Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...]. znak: [...] po rozpatrzeniu zażalenia A. H. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta W. z dnia [...] znak: [...] wydanego na podstawie art. 36 § 1a, art. 17 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej u.p.e.a. w sprawie niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu.
Postanowienie to zapadło w następujących okolicznościach sprawy:
Gmina Miejska W. wystawiła wobec A. H. tytuły wykonawcze[...], Nr[...], [...] z dnia [...] r., obejmujące należności z tytułu podatku od nieruchomości odpowiednio za kwiecień 2007 r., marzec, maj, wrzesień i listopad 2008 r., a także za marzec, maj 2009 r. w związku z nieuiszczeniem przez niego podatku od nieruchomości, ustalonego decyzją wymiarową nr 548/07 z dnia 17 października 2007 r., nr 1201 z dnia 1 lutego 2008 r., nr 1284 z dnia 2 lutego 2006 r.
Odpisy tytułów wykonawczych doręczono zobowiązanemu w dniu 10 lutego 2010 r.
Pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. (data wpływu do organu 14 kwietnia 2010 r.) zobowiązany złożył do organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. - wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i zawieszenie toczącego się postępowania do czasu rozpoznania wniosku o umorzenie.
W jego uzasadnieniu zobowiązany podniósł zarzuty dotyczące zasadności i prawidłowości doręczenia decyzji ostatecznych, będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych, które to uchybienia powinny skutkować umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku objętego tymi tytułami wykonawczymi.
Organ egzekucyjny pismem z dnia 19 kwietnia 2010 r., powołując się na art. 36 u.p.e.a., uznając, że zasadnym jest ustosunkowanie się wierzyciela do treści pisma zobowiązanego, zwrócił się do niego z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku zobowiązanego.
Burmistrz Miasta W. postanowieniem z dnia [...]. na podstawie art. 36 § 1a, art. 17 u.p.e.a. stwierdził niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu. Organ ten wskazał, że wniosek jest nieuzasadniony, gdyż obowiązek objęty tytułami wykonawczymi wynika z ostatecznych decyzji, które podlegają wykonaniu. Doręczając postanowienie również A. H. Burmistrz Miasta W. pouczył o prawie zaskarżenia zażaleniem.
W zażaleniu zobowiązany domagał się uchylenia powyższego postanowienia, podnosząc argumenty związane z postępowaniem dotyczącym postępowania podatkowego w przedmiocie ustalenia podatku od nieruchomości za lata 2003 - 2007.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie uwzględniło zażalenia wskazując, że tytuły wykonawcze wystawione przez wierzyciela mają oparcie w prawidłowo wydanych decyzjach podatkowych, w których zarówno wysokość podatku jak i osoby podatników zostały ustalone prawidłowo. Są to decyzje [...] z dnia[...]. w sprawie uchylenia w trybie wznowienia decyzji wymierzających podatek od nieruchomości za lata 2003-2007, decyzja [...] z dnia [...]. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2008 r., a także decyzja [...] z dnia 4 lutego 2009 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2009 r. Dalej organ wskazał, że podatnikami ustalonego podatku od nieruchomości są A. H., T. H., A. Ł. i H. Ł.. Decyzje te zostały doręczone tym podatnikom i są ostateczne. Ustalone zaś w nich zobowiązanie ma charakter solidarny, a wierzyciel, którym jest Burmistrz Miasta W., miał prawo skierować tytuły wykonawcze do dłużnika wybranego spośród grona solidarnych dłużników, na podstawie art. 366 Kodeksu cywilnego.
Argumenty zaś podnoszone we wniosku i zażaleniu, jak podał organ, były przedmiotem oceny sądów administracyjnych obu instancji, które oddaliły skargi skarżącego. W związku z powyższym organ ten uznał, że powtarzanie ich po raz kolejny jest "przejawem nieposzanowania orzecznictwa sądowego wydawanego w sprawach wszczynanych ze skarg i zażaleń skarżącego".
