Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. (organ egzekucyjny) wszczął wobec D. N. (dalej "skarżący") postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego z 9 czerwca 2022 r. nr [...] (dalej "tytuł wykonawczy"), obejmującego należność z tytułu nieuiszczonego podatku dochodowego z odpłatnego zbycia papierów wartościowych i instrumentów finansowych za rok 2021.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z 13 czerwca 2022 r. zajął wierzytelność na rachunku bankowym skarżącego w [...]. Zajęcie i odpis tytułu doręczono skarżącemu w dniu 15 czerwca 2022 r.
Skarżący złożył pismo z 17 czerwca 2022 r., w którym wyjaśnił, że 29 kwietnia 2022 r. złożył dyspozycje na przelew środków, lecz przelew został cofnięty wobec zmiany numeru rachunku bankowego organu egzekucyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie postępowania egzekucyjnego i zwrot nadpłaconych odsetek z uwagi, że nie wiedział o zmianie numeru rachunku bankowego organu.
Organ egzekucyjny wezwał skarżącego do wyjaśnienia czy ww. pismo stanowi zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm., dalej "u.p.e.a."), czy też jest to skarga na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a. W odpowiedzi skarżący wskazał, że złożył zarówno skargę na czynności egzekucyjne, jaki i zarzuty. Postępowanie w zakresie skargi na czynności egzekucyjne toczyło się odrębnie i skarga na postanowienie z dnia 15 lipca 2022 r. o oddaleniu skargi na czynności egzekucyjne została zarejestrowane pod sygn. I SA/Sz 670/22.
Organ egzekucyjny wydał w dniu 14 lipca 2022 r. postanowienie nr 3205-SEW. 723.1.2022, w którym oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżący podniósł zarzut braku upomnienia. Organ podał, że 9 marca 2022 r. skarżący złożył zeznanie PIT-38 za rok 2021, w którym wykazał kwotę do zapłaty [...] zł. W dniu 29 kwietnia 2022 r. zlecił płatność ww. kwoty z rachunku bankowego przedłożono potwierdzenie przelewu). Organ podał, że wystawił upomnienie, które doręczono skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 27 maja 2022 r. Organ podał również, że wystawił tytuł wykonawczy w dniu 9 czerwca 2022 r., gdzie wskazał datę doręczenia upomnienia. Tytuł wykonawczy został doręczony skarżącemu w dniu 15 czerwca 2022 r., zaś 17 czerwca 2022 r. wpłynęły środki z zajętego rachunku bankowego (56.410,44 zł). Organ egzekucyjny wskazał, że w terminie płatności podatku nie odnotował wpłaty. Złożenie zlecenia przelewu w sytuacji jego cofnięcia przez bank skutkowało brakiem uiszczenia należnego podatku. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że od 1 stycznia 2020 r. podatnicy zobowiązani są do dokonywania wpłat na indywidualny rachunek bankowy (mikrorachunek) na podstawie art. 61 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej "o.p."). Organ wskazał, że upomnienie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w trybie zastępczym, zaś zaległość podatkowa została wyegzekwowana, co kończy postępowanie egzekucyjne.
Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie, w którym podniósł, że nie doręczono mu upomnienia, co wynikało z niewłaściwej pracy listonosza, który nie pozostawił awiza o nadejściu przesyłki. Skarżący podał, że gdyby otrzymał upomnienie to wcześniej dokonałby płatności i zorientowałby się, że przelew został cofnięty z uwagi na zmianę rachunku bankowego organu, o czym nie wiedział. Do zażalenia dołączył kopię reklamacji skierowanej do operatora pocztowego.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie wydał w dniu 26 sierpnia 2022 r. postanowienie nr 3201-IEW.711.13.2022.4, w którym utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny oraz treść art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Wskazał, że egzekucja administracyjna może być wszczęta po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, po przesłaniu upomnienia. Organ odwoławczy podał, że upomnienie przesłano na prawidłowy adres skarżącego. Przesyłka, zawierająca upomnienie była awizowana dwukrotnie, co odnotowano na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Przesyłka jako nie podjęta została zwrócona organowi i uznana za doręczoną w dniu 27 maja 2022 r. Organ przytoczył treść art. 44 § 1 pkt 1, § 2, § 3, § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej "k.p.a."). Organ odwoławczy wskazał, że złożenie reklamacji przez skarżącego na niewłaściwe działanie listonosza nie stanowi podstawy do uznania doręczenia ww. upomnienia za niezgodnego z przepisami. Organ odwoławczy podał, że brak wiedzy skarżącego o numerze rachunku bankowego organu nie zwalnia go z odpowiedzialności za właściwe wykonanie obowiązków podatkowych.
