Uzasadnienie
Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie postanowieniem z dnia [...].08.2020 r., znak: [...]; [...] - wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 - zwanej w skrócie "K.p.a.") oraz art. 18 i art. 111r § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm. - zwanej w skrócie "u.p.e.a.") - Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, w wyniku rozpoznania zażalenia zobowiązanych M. i L. L. (wniesionego pismem z dnia 30.06.2020 r.), utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...].06.2020 r., znak: [...], w przedmiocie udzielenia przybicia nieruchomości, tj. działki gruntu nr [...] o powierzchni 0,0052 ha, zabudowanej budynkiem handlowo-usługowym, położonej w P. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w S. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...]
Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym sprawy.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., jako właściwy organ egzekucyjny w zakresie egzekucji z nieruchomości, prowadzi wobec zobowiązanych M. L. i L. L. postępowanie egzekucyjne z nieruchomości, tj. działki gruntu nr [...] o powierzchni 0,0052 ha, zabudowanej budynkiem handlowo-usługowym, położonej w P. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w S. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...] - na podstawie wezwania z dnia [...].06.2019 r. o nr [...] i nr [...] Wezwaniem tym objęto należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
W dniu [...].06.2020 r. odbyła się trzecia licytacja ww. nieruchomości, w rezultacie której Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. postanowieniem z dnia [...].06.2020 r. o udzielił przybicia na rzecz licytantów M. W. i A. W..
Powyższe postanowienie zaskarżyli zobowiązani M. L. i L. L. pismem z dnia 30.06.2020 r. wnosząc o unieważnienie postanowienia o przybiciu udzielonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., gdyż postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, ponieważ zobowiązania wobec ZUS przedawniły się. Wskazali, że obecnie przed Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej prowadzone jest postępowanie zażaleniowe w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Podali, że udzielenie przybicia przed wydaniem ostatecznego postanowienia w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego czyni chaos prawa.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej potwierdził, że istotnie pismami z dnia 19.05.2020 r. M. L. i L. L. złożyli do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S., jako właściwego organu egzekucyjnego, wnioski o umorzenie egzekucji z nieruchomości prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z uwagi na przedawnienie zaległości. W odpowiedzi, Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S., wobec stwierdzenia, że dochodzone z nieruchomości należności nie uległy przedawnieniu, postanowieniem z dnia [...].06.2020 r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego wobec M. L., zaś postanowieniem z dnia [...].06.2020 r., nr [...], odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec L. L.. Na postanowienia te pismami z dnia 12.06.2020 r. zobowiązani M. i L. L. wnieśli zażalenia, które w dniu 22.06.2020 r. przekazano do rozpoznania Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej.
Następnie wyjaśniono, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (K.p.a.). Na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. organ odwoławczy wskutek wniesionego odwołania wydaje decyzję, w której w zależności od sposobu rozstrzygnięcia: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo umarza postępowanie odwoławcze. W myśl art. 144 K.p.a. przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do zażaleń.
Dalej Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 111m § 1 u.p.e.a., po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Z § 2 art. 111m wynika, że postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji z zastrzeżeniem § 3. Z kolei § 3 stanowi, że jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia.
Wskazał przy tym, że według protokołu sporządzonego na okoliczność trzeciej licytacji nieruchomości z dnia [...].06.2020 r. do licytacji przedmiotowej nieruchomości przystąpił tylko jeden licytant - małżeństwo A. i M. W.. Licytant dopełnił warunków licytacji, tj. wpłacił wadium w wysokości [...] zł, a w toku licytacji zaoferował cenę nabycia w wysokości [...] zł. Wobec braku innych postąpień, po trzykrotnym obwieszczeniu ww. ceny, została ona uznana przez prowadzącego licytację za najwyższą, wobec powyższego wydano postanowienie o udzielaniu przybicia.
Dalej Organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 111m § 5 u.p.e.a., postanowienie o przybiciu zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia. W myśl art. 111r § 1 u.p.e.a., postanowienie o przybiciu doręcza się wierzycielowi, dłużnikowi, nabywcy i osobom, które w toku licytacji zaskarżyły czynności związane z udzielaniem przybicia, jak też zarządcy, który nie jest dłużnikiem. Odnosząc powyższe uregulowania do rozpoznawanej sprawy tutejszy organ stwierdza, że wydane postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, zawierało wszystkie elementy określone w art. 111m § 5 u.p.e.a. i zostało doręczone w dniu 29.06.2020 r. nabywcom, wierzycielowi oraz zobowiązanemu.
