Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] czerwca 2020 r. Kierownika Biura Powiatowego ARiMR dla powiatu [...] z siedzibą w Z. o nr [...] o przyznaniu M. (pełna nazwa: [...] "M. " z siedzibą w T.) pomocy finansowej, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.
Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco.
W dniu [...] listopada 2019 r. [...] "M. " z siedzibą w T. (dalej: "wnioskodawca", "producent rolny", "strona", "skarżąca") złożyła do Biura Powiatowego ARiMR w D. wniosek o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30 % danej uprawy. Producent wnioskował o udzielenie pomocy publicznej do powierzchni wieloletnich użytków zielonych, na których wystąpiły szkody w wysokości co najmniej 30 % i mniej niż 70 % wynoszącej [...] ha.
Strona we wniosku wskazała, że wnioskuje o pomoc publiczną. Wraz z wnioskiem wnioskodawca złożył protokół oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie sporządzony przez właściwą Komisję z dnia [...] listopada 2019 r. Oświadczył, że z tytułu wystąpienia szkód w uprawach rolnych nie otrzymał odszkodowania.
W dniu [...] czerwca 2020 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...], w której odmówił stronie przyznania pomocy.
W uzasadnieniu decyzji organ I powołał przepisy rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.); dalej: "rozporządzenie RM", a także przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 477 ze zm.); dalej: "ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych" oraz obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 października 2019 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb w okresie sześciodekadowym od 1 sierpnia 2019 do dnia 30 września 2019 r. (Dz. Urz. MRiRW z 2019 r. poz. 84), z których wynikało, że dla stwierdzenia suszy najważniejsze znaczenie mają dane przekazane przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa Państwowy Instytut Badawczy w P. (IUNG).
Organ I instancji stwierdził, że na działkach ewidencyjnych o nr [...] (działka A1) i [...] (działka B1), położonych na obszarach niesklasyfikowanych i należących do kategorii gleb II (podatnych) i III (średnio podatnych), susza nie wystąpiła. Dla uznania wystąpienia szkód w uprawach spowodowanych przez suszę nie jest wystarczające samo stwierdzenie faktycznych szkód w uprawach przez Komisję, powołaną przez wojewodę (dalej "Komisja"). Konieczne jest wystąpienie zjawiska suszy, spełniającego definicję z art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych. Do stwierdzenia suszy konieczne jest także odwołanie się do danych ogłaszanych przez IUNG, tj. wskaźników klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb w danej gminie. Organ I instancji podał, że przedłożony wraz z wnioskiem protokół szacowania szkód nie zawierał informacji o kategorii gleb, na których wystąpiły szkody, ani informacji o klimatycznym bilansie wodnym dla gruntów pod uprawami.
Komisje ds. szacowania szkód nie dokonują obliczeń klimatycznego bilansu wodnego ani oceny kategorii gleby z punktu widzenia klimatycznego bilansu wodnego. W każdym wypadku dla stwierdzenia stanu suszy konieczne jest w pierwszej kolejności ustalenie wskaźników klimatycznego bilansu wodnego faktycznie panujących na danym terenie w konkretnym czasie, a następnie porównanie tych wskaźników z pewnymi wskaźnikami krytycznymi, przekroczenie których pozwala zakwalifikować dany stan jako suszę w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych. Wobec tego, Komisja, która szacowała szkody w gospodarstwie skarżącego mogłaby oszacować szkody, które powstały w uprawach producenta rolnego, jako szkody spowodowane przez suszę, gdyby dla upraw zgłoszonych przez wnioskodawcę, na kategorii gleby, na której znajdowały się te uprawy w dowolnym sześciodekadowym okresie od 21 marca do 30 września wystąpił spadek klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla tych roślin uprawnych i dla tych gleb, zgodnie z klimatycznym bilansem wodnym.
W toku weryfikacji poprawności załączonego do wniosku protokołu organ I instancji stwierdził, że zawiera on uchybienia polegające na oszacowaniu przez Komisję strat w uprawach na gruntach, które nie spełniają warunków definicji suszy. W gminie D. stwierdzono jedynie wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach lipiec - sierpień oraz zbożach jarych w miesiącach maj
- - sierpień. Na glebach kategorii II, III, IV oraz nieklasyfikowanej na zbożach ozimych i jarych nie wystąpiło zjawisko suszy.