Skarżący złożył skargę na ww. postanowienie i wskazał, że jest ono dla niego krzywdzące. Podniósł, że brak zawiadomienia go o upomnieniu wynikał z niewłaściwego wykonywania obowiązków przez listonosza, gdyż nie otrzymał awiza z 13 maja 2022 r. o pozostawieniu przesyłki. Nie otrzymał też powtórnego awiza 23 maja 2022 r., mimo iż wspomina o tym pismo Poczty Polskiej, wydane na skutek jego reklamacji. Podał, że gdyby otrzymał upomnienie to wcześniej wiedziałby, iż przelew został cofnięty przez bank, dokonałby go ponownie i nie doszłoby do zajęcia rachunku bankowego i obciążenia go odsetkami oraz kosztami egzekucyjnymi. Do skargi dołączył kopię odpowiedzi z 26 sierpnia 2022 r. Poczty Polskiej na złożoną reklamację.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i wskazał, że organy obu instancji opierały się na przesłanym przez operatora pocztowego zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki, w którym potwierdzono dwukrotny fakt jej awizowania. Odpowiedź na reklamację skarżącego została przedłożona dopiero przy skardze. Organ odwoławczy podniósł, że jeżeli doszło do poświadczenia nieprawdy to pełną odpowiedzialność za ten fakt ponosi osoba, która to uczyniła. Ponadto z ww. odpowiedzi wynikało, że skarżącego poinformowano o powtórnym awizie z 23 maja 2022 r., miał więc on możliwość odebrania upomnienia. Organ odwoławczy odniósł się do twierdzeń skarżącego o braku wiedzy o cofnięciu przelewu i wskazał, że dysponent rachunku bankowego ma możliwość stałego dostępu do niego i uzyskania informacji o stanie konta.
Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329; dalej "p.p.s.a.").
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, co następuje:
Spór dotyczy zasadności zgłoszonego zarzutu.
Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawy zarzutu określono w art. 33 § 2 u.p.e.a., w tym w pkt 4 - brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane.
Zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a., egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Celem instytucji upomnienia, uregulowanej w art. 15 § 1 u.p.e.a., jest skłonienie zobowiązanego do dobrowolnego wykonania określonego obowiązku i tym samym niedoprowadzenie do wszczęcia egzekucji. Pominięcie ww. wymogu stanowi naruszenie zasady zagrożenia, która obliguje do uprzedzenia postępowania egzekucyjnego wezwaniem zobowiązanego do dobrowolnego wykonania obowiązku. Upomnienie ma z jednej strony walor informacyjny i perswazyjny, przypomina bowiem zobowiązanemu o konieczności wykonania nałożonego na niego obowiązku oraz wskazuje na konsekwencje niewykonania obowiązku – wszczęcie egzekucji administracyjnej. Z drugiej strony doręczenie upomnienia, o ile jest ono wymagane, wywołuje doniosły skutek prawny, ponieważ jest warunkiem dopuszczalności prowadzenia egzekucji.
Warunkiem koniecznym dopuszczalności upomnienia zobowiązanego przez wierzyciela jest stwierdzenie, że zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku.
W sprawie pojęcia uchylania się od wykonania obowiązku. Wobec braku wpłaty należnego podatku we właściwym terminie prawidłowo uznano, że skarżący uchyla się od wykonania ciążącego na nim obowiązku. Okoliczności podnoszone przez skarżącego w postaci zwrotu przelewu wobec nieprawidłowo wskazanego przez jego numeru rachunku bankowego nie spowodowały zwolnienia skarżącego z obowiązku uiszczenia podatku w terminie i na właściwy numer rachunek bankowego. Słusznie organ podał, że skarżący miał możliwość ustalenia swojego stanu konta i wykrycia braku zapłaty podatku na skutek cofnięcia przelewu oraz przed wydaniem dyspozycji przelewu powinien upewnić się o prawidłowości numeru rachunku bankowego na który zlecił przelew.
Wykonując upoważnienie zawarte w art. 15 § 5 u.p.e.a., Minister Finansów wydał w dniu 30 października 2014 r. rozporządzenie w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz.U. z 2017 r. poz. 131). W § 2 ww. rozporządzenia wymieniono przypadki, w których doręczenie upomnienia przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego nie jest wymagane. W niniejszej sprawie doręczenie upomnienia było obligatoryjne.