Organ II instancji wyjaśnił, że z okoliczności faktycznych ustalonych w niniejszej sprawie wynika jednakże, że w dniu wydania postanowienia o przybiciu ([...].06.2020 r.) nie zostały jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte wnioski o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w których kwestionowano przedawnienie składek społecznych. Zażalenia zobowiązanych M. L. i L. L., wniesione pismami z dnia 12.06.2020 r. zostały rozpoznane przez organ odwoławczy postanowieniami z dnia [...].08.2020 r. nr [...] dotyczące M. L. i nr [...] wobec L. L.. Organ II instancji podniósł przy tym, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. mógł nie mieć w tym zakresie żadnej wiedzy, skoro postępowania w przedmiocie umorzenia były prowadzone przed D. P. i Dyrektorem Izby Administracji Skarbowej.
Organ II instancji stwierdził jednakże, że w tak ustalonym stanie faktycznym sprawy wydanie w dniu [...].06.2020 r. postanowienia o przybiciu zostało dokonane z naruszeniem przepisu art. 111m § 2 i § 3 u.p.e.a. Zastrzeżenie zawarte w art. 111 § 2 u.p.e.a., odsyłające do przepisu § 3 tego artykułu, jest bowiem przejawem ochrony praw zobowiązanego. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że organ egzekucyjny powinien wstrzymać się od wydania postanowienia o udzieleniu przybicia do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń w toku postępowania egzekucyjnego. Niewątpliwie, także wskutek zaskarżenia przez Zobowiązanego postanowienia o przybiciu, postanowienie to również nie uzyskało waloru ostateczności.
Jednakże, konkludując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, mając na względzie zasadę dwuinstancyjności postępowania, stwierdził, że skoro na dzień wydania niniejszego postanowienia wszystkie zażalenia zostały ostatecznie rozstrzygnięte postanowieniami z dnia [...].08.2020 r., to nawet jeśli postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. było przedwczesne - na dzień dzisiejszy ustały przeszkody do udzielenia przybicia. W tym stanie sprawy, zdaniem Organu II instancji, odpadły przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia o przybiciu z dnia [...].06.2020 r.
Wskazano przy tym, że zgodnie zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ Ił instancji. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Organ II instancji wskazał przy tym, że takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 24 lutego 1992 r., II SA 49/92, wskazując, że: "w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący wdacie rozpatrywania odwołania (art. 136 i 138 k.p.a.)".
W skardze z 17.08.2020 r., uzupełnionej pismem z 22.08.2020 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].08.2020 r. w przedmiocie udzielenia przybicia, zobowiązani M. L. i L. L. wnieśli o unieważnienie tego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...].06.2020 r., a także o unieważnienie drugiej i trzeciej licytacji przeprowadzonych przez Naczelnika Urzędu
Skarbowego w P., oraz wstrzymanie dalszych działań egzekucyjnych do czasu rozstrzygnięcia skargi.
W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazali, że toczy się w stosunku do nich postępowanie egzekucyjne, które dotyczy zaległych składek na ZUS, w którym to postępowaniu złożyli wnioski o umorzenie całości postępowania w związku z przedawnieniem zobowiązań, ZUS zaś odmówił ich przedawnienia, na co złożyli w dniu 19.05.2020 r. zażalenia do organu nadzorującego, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. W dniu [...].06.2020 r. Naczelnik Urzędu skarbowego w P. przeprowadził licytacje i udzielił przybicia a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w dniu [...].08,.2020 r. odmówił umorzenia przybicia w licytacji.
Skarżący wskazali przy tym, że nie są prawnikami, ale według Nich postanowienie z dnia [...].06.2020 r. jest bezprawne, a wynika to z treści art. 111m § 1, 2 3 u.p.e.a. Podnieśli, że nieważne było postanowienie z dnia [...].08.2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...].06.2020 r. o przybiciu w sytuacji, gdy nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone postępowanie w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w związku z wniesionym zażaleniem z 19.05.2020 r. Zdaniem Skarżących, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie z dnia [...].06.2020 r. o przybiciu jako ważnej, przyznał sobie kompetencje sądu. Mógł zgodnie z przepisami u.p.e.a. umorzyć postępowanie w sprawie bądź je unieważnić.
