Uzasadnienie
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. wszczął egzekucję administracyjną wobec "B" Spółka z o.o. z/s w C. na podstawie trzech tytułów wykonawczych wystawionych przez wierzyciela - "P" w W. Przedmiotem egzekucji były nieuiszczone w terminie obowiązkowe wpłaty na rzecz "P" za listopad 1997 r., grudzień 1997 r. oraz luty 1998 r. wraz z odsetkami za zwłokę, wynikające ze wskazanej w tytułach wykonawczych ostatecznej decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] Nr [...].
Przystępując do egzekucji administracyjnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając w trybie art. 80 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 19966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dokonał w dniu [...] zajęcia rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez Bank w S. Zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego doręczono Spółce w dniu [...].
W dniu [...] Spółka "B" skierowała do organu egzekucyjnego pismo zawierające zarzuty, w którym zakwestionowała wysokość dochodzonej należność głównej oraz naliczonych odsetek za zwłokę, a także tryb jej wyegzekwowania, doprecyzowując w piśmie z dnia 13 listopada 2002 r., iż zarzut ten dotyczy naruszenia przez organ egzekucyjny przepisu art. 26 § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zajęcie i wyegzekwowanie należności bez uprzedniego doręczenia zobowiązanemu odpisów tytułów wykonawczych oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego. Ponadto, Spółka wskazała, iż wystąpiła w dniu [...] z wnioskiem o wszczęcie postępowania oddłużeniowego na podstawie ustawy o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorstw, który to wniosek uzasadnia wstrzymanie postępowania egzekucyjnego.
Organ egzekucyjny, wykonując dyspozycję przepisu art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwrócił się do wierzyciela o wypowiedź w kwestii podniesionych przez Spółkę zarzutów.
"P" w W., wypowiadając się w kwestii zarzutów, postanowieniem z dnia [...] Nr [...] oddalił zarzuty Spółki w przedmiocie wysokości egzekwowanej należności głównej i odsetek za zwłokę, uzasadniając tym, iż zobowiązanie Spółki zostało określone ostateczną decyzją Prezesa Zarządu Funduszu z dnia [...] Nr [...], którą Minister Pracy i Polityki Społecznej, po rozpatrzeniu odwołania Spółki, utrzymał w mocy rozstrzygnięciem z dnia [...] Nr [...].
Następnie, Naczelnik Urzędu Skarbowego, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], powołując się w uzasadnieniu postanowienia na przepis art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, stanowiący o tym, iż wypowiedź wierzyciela jest dla organu wiążąca, oddalił zarzuty zobowiązanej Spółki w przedmiocie wysokości wyegzekwowanej należności.
Wnosząc zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego, Spółka "B" ponownie zakwestionowała prawidłowość zastosowanego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia rachunku bankowego uznając, iż wyegzekwowanie w dniu [...] kwoty [...] było nieuprawnione i przedwczesne. Według Spółki, czynność ta powinna być poprzedzona doręczeniem odpisu tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, co miało miejsce dopiero w dniu [...]. Ponadto, Spółka podniosła, iż ponieważ była w trakcie opracowywania wniosku o restrukturyzację, którego termin złożenia do właściwego organu upływał [...], to przedwczesne wszczęcie egzekucji administracyjnej, pozbawiło ją szansy na oddłużenie w ramach restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców.
W wyniku rozpoznania zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia [...] znak: [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] z uwagi na to, iż zostało wydane na podstawie nieostatecznego stanowisko wierzyciela, a więc wbrew dyspozycji przepisu art. 34 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w C., ponownie rozpoznając sprawę, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], uznał podniesione przez Spółkę zarzuty za nieuzasadnione. W rozstrzygnięciu tym organ egzekucyjny powołał się na ostateczne postanowienie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] nr [...], w którym wierzyciel wyjaśnił, iż wskazana w tytułach wykonawczych kwota dochodzonej należności została określona w prawidłowej wysokości i wynika z decyzji ostatecznej Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] Nr [...]. Oddalając z kolei zarzut przedwczesnego wszczęcia egzekucji administracyjnej, Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, iż organ egzekucyjny wszczynając postępowanie zastosował się do dyspozycji przepisu art. 80 § 1 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie naruszył przepisu art. 56 § 1 pkt 5 powołanej ustawy, gdyż dopiero wszczęcie wobec Spółki postępowania restrukturyzacyjnego mogło skutkować zawieszeniem postępowania egzekucyjnego.
Powołując się na okoliczności faktyczne sprawy, organ egzekucyjny wskazał, iż Spółka złożyła wniosek o restrukturyzację w dniu 8 listopada 2002 r., a więc już po zajęciu rachunku bankowego Spółki, które miało miejsce w dniu 4 listopada 2002 r. i po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.
Wnosząc zażalenie na powyższe postanowienie "B" Spółka z o.o. podtrzymała swoje dotychczasowe zarzuty w sprawie.