Zdaniem organu I instancji, dla kategorii gruntów zadeklarowanych przez stronę, tj. do wieloletnich użytków zielonych (UZ), należało zastosować przez analogię klimatyczny bilans wodny, jak dla uprawy zboża.
Organ odwoławczy, po rozpoznaniu odwołania strony, wydał w dniu [...] sierpnia 2020 r. decyzję, w której utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przytoczył treść § 13v ust.1 rozporządzenia RM, art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych i podał, że na podstawie danych IUNG na działkach strony (kategoria gleby II, III oraz niesklasyfikowana) nie stwierdzono w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do 30 września spadku klimatycznego bilansu wodnego (KBW), poniżej wartości określonej dla zboża ozimego i jarego. Organ odwoławczy uznał użytki zielone za rośliny o analogicznych wymaganiach wodnych co zboża ozime i jare. Organ odwoławczy podał, że KBW wyraża różnicę pomiędzy opadem atmosferycznym a ewapotransiracją (proces ulatniania się wody do atmosfery wskutek parowania terenowego (ewaporacji) oraz transpiracji roślin i sublimacji) potencjalną.
Organ odwoławczy podał, że stwierdzone przez Komisję szkody na terenie gospodarstwa strony nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych i rozporządzenia RM. Komisja nie zastosowała się do wytycznych, w których wskazano na definicję suszy. Komisja winna na podstawie definicji suszy szacować straty w gospodarstwie producenta rolnego po sprawdzeniu kategorii glebowych. Mapy kategorii glebowych dostępne są na stronie IUNG w odniesieniu dla działek ewidencyjnych w danym obrębie gminy.
Odnośnie wniosku przeprowadzenie dowodu, tj. porównania decyzji dla działek sąsiednich wsi, organ odwoławczy wyjaśnił, że jest on niezasadny, gdyż wystąpienie suszy można weryfikować jedynie dla danej działki, a nie działek sąsiednich.
Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na ww. decyzję i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji i przyznanie jej pomocy finansowej, zgodnie ze złożonym wnioskiem, a także o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, z wyodrębnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Skarżąca zarzuciła organowi naruszenie:
- 1. § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia RM, przez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie są spełnione warunki niezbędne do przyznania pomocy, podczas gdy skarżąca je faktycznie spełniła i uznanie przez organ wskazanych w tych przepisach dokumentów i informacji, załączonych przez skarżącą do wniosku, za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a jednocześnie uznanie innych dokumentów i informacji, niewskazanych w tych przepisach, za kluczowe i decydujące w sprawie;
- 2. art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, przez ich błędne zastosowanie;
- 3. przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb poprzez ich błędne zastosowanie i dowolne zastosowanie analogii w zakresie wymagań wodnych poszczególnych gatunków roślin uprawnych;
- 4. art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r. poz. 256,, dalej: "K.p.a."), przez ocenę materiału dowodowego w sprawie w sposób wybiórczy, bez ustalenia czynników, które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci protokołu szkodowego; pominięcie faktów mających istotne znaczenie, w tym nieuwzględnienie protokołu o wystąpieniu suszy sporządzonego przez Wojewodę Z., będącego podstawowym dowodem w sprawie oraz nieustaleniu w toku postępowania, w sposób prawidłowy, wymagań bilansu wodnego dla upraw, które rzeczywiście znajdują się na działkach skarżącego, a nie upraw "analogicznych" oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;
- 5. art. 8 § 1 K.p.a., przez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie skarżącego do władzy publicznej i niekierowanie się zasadą równego traktowania; rozstrzygnięcie wniosku skarżącego w sposób istotnie różny od wniosków innych producentów rolnych, w sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym; zastosowanie pozaprawnych kryteriów do odmowy udzielenia pomocy;
- 6. art. 107 § 3 K.p.a., przez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności dotyczącego podstaw i przyczyn przyjęcia przez organ, że użytki zielone mają analogiczne wymagania wodne co zboża jare i ozime;
- 7. art. 76 § 3 K.p.a., przez zakwestionowanie przez organ dokumentu urzędowego, sporządzonego przez Komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez Wojewodę Z., bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej organowi uprawnienie do przeprowadzania takiego dowodu i wynikające z zakresu jego kompetencji;
- 8. art. 32 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, przez nierówne traktowanie skarżącego przez organ i jego dyskryminację.
Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu:
- - z fragmentu publikacji Studia i Raporty lUNG-PIB nr [...] opracowanie pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" autorstwa prof. dr hab. J. K. (strony 83-104) na fakt wykazania różnic w zapotrzebowaniu na wodę traw (użytków zielonych) oraz zbóż jarych i ozimych;
- - z zestawienia decyzji Agencji dotyczących przyznania pomocy finansowej z tytułu szkód powstałych w związku z wystąpieniem w 2019 r. suszy, producentom rolnym posiadającym działki sąsiadujące z działkami skarżącego; na fakt wykazania niestosowania przez Agencję tych samych kryteriów wobec producentów rolnych i dowolną analizę wniosków o pomoc finansową oraz protokołów komisji ds. szacowania strat.
Skarżąca wniosła także o zobowiązanie przez Sąd organu I instancji do złożenia decyzji dla wymienionych w skardze osób, w których przyznano im pomoc finansową z tytułu wystąpienia w 2019 r. suszy oraz załączonych do wniosków o pomoc finansową protokołów Komisji ds. szacowania strat, wskazanych producentów rolnych, których działki sąsiadują z działkami skarżącej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi w całości.
W piśmie procesowym, uzupełniającym skargę z dnia [...] grudnia 2020 r. skarżąca podtrzymała twierdzenia i wnioski zawarte w skardze oraz odniosła się do stanowiska organu odwoławczego w przedmiocie zarzutów.
Na posiedzeniu niejawnym Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", oddalił wnioski dowodowe skarżącej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do odmiennej oceny przez organy administracji i producenta rolnego możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem w jego gospodarstwie rolnym szkody w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy.
Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy organy wskazały, że na działkach A1 i B1 (o nr ewidencyjnych [...] i [...]), wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i zgłoszonych do przyznania pomocy w 2019 r. nie powstała susza w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, do której to odsyła przepis § 13v ust. 1 rozporządzenia RM.
Zdaniem skarżącej, niezasadnie organy odmówiły mocy dowodowej załączonemu przez nią do wniosku protokołowi Komisji, która dokonała szacowania szkód w jego gospodarstwie rolnym, przez co niezasadnie została ona pozbawiona pomocy, która jest dla jej gospodarstwa niezbędna.
Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie przy udzielaniu pomocy finansowej rolnikom, których uprawy dotknęły straty spowodowane suszą, zawarte są zarówno w aktach prawa krajowego jak i w aktach prawa unijnego. Tym samym, określenie warunków koniecznych, których spełnienie jest niezbędne przy ubieganiu się o przyznanie pomocy z tego tytułu, wymaga odwołania się do obu rodzajów aktów prawnych.
Zgodnie z art. 4 i nast. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), dalej "ustawa o ARiMR", podmiotem właściwym w sprawach szeroko rozumianego wpierania rolnictwa i obszarów wiejskich jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W art. 4 ust. 6 ustawy o ARiMR, prawodawca krajowy zawarł delegację ustawową, stosownie do której szczegółowe zasady realizacji powierzonych Agencji zadań dookreślają przepisy wydanego przez Radę Ministrów rozporządzenia.
Korzystając z powyższej delegacji, Rada Ministrów wydała ww. rozporządzenie. Zgodnie z brzmieniem § 13v ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia RM, w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych, i na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy oraz jednocześnie będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.L.193.1); dalej: "rozporządzenie nr 702/2014".
Stosownie także do § 13v ust. 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze; dalej: "rozporządzenie nr 1408/2013", oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.
W myśl § 13v ust. 4 rozporządzenia RM, pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.
W § 13v ust. 5 rozporządzenia RM, wskazane zostały wymogi jakie ma spełniać wniosek producenta rolnego o przyznanie pomocy, zaś w § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia RM wskazano, że do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi.
Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/2014, do którego odwołuje się przytoczony § 13v ust. 2 rozporządzenia: "niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej" oznacza: "niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30 % średniej produkcji wyliczonej na podstawie:
- a) produkcji z ubiegłych trzech lat; lub
- b) średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej."
Z kolei, wskazana w § 13v ust. 1 pkt 2 rozporządzenia RM, szkoda spowodowana suszą, zgodnie z art. 3 ust. pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, to szkoda spowodowana wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od dnia 21 marca do dnia 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Określenie wartości wymienionych w tym przepisie następuje stosownie do art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych, z którego wynika, że minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej (BiP) urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 21 maja do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez IUNG.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że suszą w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych jest tylko stan ustalony na podstawie danych IUNG (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt V CSK 265/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r. sygn. akt I GSK 2347/18, z dnia 28 sierpnia 2019 r. sygn. akt I GSK 1244/18).
Podsumowując, wskazać należy, że - stosownie do przywołanych przepisów i powołanego orzecznictwa - pomoc finansowa z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych suszą przysługuje, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:
- 1) w gospodarstwie rolnym wystąpiła poważna susza, która zniszczyła ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej (warunek wynikający z art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/1014);
- 2) wystąpienie suszy dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb na określonym terenie zostało ogłoszone w drodze obwieszczenia w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej BiP urzędu obsługującego tego ministra (warunek wynikający z § 13c ust. 1 rozporządzenia w zw.
z art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych);
3) ubiegający się o przyznanie pomocy złożył wniosek zawierający elementy określone w § 13c ust. 5 rozporządzenia z dołączoną kopią protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód (warunek wynikający z § 13c ust. 4 - 6 pkt 1 w zw. z § 5 ust. 5 rozporządzenia RM).
Wskazać w tym miejscu należy, że z żadnej regulacji nie wynika, iż - aby producent mógł uzyskać pomoc - susza powinna wystąpić w całości jego gospodarstwa rolnego. Wręcz przeciwnie, wniosek o przyznanie pomocy może dotyczyć całości bądź części gospodarstwa rolnego, ustalenie zatem, że na części gospodarstwa producenta susza nie wystąpiła nie prowadzi do pozbawienia możliwości przyznania pomocy do tej części gospodarstwa, na której susza wystąpiła.
Rozwijając wymieniony powyżej warunek 2 należało również zauważyć, że stanowi on odwołanie do obiektywnego kryterium obowiązującego dla poszczególnych gatunków upraw i gleb na określonym terenie. W rozpoznawanej sprawie zgłoszoną uprawą były wyłącznie trawy w uprawie polowej na zielonkę, dla takiej uprawy nie jest prowadzony monitoring suszy. Sąd podzielił stanowisko organów, że Komisje nie dokonują samodzielnego obliczenia KBW, ani oceny kategorii gleby z punktu widzenia KBW. Dane o obszarach, na których wystąpiła susza w uprawach uwzględnionych w ustawie, a które warunkują przyznanie pomocy są zobiektywizowane i pochodzą z urzędowych informacji IUNG. Informacje te są wiążące zarówno dla Komisji, jak i organów orzekających o pomocy. W praktyce może więc zachodzić sytuacja, że Komisja dokonuje szacowania szkód na gruncie, na których nie wystąpiła susza w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 10 ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych.
Mogą też zdarzać się sytuacje, że straty występują na gruntach i uprawach, które nie są objęte monitoringiem (jak w rozpoznawanej sprawie), co oznaczało brak danych do sklasyfikowania takich szkód ze względu na podatność na suszę. Weryfikacja przez Komisję, a następnie organ sprowadza się zatem do ustalenia czy w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach rolnych na danej działce, gdzie prowadzona była uprawa rośliny, została stwierdzona przez IUNG, w przynajmniej jednym okresie monitorowania susza, a w przypadku roślin niemonitorowanych bezpośrednio - dla upraw o zbliżonych warunkach wodnych. Przyjęcie takiego rozwiązania umożliwiło organom ARiMR przyznanie pomocy producentowi rolnemu w sytuacji, gdy brak jest danych IUNG dla danej rośliny.
