na działce rolnej P1, zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb K., zaistniały w 2017 r. nieprawidłowości, polegające na jej nie wykoszeniu w terminie i pozostawieniu nieskoszonej powierzchni w rozmiarze większym, niż 5 – 10 % (wykoszonych zostało [...] ha z [...] ha, tj. 39 %, co oznacza, że nie dokonano pokosu i zbioru biomasy na 61 % powierzchni tej działki).

Organ odwoławczy przy tym wskazał, że jakkolwiek Strona terminowo zgłosiła zaistnienie powyższych nieprawidłowości z uwagi na działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (deszcze nawalne, uniemożliwiające przeprowadzenie prac polowych w terminie), to z przyczyn wskazanych we wcześniejszych akapitach okoliczność ta pozostaje bez wpływu na kwestię płatności na rok 2017. Jakkolwiek bowiem naruszenia te zaistniały z przyczyn niezależnych od Strony, to nie ulega wątpliwości, że miały miejsce, a co za tym idzie nie zostały spełnione wymogi, od których zależy przyznanie wsparcia w pełnej kwocie.

Organ odwoławczy przy tym wyjaśnił, że zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia PRŚ:

"Jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1. 1) współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz
2. 2) kwoty stanowiącej iloczyn:
3. a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz
4. b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu."

Załącznik nr 7 do rozporządzenia PRŚ określa następujące współczynniki procentowe:

1. 1. dla nieprawidłowości polegającej na niewykoszeniu całej powierzchni działki rolnej lub wykoszeniu w nieodpowiednim terminie – 50 %;
2. 2. dla nieprawidłowości polegającej na Pozostawienie większej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki - większej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej – 40 %.

Łączna wielkość współczynnika procentowego: 90% (50% + 40% = 90%).

Stawka płatności do 1,00 ha w wariancie 5.1 wynosi - zgodnie z Załącznikiem 5 do rozporządzenia PRŚ -1.370,00 PLN.

Płatność należna z tytułu realizacji wariantu 5.1 gdyby Wnioskodawca przestrzegał powyższych wymogów: [...] PLN ([...] ha * 1.370,00 PLN/ha = [...] PLN).

Procentowy stosunek powierzchni obszaru, na którym stwierdzono uchybienia, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu: 0,49402697495183044315992292870906% ([...])

Pomniejszenie wyliczone zgodnie z § 38 ust. 2 rozporządzenia PRŚ: [...] PLN ([...]).

Należne Stronie wsparcie z tytułu realizacji wariantu 5.1 w roku 2017 wynosi wobec powyższego [...] PLN ([...]) i odpowiada kwocie pomocy przyznanej na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...].07.2018 r.

Podsumowując Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR stwierdził, że w pełni uzasadnione jest przyznanie wsparcia z tytułu realizacji wariantu 4.1 do powierzchni [...] ha. Wskazał przy tym, że jakkolwiek wniosek obejmował areał o 0,10 ha większy, to z uwagi na wykluczenie tej różnicy w oparciu o aktualne dla kampanii 2017 r. dane systemu informacji geograficznej, umożliwiające dokonanie ustalenia powierzchni faktycznie użytkowanej rolniczo w danym okresie, zasadnym jest przyznanie pomocy do obszaru pomniejszonego o wskazane 0,10 ha. Stwierdził także, że prawidłowym jest również przyznanie wsparcia z tytułu realizacji wariantu 5.1. w kwocie pomniejszonej z uwagi na stwierdzone przedeklarowanie powierzchni o 0,61 ha oraz nieprawidłowości dotykające działki rolnej P1. Organ odwoławczy wyjaśnił, że nie kwestionuje tego, że nieprawidłowości te zaistniały z przyczyn obiektywnych, jednakże analiza odnośnych przepisów krajowych i wspólnotowych wskazuje, że naruszenie wymogów programu z uwagi na działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności może wiązać się jedynie z uwolnieniem beneficjenta od obowiązku zwrotu płatności za lata poprzednie, natomiast nie wpływa na wsparcie przyznawane za rok, w którym owo naruszenie zaistniało.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższą decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].05.2019 r. Skarżący, działający przez pełnomocnika, wniósł o stwierdzenie jej nieważności w całości, a na wypadek uznania przez sąd, że nie mi podstaw do stwierdzenia nieważności, wniósł o jej uchylenie w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia [...].07.2018 r. i zasądzenie kosztów postępowania według przypisanych.

Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania (mające istotny wpływ na wynik sprawy), tj.:

1. 1. naruszenie § 38 ust, 2 w związku z § 45 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r., w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 - zwanego "rozporządzeniem PRŚ"), w związku z art. 47 rozporządzenia nr 1974/200 polegające na błędnej wykładni i interpretacji ww. paragrafu poprzez błędne przyjęcie, iż rozporządzenie PRŚ w sytuacji prawidłowego zgłoszenia wystąpienia siły wyższej nie uprawnia Skarżącego do dopłat za obszar niewykoszony, który nie został wykoszony z winy Skarżącego, a w związku z wystąpieniem siły wyższej, gdzie w stanie faktycznym sprawy jest bezsporne, że siła wyższa wystąpiła i została prawidłowo przez Skarżącego zgłoszona Organowi (tj. w przypisanym terminie) i po ustąpieniu siły wyższej Skarżący wykonał zabieg koszenia na pełnej deklarowanej powierzchni; gdzie z interpretacji Organu ww. paragrafu wynika tylko, że wystąpienie i prawidłowe zgłoszenie siły wyższej, uprawnia Organ do zwolnienia Skarżącego z obowiązku zwrotu płatności uzyskanych w przeszłości;
2. 2. naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienia poprzez przeprowadzenie kontroli w czerwcu 2018 r., na deklarowanej działce ([...]) Skarżącego, w celu ustalenia faktycznej wykoszonej powierzchni i błędnemu przypisywaniu przez Organ znaczeniu złożenia oświadczenia pod odpowiedzialności karną, z którego wynika, że Skarżący wolała właśnie zaniżyć wskazaną powierzchnię ([...]ha) od faktycznej ([...] ha), żeby właśnie nie narazić się na odpowiedzialność karną w myśl zasadny "lepiej mniej niż więcej" co wynika z zasad logiki i doświadczenia życiowego, a to właśnie Organ powinien sam przeprowadzić faktyczny pomiar w obecności Skarżącego i sporządzić z czynności protokół - czego nie uczynił.
3. 3. naruszenie art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. w związku z art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niewyczerpującym zebraniu z urzędu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego wbrew ciążącemu na organie obowiązkowi i w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokonania wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz sporządzenia uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 3 a polegającego na wypowiedzeniu się w sposob dostateczny dlaczego Organ nie zdecydował się na fizyczny pomiar skoszonej powierzchni działek [...] w czerwcu 2018 r., (tj. przed wydanie decyzji), a oparł się wyłącznie na oświadczeniu, gdzie powszechnie obowiązującą zasadą jest że: lepiej podań mniejszą powierzchnię od wykoszonej od faktycznie wykoszonej żeby właśnie nie narazić się na odpowiedzialność karną.
4. 4. naruszenie art. 8 K.p.a., art. 11 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a. polegające na niezastosowaniu tych przepisów i nie wyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji w sposób dokładny, dlaczego Organ nie zdecydował się na fizyczny pomiar skoszonej powierzchni działki [...] w czerwcu 2018 r., (tj. przed wydaniem decyzji), a oparł się wyłącznie na oświadczeniu, które, jak się później okazało, było błędne - co jest rolą Organu faktyczne zweryfikowanie;
5. 5. naruszenie art. 6 K.p.a. i art. 7 K.p.a. przez naruszenie zasady równości stron i nie zażądania od Skarżącej podanie dokładnej powierzchni skoszonej a nie ogólnikowej, gdzie dokładny pomiar na działce [...] ha "na oko", gdzie nie ma punktów odniesienia, bez specjalistycznego sprzętu nie jest możliwy, co następnie było podstawą wydania błędnej decyzji z [...] lipca 2015 r. i przypisania Skarżącemu złej woli za podanie już właściwej powierzchni do odwołania od decyzji z [...] lipca 2019 r., w sytuacji gdy Organ nie przeprowadził sam fizycznego pomiaru w terenie.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Z. Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, przy czym końcowo podkreślił, że pełnomocniczka, I. M., reprezentująca Skarżącego, jest zawodowym doradcą rolnośrodowiskowym, a więc osobą, która profesjonalnie świadczy usługi związane z realizacja programu rolnośrodowiskowego, a co za tym idzie, powinna mieć szczególnie głęboką wiedzę o zasadach tego programu i konsekwencjach ich naruszenia. Wobec tego niewiarygodne jest, aby oświadczenie z dnia [...].06.2018 r. mogło zostać złożone całkiem bezrefleksyjnie i w rażącym oderwaniu od stanu faktycznego stwierdzonego na gruncie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.