Przechodząc do kwestii doręczenia upomnienia, należy stwierdzić, że organ egzekucyjny przyjął, iż doszło do doręczenia upomnienia skarżącemu na podstawie art. 44 k.p.a.
Zgodnie z art. 44 § 1 k.p.a, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
- operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
- pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
Stosownie do art. 44 § 2 k.p.a, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.).
Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 44 § 4 k.p.a.).
Podkreślić należy, że art. 44 k.p.a. normuje instytucję tzw. doręczenia zastępczego, stwarzające domniemanie doręczenia pisma. Warunkiem zastosowania art. 44 k.p.a. jest to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43 k.p.a. W niniejszej sprawie upomnienie wysłano na adres zgodny z miejscem zamieszkania skarżącego.
Kolejną przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w art. 44 k.p.a. jest przechowanie pisma przez okres 14 dni w placówce pocztowej operatora pocztowego, gdy pismo jest doręczane przez operatora pocztowego. W sprawie ten warunek był również spełniony.
Następną przesłanką skuteczności doręczenia przewidzianego w tym przepisie jest umieszczenie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie 7 dni w placówce pocztowej.
Zdaniem Sądu, ww. warunek nie został spełniony. Wskazać należy, że domniemanie doręczenia z art. 44 k.p.a. jest wzruszalne, tj. można je obalić.
W niniejszej sprawie taka sytuacja nastąpiła, czego dowodem jest odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację skarżącego. Jak wynikało z akt, na etapie rozpoznawania sprawy przez organy obu instancji brak było odpowiedzi Poczty Polskiej na złożoną przez skarżącego reklamacje związaną z doręczeniem przesyłki, zawierającej upomnienie. Odpowiedź Poczty Polskiej została przez skarżącego dołączona do skargi i Sąd zobowiązany był do przeanalizowania treści ww. pisma pod kątem skuteczności doręczenia upomnienia. Z odpowiedzi Poczty Polskiej wynikało, że listonosz nie pozostawił w dniu 13 maja 2022 r. awiza o nadejściu przesyłki poleconej zawierającej upomnienie.
Podkreślić należy, że dla skuteczności doręczenia w trybie zastępczym konieczne jest pozostawienie zawiadomienia o nadejścia przesyłki, zaś w sytuacji gdy adresat pisma nie podjął przesyłki w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a., doręczający jest obowiązany pozostawić powtórnie zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pisemnego zawiadomienia. Doręczający umieszcza powtórne zawiadomienie zgodnie z art. 44 § 2 k.p.a.
Powyższe oznacza, że nawet gdyby przyjąć, że wystawiono awizo w dniu 23 maja 2022 r., jak twierdzi Poczta Polska (co kwestionuje skarżący) to byłoby to pierwsze awizo w rozumieniu art. 44 § 1 k.p.a. W sprawie wystąpiłby brak ponownego zawiadomienia skarżącego o nadejściu przesyłki (upomnienia), który konieczny byłby do przyjęcia skutku w postaci doręczenia zastępczego pisma. Zatem w okolicznościach sprawy nie można twierdzić, że skutek doręczenia zastępczego upomnienia skarżącemu nastąpił. Powyższe ma istotny wpływ na wynik niniejszego postępowania i skutkowało uchyleniem postanowień wydanych przez organy obu instancji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ egzekucyjny zobowiązany jest przyjąć, że uiszczenie należności na skutek zajęcia rachunku bankowego stanowi dobrowolną wpłatą skarżącego, która nastąpiła przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Wobec powyższego ustalenia, skarżącego nie obciążają koszty egzekucyjne. Uregulowanie tej należności nastąpiło jednak po upływie terminu do uiszczenia zobowiązania podatkowego i w związku z tym organ powinien dokonać prawidłowego obliczenia wysokości odsetek. Jak wyżej wskazano, skarżący zobowiązany był do uiszczenia należnego zobowiązania w terminie na właściwy rachunek bankowy organu podatkowego. W związku z tym twierdzenia skarżącego, że nie wiedział o zmianie numeru rachunku bankowego organu oraz o zwrocie kwoty przelewu nie mogą odnieść zamierzonego przez skarżącego skutku, tj. uznania iż wpłata należności nastąpiła w terminie.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz skarżącego od organu odwoławczego kwotę [...] zł tytułem poniesionego wpisu sądowego.