Odnosząc się zatem do zarzutu skargi, że użytki zielone nie powinny być przez organy zrównane ze zbożami jarymi i ozimymi, gdyż są to zupełnie inne rośliny i mają inne zapotrzebowanie na wodę, wyjaśnić należy, że organy nie uznały użytków zielonych za uprawy tożsame jak ww. zboża. Organy przyrównały użytki zielone do ww. zbóż jedynie na potrzeby przyznania pomocy z tytułu suszy. Jak wskazały organy, bez dokonania takiego porównania nie byłoby możliwe w ogóle przyznanie przedmiotowej pomocy dla gruntów - użytków zielonych producentom rolnym w sytuacji stwierdzenia na nich suszy, gdyż dla takich gruntów nie jest prowadzony monitoring suszy przez IUNG. Sąd podzielił w tym zakresie stanowisko organów.
W rozpoznawanej sprawie, poza sporem pozostawała okoliczność, że skarżąca zgłosiła we wniosku wystąpienie suszy na gruntach o powierzchni [...] ha, zaś Komisja stwierdziła suszę na powierzchni [...] ha. Bezsporne również było – jak wyżej wskazano - że wniosek obejmował swym zakresem wyłącznie trawy w uprawie polowej na zielonkę (UZ) oraz rośliny pastewne (UZ) na spornych działkach.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo przyjęły, że na spornych działkach, zakwalifikowanych przez IUNG do kategorii gleb II (działka nr [...]) oraz gleb III (działka [...]), susza nie wystąpiła na wszystkich działkach skarżącej zgłoszonych we wniosku. Tym samym nie został spełniony warunek przyznania pomocy do zadeklarowanych gruntów, gdyż na spornych gruntach nie wystąpiła susza w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniach upraw rolnych.
W okolicznościach niniejszej sprawy, prawidłowo organy dokonały oceny przedłożonego protokołu i zakwestionowały jego ustalenia, jako niezgodne z ww. przepisami.
W tym miejscu wskazać należy, że postępowanie przed organami ARiMR regulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o ARiMR. Stosownie do którego, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art.
81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy ARiMR nie stosują tych przepisów K.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie.
Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 K.p.a., stanowiący że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zgodzić należy się z organami, że protokół ten jako dokument podlegał ocenie organów łącznie z całym zebranym materiałem dowodowym w sprawie i zaistniały podstawy do podważenia ustaleń Komisji, co do wszystkich działek zgłoszonych we wniosku z uwagi, że nie wystąpiła na nich susza według danych IUNG.
Zdaniem Sądu, w przypadku dostrzeżenia nieprawidłowości protokołu organ ARiMR winien zawiadomić o tym producenta rolnika, Komisję i Wojewodę o konieczności dokonania korekty protokołu. Co do zasady w ww. wezwaniu organ ARiMR winien zakreślić rozsądny termin do przedłożenia mu poprawionego protokołu. Wskazać należy, że w aktach niniejszej sprawy brak było takich wezwań. Jednakże, w ocenie Sądu, to uchybienie nie miało wpływu na wynik sprawy, gdyż ewentualnie poprawiony protokół wskazywałby na brak wystąpienia suszy w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu upraw rolnych gospodarstwie producenta rolnego. W realiach niniejszej sprawy, gdzie na wszystkich zgłoszonych działkach przez skarżącą nie zaistniała susza w rozumieniu przepisów ustawy o ubezpieczeniu upraw, oczekiwanie przez organ ARiMR na dostarczenie mu poprawionego protokołu mijałoby się z sensem. Skoro ww. przepisy określają, że organ ARiMR rozpoznaje wniosek rolnika, którego załącznikiem jest protokół Komisji i organ ten decyduje o przyznaniu pomocy finansowej, rolą jego jest dokonanie oceny protokołu Komisji na podstawie posiadanych danych i dowodów.
Organ ARiMR winien przyznać bez zbędnej zwłoki ww. pomoc producentowi rolnemu, co powierzchni działek, na których wystąpiła susza. Przedmiotowa pomoc finansowa przeznaczona jest bowiem na kompensację szkód powstałych w gospodarstwie i winna być mu szybko przekazana. W przypadku zaś, gdy na zadeklarowanych przez producenta rolnego susza nie wystąpiła, organ ARiMR zobowiązany jest wydać stronie decyzję o odmowie przyznania pomocy. W tym przypadku organ ARiMR nie powinien też zwlekać z wydaniem decyzji. Zapoznanie się przez stronę ze stanowiskiem organu czy to pozytywnym (przyznanie pomocy w całości lub części), czy też negatywnym (odmowa przyznania pomocy), umożliwi jej podjąć stosowne działania, zapewniające ochronę jej praw, w tym mające na uwadze ewentualne zminimalizowanie poniesionych strat.