Dalej Skarżący przedstawili swoją obecnie trudną sytuację, w jakiej się znaleźli z powodu egzekucji nieruchomości stanowiącej pawilon handlowy, w którym prowadzą działalność, przez co pozbawia się ich miejsca pracy. Wnieśli również zastrzeżenia odnośnie wyznaczonych terminów licytacji, podając że z uwagi na ogłoszony stan pandemii koronawirusa i ogłoszonymi obostrzeniami, do licytacji przystąpił tylko jeden licytant, co miało przełożenie na kwotę uzyskaną za przedmiotowy lokal, co uzasadnia jej unieważnienie. Nadto, wskazali, że są również wierzycielami, bowiem około 2/5 środków uzyskanych w wyniku egzekucji trafi na ich konta prowadzone w ZUS, a obecna sytuacja powoduje, że niszczy się ich życie po to tylko, aby dopisać kilkadziesiąt złotych do ich emerytury.
Końcowo wskazali, że całe postępowanie dotyczy zaległych składek z lat 2011, 2012 i 2013, co do których w ZUS wnioskowali o ich umorzenie, i dwukrotnie im odmówiono, na co w styczniu 2020 r. złożyli skargę do WSA w Szczecinie.
W piśmie uzupełniającym skargę z dnia 22.08.2020 r. Skarżący podnieśli, że organ nadzoru, tj. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej naruszył procedurę, bowiem nie załatwił sprawy udzielenia przybicia w terminie (wskazując na zaskarżenie 30.06.2020 r. postanowienia z dnia [...].06.2020 r.) wskazując, że celowo opóźniono wydanie decyzji, gdyż w tym samym czasie rozpatrywał dwa zażalenia Skarżących złożone w tym postępowaniu egzekucyjnym. Decyzje w tych zażaleniach zapadły również [...].08.2020 r., co skutkuje brakiem zaufania Skarżących do tak wydanych decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone zaskarżonym postanowieniu.
Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje.
Skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 z poźn. zm. - dalej w skrócie "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.).
W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Natomiast, stosownie do art. 119 pkt 3 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem skargi, a tym samym kontroli sądowej, jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...].08.2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...].06.2020 r., którym udzielono przybicia nieruchomości, tj. zabudowanej budynkiem handlowo-usługowym działki nr [...] o powierzchni 0,0052 ha, położonej w P. przy ul. [...], dla której Sąd Rejonowy w S. Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w P. prowadzi księgę wieczystą nr [...]
Podstawą materialnoprawną wydanego postanowienia w przedmiocie przybicia nieruchomości były przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (u.p.e.a.), a w szczególności art. 111m § 1 i 2 oraz art. 111r § 2.
Skarżący zarzucają zaskarżonemu postanowieniu, że postanowienie z dnia [...].06.2020 r. jest bezprawne, a wynika to z treści art. 111m § 1, 2 3 u.p.e.a. Zdaniem Skarżących, nieważne było postanowienie z dnia [...].08.2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie z dnia [...].06.2020 r. o przybiciu w sytuacji, gdy nie zostało jeszcze ostatecznie zakończone postępowanie w sprawie z wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, w związku z wniesionym zażaleniem z 19.05.2020 r. Jak wskazali, toczy się w stosunku do nich postępowanie egzekucyjne, które dotyczy zaległych składek na ZUS (za lata 2011, 2012 i 2013), w którym to postępowaniu złożyli wnioski o umorzenie całości postępowania w związku z przedawnieniem zobowiązań, ZUS zaś odmówił ich umorzenia wobec braku przedawnienia, na co złożyli w dniu 19.05.2020 r. zażalenia do organu nadzorującego, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Natomiast w dniu [...].06.2020 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. przeprowadził licytacje i udzielił przybicia a Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...].08,.2020 r. odmówił umorzenia przybicia w licytacji.
