Uzasadnienie
A. C. – K., odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w kwocie [...] zł, złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, który uzupełniła składając urzędowy formularz PPF.
W uzasadnieniu wniosku oraz akt sprawy wynika, że skarżąca jest osobą samotną, chorą na serce, ma [...] lat. Po śmierci męża B. K., który prowadził działalność gospodarczą, skarżąca straciła z powodu zadłużenia (podatki) dom, ma zajętą rentę rodzinną. Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a z majątkowego, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, wartościowych rzeczy ruchomych, zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych itp.). Skarżąca mieszka w wynajmowanym mieszkaniu, opłaca miesięczny czynsz w wysokości [...] zł. Z akt sprawy wynika, iż pozostałe wydatki związane z utrzymaniem wynoszą ok. [...] zł miesięcznie (zakup opału, opłaty za wodę, energię elektryczną, telefon, wywóz śmieci, zakup lekarstw). Miesięczne dochody skarżącej z tytułu renty, po potrąceniu zajęcia wynoszą [...] zł.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Należy zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca nałożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu (referendarzowi sądowemu) rozpoznającemu wniosek.
Należy w tym miejscu wyjaśnić także, iż instytucja przyznania prawa pomocy jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym przypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdy poczynione w ten sposób oszczędności okazałyby się niewystarczające, a także gdy wnioskodawca ze względu na nadzwyczajne okoliczności np. takie jak stan zdrowia, sytuacja osobista, rodzinna, wiek, czy zawód nie ma realnych możliwości wykorzystania swej zdolności zarobkowej, albo nie korzysta z niej z przyczyn społecznie uzasadnionych – może zwrócić się o dofinansowanie udziału w postępowaniu sądowym przez Skarb Państwa.
Wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Wnioskodawczyni ma[...] lat, utrzymuje się z renty rodzinnej po zmarłym mężu, wynoszącej - po potrąceniu zajęcia egzekucyjnego - ok.[...] zł, z której, jak wynika z akt sprawy, finansuje jedynie uzasadnione wydatki na utrzymanie (opłaty i leczenie). Ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia skarżąca nie jest w stanie zdobyć dodatkowych środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych, strona nie ma majątku ani oszczędności i nie będzie również w stanie poczynić oszczędności na te koszty poprzez rezygnację z niektórych wydatków, ponieważ zaspokaja jedynie swoje podstawowe potrzeby życiowe.
Mając na względzie przedstawione okoliczności, znajdujące potwierdzenie w aktach sprawy, należy uznać, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.