Uzasadnienie
Skarżąca R. S., w odpowiedzi na wezwanie sądu do uiszczenia opłaty sądowej od wniesionej skargi na wyżej powołaną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego.
W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych i wynajęcia prawnika. Wykazała, że jej miesięczne wydatki to: opał [...] zł miesięcznie, prąd [...] zł, gaz [...] zł, śmieci [...] zł, woda [...] zł, telefon [...] zł, internet [...] zł, ubezpieczenia [...] zł, telewizja [...] zł, utrzymanie psów [...] zł. Skarżąca podała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymuje się z dochodów z dzierżawy ziemi w wysokości [...] zł (z dokumentów wynika, że jest to kwota [...] zł), jest zadłużona u siostry i dzieci, a posiadany majątek to dom o pow. [...] m kw., stanowiący zabytek do remontu oraz [...] ha nieużytków.
Wykonując wezwanie do nadesłania dodatkowych dokumentów obrazujących sytuację majątkową i możliwości finansowe skarżąca przedłożyła:
- 1. zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy w S. z dnia [...] r., stwierdzające, że R. S. nie figuruje w rejestrze osób bezrobotnych;
- 2. decyzję o rozwiązaniu stosunku pracy z E. na mocy porozumienia stron z dnia [...] r. w ramach Programu Dobrowolnych Odejść, z której wynika, że z tytułu rozwiązania stosunku pracy otrzymała rekompensatę finansową, nagrodę jubileuszową, odprawę emerytalną w łącznej kwocie [...] zł;
- 3. kopię wyciągu z rachunku bankowego w [...] o nr [...], wraz z oświadczeniem skarżącej, iż został on zamknięty po wyczerpaniu środków otrzymanych od pracodawcy;
- 4. decyzję Z. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w S. z dnia [...] r. o wpisaniu nieruchomości - willi przy ul. [...] w S. do rejestru zabytków oraz wypis z rejestru gruntów;
- 5. pismo z [...], bez daty, skierowane do posiadacza rachunku inwestycyjnego w związku z akcjami spółki E., zawierające informację o możliwości obsługi telefonicznej i za pośrednictwem internetu, a także o możliwości realizacji sprzedaży akcji na Giełdzie nabytych nieodpłatnie od E. po upływie okresu ograniczenia zbywalności akcji i rozpoczęciu notowań na Giełdzie, z dopiskiem skarżącej o zamknięciu konta i okresie oczekiwania do lutego 2013 r.;
- 6. wyciągi z rachunku bankowego skarżącej w [...] za okres od 15 czerwca 2012 r. do 21 września 2012 r., z saldem końcowym w kwocie ujemnej [...] zł;
- 7. faktury, rachunki, dowody wpłat dokumentujące wydatki na gaz, wodę, wywóz śmieci, energię elektryczną, usługi telekomunikacyjne, ubezpieczenie, spłatę pożyczki.
Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje.
Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym - wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej zwana "P.p.s.a." - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wyjątek od tej zasady stanowi prawo pomocy, które stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Wykazanie to oznacza, że to na stronie wnioskującej spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Ponadto należy wskazać na ugruntowany pogląd z orzecznictwa sądów administracyjnych, że to strona ma obowiązek podjąć starania o wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, a dopiero brak takiej możliwości uzasadnia uwzględnienie wniosku o prawo pomocy. Tym bardziej, że instytucja ta, będąca wyjątkiem od zasady odpłatności postępowania sądowego, powinna umożliwiać dostęp do sądu przede wszystkim podmiotom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej, dla których poniesienie kosztów sądowych jest obiektywnie niemożliwe.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego, po tym jak uiściła (przy złożeniu skargi) tytułem należnego wpisu sądowego kwotę [...] zł.
Wniosek o przyznanie prawa pomocy wywiera skutki prawne od daty jego wniesienia. Nie obejmuje zwolnienia od kosztów, które strona juz uiściła. Rozpoznawany wniosek w zakresie kosztów sądowych dotyczyć może zatem pozostałej części należnego wpisu sądowego (kwoty [...] zł) oraz dalszych kosztów postępowania.
Analiza przedstawionych we wniosku oświadczeń strony, a także nadesłanych dokumentów i akt sprawy doprowadziła do wniosku, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.
Z ustaleń faktycznych wynika, że skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, w chwili obecnej nie pracuje, uzyskuje dochód z najmu nieruchomości w wysokości [...] zł miesięcznie, który wydatkuje w całości głównie na opłaty (nie wykazano wydatków na wyżywienie), posiada majątek w postaci zabytkowej wilii o pow. [...] m kw., wymagającej remontu.
Wskazać należy, że posiadanie majątku, w szczególności nieruchomości, a także stałych dochodów w zasadzie już wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Niezależnie od powyższego, zdaniem rozpoznającego wniosek referendarza sądowego, skarżąca nie podała pełnych informacji o swoim majątku i zdolnościach finansowych. Rubrykę formularza w części dotyczącej zgromadzonych zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych) wypełniła poprzez skreślenie, co oznacza, że majątku takiego nie posiada. W ocenie referendarza sądowego, oświadczenie w tym zakresie nie jest wiarygodne.
Z akt sprawy wynikało bowiem, że skarżąca posiada akcje E. w ilości [...]sztuk o wartości [...] zł; pomimo wystosowanego wezwania w tym zakresie żadnych bliższych danych nie ujawniła, jednocześnie jednak nie zaprzeczając tym informacjom. Przedłożony dokument w postaci informacji z banku inwestycyjnego nie jest wystarczającym dowodem na potwierdzenie braku możliwości dysponowania akcjami należącymi do skarżącej.
Ponadto, zdaniem referendarza, skarżąca nie podaje prawdziwych danych o posiadanych oszczędnościach. Z akt sprawy wynika, że skarżąca w październiku 2011 r. otrzymała odprawę z tytułu rozwiązania stosunku pracy, w wysokości [...] zł. Z akt tych też wynika, że środków tych w całości nie wydatkowała, co sama potwierdza również w skardze, wskazując, że zamierza je przeznaczyć na remont zabytkowej wilii, a w planach jest również hotel. Skarżąca w postępowaniu o prawo pomocy nie złożyła w tym zakresie żadnych konkretnych wyjaśnień. Przedłożyła natomiast wyciąg z konta za okres od 1 lutego 2012 r. do 29 lutego 2012 r., na który ww. kwota została przekazana przez pracodawcę, z własnoręcznym dopiskiem o zamknięciu konta po wyczerpaniu środków, co nie stanowi przekonującego dowodu na to, że skarżąca nie posiada już żadnych środków pieniężnych z tego tytułu. Poza tym brak jest podstaw, aby przyjąć, że plany biznesowe skarżącej są ważniejsze od ustawowego obowiązku ponoszenia kosztów związanych z prowadzeniem postępowania przed sądem.
Podkreślić w tym miejscu należy, że nie jest rolą referendarza sądowego prowadzenie dochodzenia co do okoliczności podanych we wniosku (w tym co do wysokości posiadanych oszczędności), gdyż wyłącznie w interesie wnioskodawcy pozostaje wykazanie, czy posiada środki na poniesienie kosztów sądowych. Wszelkie wątpliwości co do kompletności i wiarygodności podanych przez stronę danych, uniemożliwiające poczynienie kategorycznych ustaleń w kwestii możliwości finansowych wnioskodawcy, wyłączają przyznanie prawa pomocy.
Wobec tego należało uznać, że skarżąca nie wykazała przesłanek prawa pomocy, dlatego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.