Dyrektor Izby Skarbowej, postanowieniem z dnia [...] Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na przepis art. 34 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym wypowiedź wierzyciela w przedmiocie zarzutów wskazanych w przepisie art. 33 pkt 1-7, 9 i 10 tej ustawy, jest dla organu egzekucyjnego wiążąca, co oznacza, iż organ egzekucyjny nie jest uprawniony do oceny istnienia, czy też wymagalności obowiązku objętego tytułem egzekucyjnym. W dalszej części uzasadnienia organ ten uznał, iż w postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte i było prowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów art. 26 § 5 pkt 2, art. 32 oraz art. 80 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
W ocenie tegoż organu, okoliczność, iż postępowanie egzekucyjne wobec Spółki zostało wszczęte i zakończone w dniu 4 listopada 2002 r., a więc jeszcze przed złożeniem przez Spółkę wniosku o restrukturyzację, czyni nieuzasadnionym zarzut Spółki przedwczesnego wszczęcia postępowania egzekucyjnego i uniemożliwienia Spółce objęcia postępowaniem restrukturyzacyjnym zaległych należności na rzecz "P".
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, Spółka zaskarżyła je skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o uchylenie w całości postanowień organów obu instancji i zarzuciła organowi egzekucyjnemu błędną interpretację przepisu art. 26 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jak też pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia uregulowań wynikających z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz. U. Nr 155, poz. 1287 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, rozpoznając w dniu 11 maja 2005 r. skargę Spółki, wyrokiem o sygn. I SA/Sz 722/04 uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] Nr [...].W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, iż zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego nastąpiło niezgodnie z przepisem art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdyż zostało doręczone jeden dzień po tym, jak dokonano zajęcia wierzytelności. Sąd uznał, iż z dyspozycji przepisu art. 80 § 3 powołanej powyżej ustawy wynika obowiązek jednoczesnego, tzn. w tym samym dniu, zajęcia wierzytelności oraz powiadomienia zobowiązanego o tym fakcie.
Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżył powyższe orzeczenie skargą kasacyjną wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie uznając, iż treść przepisu art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie daje podstaw do dokonanej przez sąd pierwszej instancji wykładni przepisu, utożsamiającej zakres znaczeniowy obowiązku organu egzekucyjnego w postaci "zawiadomienia" i "doręczenia". Powołując się na wykładnię systemową ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz logikę działania, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, iż nie jest możliwe jednoczesne wysłanie zawiadomienia do banku i doręczenie odpisu tegoż zawiadomienia zobowiązanemu, albowiem doręczenie pisma procesowego nie zależy jedynie od woli organu i sprawności jego działania.
Ponadto, w ocenie tego organu, wykładnia gramatyczna przepisu art. 80 § 3 powołanej powyżej ustawy wskazuje, iż użyta przez ustawodawcę konstrukcja gramatyczna formy dokonanej czasownika "wraz z przesłaniem zawiadomienia do banku" i czasownika w formie niedokonanej "zawiadamia zobowiązanego", nie pozwala na obranie innej kolejności niż ta, iż w pierwszej kolejności organ egzekucyjny kieruje zawiadomienie do banku, a następnie do zobowiązanego. Dyrektor Izby Skarbowej zarzucił zaskarżonemu wyrokowi, iż sąd nie wypowiedział się w kwestii zarzutu zobowiązanego, zajmując się natomiast inną kwestią mającą wpływ na samo postępowanie egzekucyjne, a więc naruszeniem przepisu art. 80 § 1ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, która to nie mieści się w katalogu zarzutów wymienionych w art. 33 powołanej powyżej ustawy i jako taka może być oceniana w innym trybie procesowym, tj. w trybie skargi na czynności egzekucyjne (art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji).
Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez Dyrektora Izby Skarbowej, wyrokiem z dnia 13 września 2006 r. o sygn. akt II FSK 1099/05 uchylił w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania.
Zgadzając się z argumentacją Dyrektora Izby Skarbowej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem przepisów art. 141 § 4 i art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w ten sposób, iż uzasadnienie nie zawiera wskazań co do dalszego postępowania, a także nie zawiera rozważań w kwestii istotnej dla tego postępowania, a mianowicie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Sąd rozpoznający sprawę zwrócił uwagę, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w zaskarżonym rozstrzygnięciu dokonał wykładni przepisu art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, gdy tymczasem postanowienie organu egzekucyjnego co do zasady dotyczyło oceny zasadności podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów wskazanych w art. 33 pkt 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji egzekucyjnym, w oparciu o wiążącą wypowiedź wierzyciela.
Kontrola legalności zaskarżonego aktu powinna zatem odnosić się do tej, konkretnej podstawy prawnej, czego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie uczynił, rozpoznając kwestie wykraczające poza ustawowe ramy środka prawnego, jakimi są zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym.