Podkreślić należy, że w celu uzyskania pomocy, ww. przepisy wymagają złożenia przez producenta rolnego wniosku o pomoc wraz z protokołem Komisji i ten warunek został spełniony.
Zaznaczyć należy, że zasady przyznawania pomocy określone są w regulacjach, które są organom i Komisji znane, tj. w art. 25 rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014, a także w wytycznych z dnia 20 maja 2019 r. dla Komisji powołanych przez Wojewodę dotyczących ogólnych zasad szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał zarzuty skargi za niezasadne. Ponadto w odniesieniu do powołanego przez skarżącą argumentu, jakoby nieuzasadnioną była odmowa przyznania wnioskowanej pomocy w sytuacji, gdy inni producenci rolni, sąsiadujący ze skarżącą, pomoc taką otrzymali, stwierdzić należy, że argumentacja ta również pozostaje bez znaczenia dla sprawy. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, wystąpienie suszy podlega weryfikacji dla konkretnej działki ewidencyjnej, jest zatem oczywiste, że może więc zdarzyć się sytuacja, iż sąsiadujące ze sobą działki sklasyfikowane są do innej kategorii gleby i wystąpi na niej zjawisko suszy, a na innej nie. Należało bowiem mieć na uwadze, według danych IUNG w gminie D. w 2019 r. dla upraw na zbożach ozimych w miesiącach lipiec- sierpień oraz na zbożach jarych w miesiącach maj – sierpień na glebach o kategorii I susza wystąpiła i tym samym rolnicy posiadający gleby ww. kategorii, na których susza wystąpiła uprawnieni byliby do otrzymania przedmiotowej pomocy.
Jednakże skarżącą gleb o kategorii I nie posiadała. Tym samym za nieuzasadnione Sąd uznał podniesione w skardze w tym kontekście zarzuty naruszenia art. 8 K.p.a. oraz przepisów Konstytucji RP i nierównego traktowania czy dyskryminowania skarżącej.
Sąd nie stwierdził zatem w rozpoznawanej sprawie żadnych naruszeń zarówno przepisów prawa materialnego, jak procesowego, w tym § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia, art. 3 ust. 2 pkt 10, art. 3 ust. 5 ustawy o ubezpieczeniach uprawa rolnych, ani też art. 8 § 1, art. 76 § 3, art. 107 § 3 K.p.a. Wbrew zarzutom skarżącej organy właściwie ustaliły stan faktyczny oraz wskazały mające w sprawie zastosowanie przepisy prawa. Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w uzasadnieniach decyzji, organy wyczerpująco wyjaśniły podjęte rozstrzygnięcie, opierając argumentację na zgromadzonym materiale dowodowym, odwołując się do wniosku o udzielenie pomocy finansowe, protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego.
Odnośnie wniosków dowodowych, wskazać należy, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W niniejszej sprawie Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze. Dokument prywatny, tj. fragment publikacji Studia i Raporty lUNG-PIB nr [...] opracowanie pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" autorstwa prof. dr hab. J. K., na tym etapie sprawy był zbędny, bowiem Sąd stwierdził, że stanowisko organów ARiMR, przyrównujące użytki zielone do zbóż dla rozpoznania niniejszej sprawy było zasadne i celowe, co zostało wyjaśnione w uzasadnieniu powyżej. Przeprowadzenie dowodu z zestawienia decyzji organów ARiMR dotyczących przyznania pomocy finansowej producentom rolnym, posiadającym działki, sąsiadujące z działkami skarżącej nie miałoby wpływu na wynik sprawy z powodów opisanych powyżej w uzasadnieniu.
Mając na uwadze powyższe, uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skutkujący koniecznością jej uchylenia albo stwierdzenia nieważności, Sąd orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a., o oddaleniu skargi.