Skarga jest niezasadna, Sąd bowiem w wyniku przeprowadzonej kontroli legalności zaskarżonej decyzji nie stwierdził by organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...].05.2019 r., utrzymując w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu K. Agencji Restrukturyzacji z dnia [...].07.2018 r., którą przyznano rolnikowi płatność rolnośrodowiskowa na rok 2017 w łącznej kwocie [...]zł, w tym:

1. 1. w wariancie 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków - w wysokości [...] zł;
2. 2. w wariancie 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000 - w pomniejszonej wysokości, tj. w kwocie [...]zł, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości i niezgodności, i jednocześnie uznano działanie siły wyższej lub wystąpienie nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 47 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L. 368 z 23.12.2006 r., s.15).

Wprawdzie w skardze Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości, jednakże nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie zasadności tego wniosku. Tym samym brak było podstaw do ustosunkowania do gołosłownie sformułowanego wniosku.

Z analizy treści skargi wynika natomiast, że istota zarzutów skargi sprowadza się do kwestionowania stanowiska organu, że terminowe zgłoszenie przez beneficjenta wsparcia nieprawidłowości zaistniałych na działce [...] pozostaje bez wpływu na przyznanie płatności, a jedynie stanowi okoliczność zwalniającą beneficjenta (tutaj, Skarżącego) z obowiązku zwrotu wsparcia z lat poprzednich.

Zdaniem Skarżącego, pomniejszono Mu płatność rolnośrodowiskową do wariantu 5.1, ale według Skarżącego błędnie, gdyż - jak twierdzi - wystąpiła siła wyższa, nie wynikająca z winy Skarżącego, wystąpiły bowiem deszcze nawalne w sierpniu 2017 r., o czym organ w terminie przewidzianym przepisami prawa został zawiadomiony, co w konsekwencji uprawnia Skarżącego do dopłat za obszar niewykoszony, gdyż po ustąpieniu siły wyższej Skarżący wykonał zabieg koszenia na pełnej deklarowanej powierzchni (działce [...]), czego organ nie wyjaśnił przed wydaniem decyzji, lecz oparł się wyłącznie na oświadczeniu z dnia [...].06.2018 r., które jak się później okazało – było błędne, czego organ nie zweryfikował.

W tak zakreślonych ramach sporu Sąd stwierdził, że organ ma rację.

Poza sporem w badanej sprawie są następujące okoliczności:

1. - w dniu [...].05.2017 r. wpłynął do Biura Powiatu K. ARiMR wniosek Skarżącego o przyznanie płatności na rok 2017, w tym o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013), przy czym odnośnie do działki P1 ([...] o powierzchni [...] ha) wskazano pakiet/wariant 5.1 PRS (a więc wariant 5.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków – Natura 2000). Wniosek ten został podpisany z upoważnienia Skarżącego, przez I. M.;
2. - w dniu [...].11.2017 r. wpłynęła do Biura Powiatu K. ARiMR zmiana do wniosku Skarżącego, podpisana z upoważnienia Skarżącego, przez I. M.. Zmiana ta dotyczyła tylko działki G1 (działka nr [...]), co do której wskazano wariant 4.1
3. - na działce rolnej P1, zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] obręb K., wystąpiły w 2017 r. nieprawidłowości polegające na jej niewykoszeniu w terminie i pozostawieniu nieskoszonej powierzchni w rozmiarze większym niż 5 – 10 % (wykoszonych zostało [...] ha z [...] ha, tj. 39 %, co oznacza, że nie dokonano pokosu i zbioru biomasy na 61 % powierzchni tej działki) – potwierdza to sam Skarżący w załączonych do akt sprawy pisemnych wyjaśnieniach złożonych w imieniu Skarżącego przez I. M. z dnia: [...].09.2017 r., [...].10.2017 r. oraz [...].06.2018 r.

W świetle tych niespornych okoliczności faktycznych, zgodzić się więc należało z organem, że jakkolwiek Skarżący terminowo zgłosił wystąpienie powyższych nieprawidłowości z uwagi na działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności (deszcze nawalne, uniemożliwiające przeprowadzenie prac polowych w terminie), to okoliczność ta pozostaje bez wpływu na kwestię płatności na rok 2017. Naruszenia te wprawdzie zaistniały z przyczyn niezależnych od Skarżącego, to istotne jest jednak, że one faktycznie wystąpiły, a tym samym nie budzi wątpliwości, że nie zostały spełnione wymogi, od których zależy przyznanie wsparcia w pełnej wysokości.

Przepis § 2 rozporządzenia PRŚ stanowi, że:

"1. Płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz.Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:

1. 1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2. 2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3. 3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;
4. 4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.".