W skardze na niniejsze postanowienie A. H. wniósł o uchylenie postanowienia Kolegium, "utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza Miasta W. w sprawie zarzutów egzekucyjnych wniesionych przeciwko tytułom wykonawczym wystawionym przez wierzyciela". W uzasadnieniu skargi, A. H. podniósł argumenty przemawiające za uchyleniem decyzji dotyczących podatku od nieruchomości za lata 2003-2007, ponownie wskazując na nieprawidłowości związane z postępowaniem podatkowym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Następnie pismem procesowym z dnia 18 października 2010 r. organ ten wyjaśnił, że wniosek A. H. z dnia 7 kwietnia 2010 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego został przez skarżącego złożony osobiście w kancelarii Urzędu Skarbowego w W. w dniu [...] a ponadto wskazał, że na wniosek wierzyciela, organ egzekucyjny w dniu 5 lipca 2010 r. umorzył przedmiotowe postępowanie egzekucyjne z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela w tytułach wykonawczych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, co następuje:
Sądy administracyjne na podstawie art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia zgodności aktów administracyjnych, w tym decyzji i innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. W zakresie swej kognicji Sąd, z uwagi na art. 134 ustawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
Oceniając zaskarżone postanowienie w świetle przedstawionych kryteriów, Sąd stwierdził, że należało je uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., choć z innych niż wskazanych w skardze przyczyn.
Na wstępie wskazać należy, że należy odróżnić umorzenie postępowania z uwagi na przesłanki określone w art. 59 § 1 u.p.e.a. od umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Stosownie bowiem do art. 59 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne umarza się:
- 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania,
- 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał,
- 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa,
- 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego,
- 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny,
- 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego, 7)jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu,
- 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania,
- 9) na żądanie wierzyciela,
- 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Natomiast przesłanką umorzenia postępowania w przypadku art. 34 § 4 u.p.e.a. jest uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, o ile organ egzekucyjny zwrócił się uprzednio do wierzyciela o zajęcie stanowiska, w przeciwieństwie do przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego zawartych w art. 59 § 1 u.p.e.a.
Na rozróżnienie pomiędzy umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na uwzględnienie zarzutów zobowiązanego, a umorzeniem postępowania egzekucyjnego z uwagi na art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. wskazuje także treść art. 59 § 3 u.p.e.a., który stanowi, iż w przypadkach określonych w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4 u.p.e.a. Oznacza to, że w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny jest władny samodzielnie rozstrzygnąć, czy zachodzą przesłanki określone w tym przepisie. Regulujący umorzenie postępowania egzekucyjnego a powołany przez zobowiązanego we wniosku art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., nie przewiduje żadnego unormowania, które nakładałoby na organ egzekucyjny obowiązek przeprowadzenia konsultacji z wierzycielem w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, której należy nadać formę postanowienia.
Oczywiście stosownie do art. 36 u.p.e.a. w zakresie niezbędnym do prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny może żądać od uczestników postępowania informacji i wyjaśnień, jak również zwracać się o udzielenie informacji do organów administracji publicznej oraz jednostek organizacyjnych im podległych lub podporządkowanych, a także innych podmiotów.
Niemniej, w takiej sytuacji uczestnik, jednostka itd. udziela żądanej informacji w formie pisemnej, przy czym informacja, wyjaśnienie nie przybiera postaci postanowienia i to postanowienia zaskarżalnego w trybie zażalenia.
Obowiązujący w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji art. 17 §1 nie może stanowić samoistnej podstawy prawnej do wydania postanowienia. Określa on jedynie formę działania ustanawiając domniemanie właśnie formy postanowienia. Art. 17 § 1 zd. 1 u.p.e.a., ma zastosowanie w przypadkach, gdy ustawa expressis verbis wymaga przedstawienia "stanowiska" (odnosi się wówczas jedynie do postanowień wierzyciela w sprawach zarzutów wniesionych przez zobowiązanego - art. 34 § 1 w zw. z art. 34 § 1 i 2 oraz art. 34 § 1a u.p.e.a.), a także w tych sytuacjach, gdy ustawa wymaga wyrażenia "zgody" na dokonanie pewnych czynności w postępowaniu egzekucyjnym.