Zatem, kluczowe znaczenie dla rozpoznania spornej materii ma przepis art. 111m u.p.e.a., który zakreślał organowi egzekucyjnemu zakres i kierunek rozstrzygania meritum sprawy, którymi bezwzględnie musi kierować się organ egzekucyjny, a tym samym wyznaczał Sądowi granice kontroli sądowej w niniejszej sprawie. Prowadzenie bowiem postępowania egzekucyjnego to proces, składający się z różnych i odrębnych etapów. Na każdym z poszczególnych etapów egzekucji, jej uczestnikom, w tym stronie zobowiązanej, ustawodawca zagwarantował odpowiednie środki ochrony prawnej, z których w niniejszej sprawie Skarżący skorzystali przez wniesienie zażalenia na postanowienie o przybiciu, a następnie wnieśli skargę do tutejszego Sądu.
Tym samym, podnoszone przez Skarżących inne okoliczności (kwestie) niż dotyczące przybicia nieruchomości, a obejmujące "zarzuty" w sprawie prowadzenia egzekucji, w tym dotyczące przedawnienia egzekwowanych należności, czy skargi na sposób działania organu, wykraczają poza przedmiot niniejszego postępowania, którego zakres określa przepis art. 111m, a także art. 111n u.p.e.a. Te "inne okoliczności (kwestie)" nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia meritum sporu w niniejszej sprawie, a mianowicie, czy zaskarżone postanowienie co do przybicia nieruchomości na rzecz jedynego licytanta, M. i A. W., jest zgodne z prawem.
Przytoczyć zatem należy te przepisy, które znajdują zastosowanie w kontroli niniejszej sprawy dotyczącej udzielenia przybicia ww. nieruchomości postanowieniem z dnia [...].06.2020 r., zaakceptowanym zaskarżonym postanowieniem Organu II instancji z dnia [...].08.2020 r.
Przepis art. 111m u.p.e.a. stanowi, że:
"§ 1. Po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę.
§ 2. Postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3. § 3. Jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich rozstrzygnięcia.
§ 4. Gdy przejęcie nieruchomości na własność ma nastąpić po niedojściu do skutku licytacji, organ egzekucyjny udziela przybicia na rzecz przejmującego po wysłuchaniu wnioskodawcy.
§ 5. Postanowienie o przybiciu zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia.".
Przepis zaś art. 111n u.p.e.a. stanowi, że:
"§ 1. Organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie.
§ 2. Organ egzekucyjny odmawia przybicia również wtedy, gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu.
§ 3. Organ egzekucyjny wyznacza ponowną licytację:
- 1) jeżeli odmówi przybicia z przyczyn, o których mowa w § 1;
- 2) po ustaniu przyczyny zawieszenia.".
W niniejszej sprawie, jak wynika z niespornych ustaleń organu, w stosunku do Skarżących prowadzone jest przez Naczelnika US w P. administracyjne postępowanie egzekucyjne skierowane do ww. nieruchomości Skarżących w celu wyegzekwowania zaległości Skarżących z tytułu nieopłaconych składek za lata 2011.2012 i 2013, które, jak stwierdził ten Organ, nie uległy przedawnieniu, co było - na skutek wniosków Skarżących z dnia 19.05.2020 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec przedawnienia dochodzonych należności - przedmiotem odrębnych postępowań zakończonych postanowieniami o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego (z dnia [...].06.2020 r. w stosunku do L. L. i z dnia [...].06.2020 r. w stosunku do M. L.), które następnie Zobowiązani zaskarżyli pismem z dnia 12.06.2020 r., co według Skarżących czyniło bezprawnym postanowienie Naczelnika US w P. z dnia [...].06.2020 r., a wynika to z art. 111m § 1, 2 i 3 u.p.e.a.
Jak wynika z akt badanej sprawy, i poza sporem w badanej sprawie są okoliczności, że po uprzednim dokonaniu czynności egzekucyjnych - tj. zajęcia ww. nieruchomości na podstawie wezwania Naczelnika US w P. z dnia 03.06.2019 r. do zapłaty przez zobowiązanego L. L. opisanych w tym wezwaniu należności pieniężnych, w tym za lata 2011-2013, a następnie zawiadomieniu o opisie i oszacowaniu w dniu [...].09.2019 r. ww. nieruchomości, a potem przeprowadzeniu w dniu [...].02.2010 r. pierwszej licytacji, a w dniu [...].03.2010 r. drugiej licytacji (obie licytacje nie doszły do skutku) - obwieszczeniem z dnia [...].05.2020 r. podano do publicznej wiadomości, że w dniu [...].06.2020 r. o godzinie 10,00 w Urzędzie Skarbowym w P. przy ulicy [...], pokój nr [...], odbędzie się trzecia licytacja wyżej opisanej nieruchomości stanowiącej własność Skarżących na prawach wspólności ustawowej. Obwieszczenie to zawiera pouczenie, że na czynność organu egzekucyjnego dotycząca obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga, którą można wnieść w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia.