Zgodnie zaś z § 38 ust. 2 rozporządzenia PRŚ, jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach poszczególnych wariantów pakietów wymienionych w § 4 ust. 1 pkt 2, 4, 5, 6 lub 8, płatność rolnośrodowiskowa w części dotyczącej danego wariantu przysługuje w danym roku w wysokości zmniejszonej o kwotę stanowiącą iloczyn:

1. 1) współczynnika procentowego określonego w załączniku nr 7 do rozporządzenia oraz
2. 2) kwoty stanowiącej iloczyn:
3. a) wysokości płatności, jaka przysługiwałaby w ramach danego wariantu, gdyby rolnik przestrzegał tych wymogów, oraz
4. b) procentowego stosunku powierzchni obszaru, na którym stwierdzono to uchybienie, do powierzchni obszaru, na którym powinny być przestrzegane te wymogi w ramach danego wariantu.".

Załącznik Nr 7 do rozporządzenia PRŚ przewiduje dla określonych nieprawidłowości zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o wyznaczone współczynniki procentowe. I tak, dla wariantu 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków i wariantu 5.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków:

1. - w poz. 8 - dla nieprawidłowości polegającej na niewykoszeniu całej powierzchni działki rolnej lub wykoszeniu w nieodpowiednim terminie – wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 50 %;
2. - w poz. 13 - dla nieprawidłowości polegającej na pozostawieniu większej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki - większej niż 80 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej – wysokość zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej wynosi 40 %.

Zatem, łączna wielkość współczynnika procentowego wyniosła 90 % (50% + 40 % = 90 %) i w związku z tym w ramach wariantu 5.1 zmniejszono płatność rolnośrodowiskową o 90 %, tj. o kwotę [...]zł. Szczegółowy sposób wyliczenia przedstawił organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (niesporne).

Przy czym w kontekście zarzutów skargi istotne są przepisy art. 47 rozporządzenia (UE) Nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia PRŚ.

I tak, przepis art. 47 rozporządzenia (UE) Nr 1974/2006 stanowi, że:

"1. Państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

1. a) śmierć beneficjenta;
2. b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;
3. c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;
4. d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;
5. e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;
6. f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.
7. 2. Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.".

W myśl zaś § 45 rozporządzenia PRŚ, inną niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006 kategorią siły wyższej lub wyjątkową okolicznością, w przypadku wystąpienia której zwrot pomocy nie jest wymagany, jest:

1. 1) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, uniemożliwiające dalszą realizację tego zobowiązania;
2. 2) zmiana programu działań, o którym mowa w art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne;
3. 3) utrata posiadania gruntów rolnych, na których powinno być realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, w wyniku scalenia gruntów dokonanego na podstawie przepisów o scalaniu i wymianie gruntów;
4. 4) wystąpienie okoliczności określonych w § 7 ust. 2 lub 3 - w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4 lub 5;
5. 5) śmierć posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej, za którą rolnik nie ponosi odpowiedzialności - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;
6. 6) usunięcie posiadanego przez rolnika zwierzęcia rasy lokalnej z programu ochrony zasobów genetycznych danej rasy z przyczyn niezależnych od rolnika - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7;
7. 7) określenie obszaru, na którym dotychczas było realizowane zobowiązanie rolnośrodowiskowe, jako obszaru zagrożonego erozją wodną, o którym mowa w przepisach w sprawie norm w zakresie dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska - w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8; 7a) uszkodzenie lub zniszczenie drzew przez dzikie zwierzęta mimo zastosowania repelentów, ogrodzenia lub osłonek, mające wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego;
8. 8) inna okoliczność, której nie można było przewidzieć w dniu rozpoczęcia realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego, mająca wpływ na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego i będąca wynikiem przyczyn niezależnych od rolnika.

Z przytoczonych wyżej regulacji przewidzianych w art. 47 rozporządzenia (UE) Nr 1974/2006 oraz w § 45 rozporządzenia PRŚ wprost zatem wynika, że w przypadku wystąpienia siły wyższej lub wyjątkowej okoliczności, których kategorie zostały enumeratywnie wymienione w tych przepisach, stanowią one tylko podstawę do nieżądania od beneficjenta zwrotu pomocy, co jednoznacznie świadczy, że w sposób uprawniony organ stwierdził, iż terminowe zgłoszenie nieprawidłowości (niewykoszenie powierzchni działki [...], obręb K., w odpowiednim terminie oraz pozostawienie większej niż 50 % nieskoszonej powierzchni działki rolnej) przez beneficjenta wsparcia, pozostaje bez wpływu na przyznanie płatności, a jedynie stanowi okoliczność zwalniającą beneficjenta z obowiązku zwrotu pomocy.

Wobec tego zarzuty skargi co do naruszenia przepisów postępowania Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał za całkowicie bezpodstawne.

W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 z późn. zm. – dalej w skrócie "P.p.s.a."), orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.