W konkluzji uzasadnienia Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podzielił stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej odnoście do dokonanej przez ten organ interpretacji przepisu art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje
Na wstępie należy wskazać, iż na mocy przepisu art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana (w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej), związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, o ile nie uległ zmianie stan prawny i nie zmieniły się okoliczności faktyczne sprawy, od czasu wyrażenia przez Naczelny Sąd Administracyjny takiej wykładni.
Mając zatem na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wyrażone w wyroku z dnia 13 września 2006 r. o sygn. akt II FSK 1099/05, stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie kontroli zgodności z prawem, sprawowanej przez Sąd na mocy przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), podlega rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego oraz wydane w trybie zażaleniowym rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Specyfika postępowania w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym polega na tym, iż podmiotowi zobowiązanemu w tym postępowaniu przysługuje prawo wniesienie w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, ściśle sformalizowanych, enumeratywnie wymienionych w przepisie art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 ze zm.), zarzutów służących ochronie prawnej interesów zobowiązanego oraz podstawowych zasad postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, iż odwołanie się przez zobowiązanego do jakichkolwiek innych okoliczności, niewymienionych w tym przepisie, ma ten skutek, iż argumenty te nie mogą zostać uwzględnione i ocenione w trybie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Aczkolwiek, w rozpoznawanej sprawie zarówno organ egzekucyjny jak i Dyrektor Izby Skarbowej szczegółowo odnieśli się do poruszonej przez Spółkę kwestii naruszenia przepisu art. 80 § 3 powołanej ustawy, w takim zakresie w jakim zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego Spółki miał wpływ na prawidłowość przeprowadzonego postępowania egzekucyjnego, jednakże rozważania te, jakkolwiek byłyby uzasadnione w przypadku rozpoznawania skargi na czynności egzekucyjne, wniesionej w trybie przepisu art. 54 ustawy egzekucyjnej, nie mogły mieć wpływu na odmienną niż strona skarżącą ocenę zaskarżonych aktów administracyjnych.
Z treści pisma z dnia 6 listopada 2002 r. wniesionego przez zobowiązaną Spółkę niewątpliwie wynika, iż Spółka ta podniosła zarzut wymieniony w art. 33 pkt 2 i 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, tj. zarzut określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z jego treścią wynikającą z orzeczenia, poprzez zawyżenie w tytułach wykonawczych kwoty należności głównej i odsetek za zwłokę oraz zarzut braku wymagalności obowiązku z tej przyczyny, iż egzekwowane należności miały być zgłoszone przez Spółkę do restrukturyzacji.
Rozpatrzenie zarzutów opartych na wskazanych podstawach, niewątpliwie prowadziło do wkroczenia w sferę merytorycznej oceny podstaw tytułu wykonawczego. Biorąc zatem pod uwagę zawarty w przepisie art. 29 § 1 tej ustawy egzekucyjnej zakaz badania przez organ egzekucyjny zasadności i wymagalności egzekwowanego obowiązku, organ egzekucyjny słusznie uznał, iż wynikający z przepisu art. 34 § 2 ustawy obowiązek organu egzekucyjnego rozpatrzenia wniesionych zarzutów sprowadza się do obowiązku zwrócenia się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w przedmiocie zasadności podniesionych zarzutów. Na podstawie bowiem przepisu art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, w przypadku wniesienia zarzutów zgłoszonych na podstawie przepisów art. 33 pkt 1-7, 9 i 10, organ egzekucyjny rozpatruje je po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa jest w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, organ egzekucyjny wydaje zaś po uzyskaniu ostatecznego stanowiska wierzyciela (art. 34 § 4 tej ustawy).
Z akt niniejszej sprawy wynika, iż organ egzekucyjny dopełnił obowiązku zwrócenia się do "P" w W., jako wierzyciela, o zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie zgłoszonych przez zobowiązaną Spółkę zarzutów. W postanowieniu z dnia [...] wierzyciel wskazał, iż egzekwowany obowiązek wynika z ostatecznej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] Nr [...] i powinien być dochodzony w kwocie wskazanej w tytułach wykonawczych, zarówno co do wysokości należności głównej jak i odsetek za zwłokę.
Skoro zatem, w świetle powołanego przepisu art. 34 § 1 ustawy egzekucyjnej, wypowiedź wierzyciela w kwestii zarzutów wymienionych w przepisie art. 33 pkt 1-5 ustawy jest dla organu egzekucyjnego wiążąca i w momencie wydania przez organ egzekucyjny zaskarżonego postanowienia, stanowisko wierzyciela było ostateczne, to nie można uznać, iżby podlegające sądowej kontroli postanowienie organu egzekucyjnego oraz organu odwoławczego w przedmiocie podniesionych przez Spółkę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchybiało przepisom art. 34 § 1 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Wobec tego, skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało oddalić.