Trzecia licytacja ww. nieruchomości odbyła się w dniu [...].06.2020 r. Z czynności tej Naczelnik US w P. jako organ egzekucyjny sporządził protokół, z którego wynika, że do licytacji przystąpił jeden licytant, tj. małżonkowie A. i M. W., którzy podali cenę przebicia - [...] zł, a po trzykrotnym obwieszczeniu ostatnio zaoferowanej ceny, zakończono licytację i postanowiono o przybiciu. Z końcowej części tego protokołu wynika, że nie zgłoszono uwag i zastrzeżeń do przeprowadzonej licytacji.
Wobec tego, w myśl art. 111m § 1 u.p.e.a., Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. zobowiązany był niezwłocznie wydać postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, co też uczynił postanowieniem z dnia [...].06.2020 r. udzielając przybicia nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą nr [...] w cenie [...] zł na rzecz jedynego licytanta M. W. i A. W., wskazując w jego uzasadnieniu, że w dniu [...].06.2020 r. odbyła się trzecia licytacja tej nieruchomości, zaś licytant dopełnił warunków licytacji, tj. wpłacił wadium w wysokości [...] zł, zaoferował najwyższą cenę nabycia nieruchomości w kwocie [...]zł. W końcowej części uzasadnienia zawarto pouczenie o przysługującym środku zaskarżenia i zasadach jego wnoszenia. Postanowienie to, jak wynika z akt sprawy, doręczono w dniu 29.06.2020 r. nabywcom, wierzycielowi oraz stronie zobowiązanej.
Zatem, postanowienie z dnia [...].06.2020 r. spełnia ustawowe wymogi przewidziane w wyżej cytowanym art. 111m § 5 u.p.e.a., zawiera bowiem imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia.
Postanowienie to zaskarżyli Skarżący pismem z 30.06.2020 r., wnosząc o unieważnienie tego postanowienia, gdyż - jak wskazali - postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, ponieważ zobowiązania wobec ZUS przedawniły się.
Jak wynika z przytoczonego wyżej art. 111n § 1 u.p.e.a., dla rozstrzygnięcia spornej materii co do legalności udzielenia przybicia licytantowi nieruchomości, istotne znaczenie mają w szczególności przepisy postępowania w toku licytacji dotyczące przybicia udzielanego przez organ egzekucyjny na rzecz licytanta.
Norma postępowania przewidziana w przytoczonym wyżej art. 111m § 1 u.p.e.a., nakazuje organowi egzekucyjnemu po zamknięciu licytacji wydanie postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę.
W myśl zaś § 2 art. 111m u.p.e.a., postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3, który z kolei zobowiązuje organ do wstrzymania wydania przedmiotowego postanowienia do momentu ostatecznego rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego. Natomiast odmowa przybicia może nastąpić w przypadku, gdy ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji (art. 111n § 1 u.p.e.a.).
Odnosząc przytoczone unormowania do ustalonego stanu faktycznego nie sposób zgodzić się z twierdzeniami strony skarżącej podważającymi prawidłowość przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego w zakresie przybicia wyżej opisanej nieruchomości na rzecz M. i A. W..