Bezspornie informacja czy wyjaśnienie, o których mowa w art. 36 u.p.e.a. nie jest w rozumieniu przepisu art. 17 u.p.e.a. stanowiskiem wierzyciela czy zgodą wierzyciela na dokonanie czynności. Przepisy zaś ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak również k.p.a., nie przewidują możliwości wniesienia przez stronę postępowania zażalenia na postanowienie o udzieleniu informacji i wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy stwierdzić należy, że z pisma zobowiązanego z dnia 7 kwietnia 2010 r. wynika jednoznacznie, iż żądał on zawieszenia i umorzenia postępowania egzekucyjnego. Pismo to zostało wniesione do organu egzekucyjnego w dniu 15 kwietnia 2010 r. (złożono je osobiście), a zatem po upływie 7 dniowego terminu przewidzianego ustawą do wniesienia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (który to termin z uwagi na doręczenie tytułu wykonawczego w dniu 10 lutego 2010 r. upłynął w dniu 17 lutego 2010 r.).
Wniosek zobowiązanego podlegał zatem rozpoznaniu przez organ egzekucyjny, czyli przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wałczu a Burmistrz Miasta W. mógł ewentualnie udzielić informacji i wyjaśnień niezbędnych do prowadzenia egzekucji.
Pismo organu egzekucyjnego z dnia 19 kwietnia 2010 r. skierowane do Urzędu Miasta W. - zawierało prośbę o ustosunkowanie się do wniosku zobowiązanego o umorzenie i zawieszenie postępowania egzekucyjnego, nie oznaczało to jednak, że w takiej sytuacji wierzyciel zobowiązany był wypowiadać się w formie postanowienia.
Bezspornie fakt udzielenia tejże informacji i wyjaśnień dla organu egzekucyjnego w formie postanowienia, zatytułowanie ich jako niedopuszczalność zgłoszonego zarzutu nie zmienia, zdaniem Sądu, w żaden sposób charakteru tej informacji i wyjaśnień, o których mowa w art. 36 u.p.e.a. na co wyraźnie wskazują po pierwsze podstawa prawna żądania organu egzekucyjnego jak i podstawa prawna udzielonych przez Burmistrza Miasta W. informacji i wyjaśnień.
Wobec powyższego, skoro pismo zobowiązanego zawierało żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i wpłynęło po upływie terminu do wniesienia zarzutów, wierzyciel nie miał obowiązku ustosunkować się do żądania organu egzekucyjnego w formie postanowienia na które przysługiwałoby zażalenie, zaś organ odwoławczy w związku z wniesieniem takiego zażalenia, winien stwierdzić niedopuszczalność zażalenia.
Tymczasem z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego wynika, że organ odwoławczy błędnie uznał postanowienie Burmistrza Miasta W. za negatywne stanowisko wierzyciela w sprawie zarzutów egzekucyjnych i utrzymał je w mocy, co rodzi konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego.
Wskazać należy ponadto, że fakt, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w W. w dniu 5 lipca 2010 r. postanowił (k. 28 akt sądowych) o umorzeniu na wniosek wierzyciela prowadzonego przez organ egzekucyjny postępowania w oparciu o wskazane na wstępie tytuły wykonawcze nie czyni bezprzedmiotowym rozpoznania niniejszej skargi, z uwagi na to, że Sąd dokonuje kontroli legalności aktów na dzień ich wydania czyli w niniejszej sprawie na dzień 14 czerwca 2010 r..
W ramach niniejszej kontroli Sądu, sprowadzającej się do poprawności rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nie mogą być rozpoznane podnoszone przez skarżącego zarzuty skierowane przeciwko decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych jako wykraczające poza ramy postępowania poddanego tej kontroli.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.