Jak wynika bowiem z analizy protokołu trzeciej licytacji nieruchomości z dnia [...].06.2020 r. (k. 50 akt administracyjnych), do licytacji przedmiotowej nieruchomości przystąpił tylko jeden licytant. Jedynym licytującym okazali się małżonkowie A. i M. W., którzy w trakcie licytacji zaoferowali cenę w wysokości [...] zł. Stanowiąca równowartość ceny wywoławczej zaoferowana kwota, wobec braku innych postąpień, po trzykrotnym jej obwieszczeniu, została przez prowadzącego licytację uznana za najwyższą. W dalszej części protokołu dokumentującego trzecią licytację stwierdzono, że nie zgłoszono uwag i zastrzeżeń do przeprowadzonej licytacji. Protokół ten stanowił więc podstawę niezwłocznego wydania w dniu [...].06.2020 r. przez Naczelnika US w P. postanowienia o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę, stosownie do przytoczonego wyżej art. 111m § 1 u.p.e.a., a następnie jego ogłoszenie, stosownie do ww. art. 111m § 2 u.p.e.a. Tym samym działanie organu egzekucyjnego na tym etapie było zgodne z przepisami prawa.
Natomiast, jak słusznie wyjaśnił stronie skarżącej Organ II instancji w zaskarżonym postanowieniu, na skutek zaskarżenia przez Zobowiązanych postanowienia o przybiciu, postanowienie to nie uzyskało waloru ostateczności, jednakże, mając na uwadze zasadę dwuinstancyjności postępowania, słusznie Organ II instancji stwierdził, że skoro wszystkie zażalenia zostały ostatecznie rozstrzygnięte na dzień wydania zaskarżonego postanowieniami z dnia [...].08.2020 r., to nawet jeśli postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z dnia [...].06.2020 r. było przedwczesne, na dzień wydania zaskarżonego postanowienia ([...].08.2020 r.) ustały przeszkody do udzielenia przybicia.
Wobec tego, w sposób uprawniony Organ II instancji uznał, że odpadły przesłanki do uchylenia zaskarżonego postanowienia o przybiciu z dnia [...].06.2020 r.
Nadto, przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia Sąd miał także na uwadze przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz pkt 2 wyżej przytoczonej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ("P.p.s.a.") – z którego wynika, że nie każde naruszenie przepisów postępowania stanowi podstawę wyeliminowania przez sąd zaskarżonego aktu z obrotu prawnego, a jedynie takie, które stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego, albo które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy bądź też zachodzą przyczyny nieważności aktu prawnego wynikające z właściwych przepisów.
Również w odniesieniu do naruszeń przepisów prawa materialnego ustawodawca w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) zawarł ograniczenie, stanowiąc, że sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie "uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy". Oznacza to, że podstawę do wyeliminowania zaskarżonego do sądu aktu prawnego z obrotu prawnego mogą stanowić jedynie naruszenia przepisów prawa "kwalifikowane" w sposób przewidziany ww. przepisami P.p.s.a., w tym np. naruszenia przepisów postępowania "mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy" lub naruszenia prawa materialnego "mające wpływ na wynik sprawy".
Dokonując więc w kontekście zarzutu skargi w takich granicach oceny naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 111m § 1, 2 i 3 u.p.e.a. przez przedwczesne wydanie i ogłoszenie przez organ egzekucyjny postanowienia o przybiciu, Sąd miał również na uwadze wyżej przytoczony przepis art. 111n § 1 u.p.e.a., na podstawie którego badał, czy nie doszło do naruszenia przepisów postępowania w toku licytacji.
Przepisy art. 111n u.p.e.a. określają sytuacje, w których organ egzekucyjny musi odmówić przybicia, w tym także tę określoną w § 1 art. 111n, w której "ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji.".
Jak wynika z akt sprawy, ostateczne rozstrzygnięcia zażaleń Zobowiązanych z dnia 12.06.2020 r. postanowieniami z dnia [...].08.2020 r., nie wskazują na "naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji". Zatem, w rozpoznawanej sprawie nie było podstawy do odmowy przybicia.
Słusznie Organ II instancji podniósł, że zgodnie zasadą dwuinstancyjności każda sprawa administracyjna rozpoznana i rozstrzygnięta decyzją organu I instancji podlega w wyniku wniesienia odwołania, przez legitymowany podmiot, ponownemu rozpoznaniu i rozstrzygnięciu przez organ II instancji. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy - w I instancji, a następnie - w II instancji. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu I instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej, na co trafnie przywołano stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z 24.02.1992 r., II SA 49/92, wskazując, że: "w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ I instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący wdacie rozpatrywania odwołania (art. 136 i 138 k.p.a.)". W tym też zakresie, czyli stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu, sąd administracyjny kontroluje legalność działania organu.
Tym samym, Sąd stwierdził, że nieuprawnione są twierdzenia Skarżących co do bezprawnego wydania zaskarżonego postanowienia, akceptującego postanowienie Naczelnika US w P. z dnia [...].06.2020 r. w przedmiocie przybicia nieruchomości na rzecz jedynego licytanta, M. i A. W.. Skoro w dacie wydania zaskarżonego postanowienia ([...].08.2020 r.) rozpoznano zażalenia z dnia 12.06.2020 r., to nie budzi wątpliwości, że stan faktyczny i prawny występujący w tej dacie uprawniał Organ II instancji do wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia, a więc utrzymania w mocy postanowienia z dnia [...].06.2020 r. w przedmiocie przybicia.
Podkreślić ponownie należy, że skoro w dacie zaskarżonego postanowienia ([...].08.2020 r.) ostatecznymi postanowieniami z dnia [...].08.2020 r. (tj. takimi, od których nie służy odwołanie w administracyjnym lub wniosek o ponowne rozpoznanie - art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 16 K.p.a.) rozstrzygnięto zażalenia Zobowiązanych z dnia 12.06.2020 r. (w sprawie z wniosku z dnia 16.05.2020 r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego wobec przedawnienia dochodzonych w tym postępowaniu zaległości z tytułu nieopłaconych składek), nikt zaś z uczestników egzekucji z nieruchomości nie zainicjował postępowania co do naruszenia przepisów postępowania w toku licytacji, tym samym nie było przeszkody do udzielenia przybicia, a w konsekwencji nie wystąpiła podstawa, która uprawniałaby organ II instancji do uchylenia zaskarżonego postanowienia z dnia [...].06.2020 r. Stąd Sąd stwierdził, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie z dnia [...].08.2020 r., utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika US w P. z dnia [...].06.2020 r., nie narusza przepisów postępowania w toku licytacji w sposób mający istotny wpływ na wynik licytacji, czego dla odmowy przybicia, a więc uchylenia zaskarżonego aktu, ustawodawca wymaga w art. 111n § 1 u.p.e.a.
Natomiast odnosząc się do zarzutu skargi co do uchybienia terminowi załatwienia sprawy dotyczącej przybicia, zdaniem Sądu, jest on bezpodstawny. Jak wynika z akt badanej sprawy, zażalenie z dnia 30.06.2020 r. na postanowienie z dnia [...].06.2020 r. o przybiciu, wniesione do Urzędu Skarbowego w P. w dniu 03.07.2020 r., przekazano wraz z aktami sprawy do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w dniu 08.07.2020 r. (data wpływu - k. 54). Zatem, miesięczny termin załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym, zakreślony przepisem art. 35 § 3 K.p.a., upływał - zgodnie z przepisami K.p.a. dotyczącymi liczenia terminów - z dniem [...].08.2020 r. i w tym dniu sprawa została załatwiona, co skutkuje, że zarzut ten jest niezasadny. Zgodnie bowiem z art. 35 § 3 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., załatwienie sprawy postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia wymagającej postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania.
Odnośnie zaś zarzutu skargi co do żądania unieważnienia licytacji w kontekście wyznaczenia terminów licytacji w okresie obowiązywania obostrzeń związanych z koronawirusem, wskazać należy, że wprawdzie regulacje zawarte w ustawie z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-I9, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw o okresie stanu zagrożenia epidemicznego i stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID przewidywały zawieszanie biegu terminów procesowych, to jednak postępowania egzekucyjne toczyły się w tym czasie, zaś w niniejszej sprawie przedmiotem sporu nie jest niedochowanie terminom procesowym.
W konsekwencji, na obecnym etapie sprawy, tj. postępowania egzekucyjnego w przedmiocie przybicia nieruchomości, spóźnione jest kwestionowanie wyznaczonych terminów licytacji. Stosownie bowiem do art. 110z u.p.e.a., na czynności organu egzekucyjnego dotyczące obwieszczenia o licytacji przysługuje skarga w terminie 14 dni od ogłoszenia licytacji. Takie też pouczenie zawiera ww. obwieszczenie z dnia [...].05.2020 r. dotyczące trzeciej licytacji nieruchomości.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi jako nieuzasadnionej.
Orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na internetowej stronie pod adresem: www.nsa.gov.pl.