Uzasadnienie
Burmistrz Miasta i Gminy G., działając na podstawie art. 6o i art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (w brzmieniu obowiązującym w roku 2017 - Dz. U. z 2017 r. poz. 1289 ze zm.- dalej "u.c.p.g.") w zw. z art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 207 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.- dalej "o.p."), uchwały Rady Miejskiej w Gryfinie Nr XXIV/220/16 z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2016 r. poz. 2673), uchwały Rady Miejskiej w Gryfinie Nr XXVIII/227/12 z dnia 29 listopada 2012 r. w sprawie postanowienia o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, a powstają odpady komunalne (Dz. Urz.
Województwa Zachodniopomorskiego z 2013 r. poz. 58), oraz uchwały Rady Miejskiej w Gryfinie Nr XXIV/219/16 z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie zmiany uchwały Nr XI/86/15 z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Gryfino (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2016 r. poz. 3067) oraz uchwały Nr XXIV/222/16 Rady Miejskiej w Gryfinie z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie ustalenia terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2016 r. poz. 2677), wydał w dniu [...] marca 2020 r. decyzję nr [...] [...], w której określił [...] "[...] w [...] (dalej "S. ") wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za nieruchomość położoną przy ul. [...] w [...] za styczeń 2017 r. w kwocie [...]zł.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że S. złożyła w dniu 20 stycznia 2017 r. deklarację w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w której wskazała selektywną zbiórkę odpadów oraz że w powyższej nieruchomości zamieszkuje [...] osób.
Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 9f u.c.p.g., [...] Spółka z o.o. w [...] jako podmiot, odbierający odpady komunalne przekazuje mu raporty o przypadkach gromadzenia odpadów niezgodnie ze złożoną deklaracją. Taki raport wraz z dokumentacją fotograficzną odnośnie przedmiotowej nieruchomości został złożony.
Organ I instancji podał, że pismem z dnia [...] kwietnia 2019 r. wezwano S. do złożenia właściwej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, tj. wyliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jak dla braku segregacji dla ww. nieruchomości za miesiąc styczeń 2017 r. S. nie złożyła takiej deklaracji, lecz wyjaśniła w piśmie z dnia [...] maja 2019 r., że nie otrzymała wcześniej informacji, iż nie wywiązuje się z selektywnej zbiorki odpadów, choć nie zakwestionowała sytuacji opisanej w wezwaniu. Wyraziła jednak zaskoczenie, że organ wzywa ją do złożenia deklaracji po upływie dwu i pół roku od zdarzenia.
Organ I instancji wydał postanowienie z dnia [...] października 2019 r., w którym wszczął postępowanie wobec S. w sprawie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok 2017.
Organ I instancji przytoczył zapisy Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] i wskazał, że z dokumentacji fotograficznej w pojemnikach czarnych, a więc nieprzeznaczonych do gromadzenia frakcji odpadów selektywnych, znajdowały się tektura, plastik, odpady zielone. Organ I instancji uznał, że na przedmiotowej nieruchomości gromadzono odpady w niewłaściwy sposób, tj. bez zapewnienia właściwej segregacji. Przy prawidłowej segregacji plastik powinien być gromadzony w pojemniku żółtym, tektura w pojemniku niebieskim, a odpady zielone w pojemniku brązowym.
Organ I instancji wskazał, że podstawą do wydania decyzji był art. 6o u.c.p.g., zaś stawki opłaty zostały określone w uchwale Rady Miejskiej w Gryfinie nr XXIV/220/16 z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki tej opłaty i ustalenia stawki opłaty za pojemnik (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2016 r. poz. 2673). Organ I instancji podał, że obliczenia wysokości opłaty miesięcznej dla nieruchomości w części zamieszkałej dokonano na podstawie deklaracji złożonych przez S. oraz zebranego materiału dowodowego. Sposób tego wyliczenia zawarto w tabeli.
S. złożyła odwołanie od ww. decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 21 § 3 o.p., art. 2 ust. 1 pkt 4 i ust.3, art. 6h, art. 6i, art. 6j, art. 6m, art. 6o u.c.p.g., § 3 i 10 uchwały nr XI/86/15 Rady Miejskiej w Gryfinie z dnia 6 sierpnia 2015r. w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Gryfino (Dz. Urz. Województwa Zachodniopomorskiego z 2015 r., poz. 3259), wydało w dniu [...] września 2020 r. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 6r ust. 2, art. 6q, art. 6h, art. 6m, art. 6k ust. 1, art. 2 ust. 3 u.c.p.g.
Organ odwoławczy podał, że w złożonej deklaracji S. wskazała kwotę przedmiotowej opłaty w wysokości [...] zł. S. obliczyła ww. opłatę z zastosowaniem stawki 11 zł za 1 mieszkańca z uwzględnieniem selektywnego gromadzenia odpadów dla [...] mieszkańców. Wobec nieselektywnego zbierania odpadów, organ I instancji obliczył ww. opłatę z zastosowaniem stawki 13 zł za 1 mieszkańca z uwzględnieniem nieselektywnego gromadzenia odpadów za miesiąc styczeń 2017 r.
Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 6o u.c.p.g., organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji określającej w razie uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji. W sytuacji gdy S. zadeklarowała selektywny zbiór odpadów komunalnych do przyporządkowanych dla niej pojemników, to jako zarządca nieruchomości odpowiada za to by w tych pojemnikach rzeczywiście znajdowały się odpady segregowane. Przepisy postępowania nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej selekcji odpadów. Dla przyjęcia prawidłowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 listopada 2017 r. I SA/Sz 833/17).
Organ odwoławczy podał, że pracownik firmy wywozowej, w momencie stwierdzenia nieprawidłowości w segregacji odpadów, nie ma obowiązku zawiadomienia przedstawiciela właściciela nieruchomości o tym fakcie i doprowadzić do wizji lokalnej. Po pierwsze taki obowiązek nie wynika z jakichkolwiek norm prawnych, po drugie, taka praktyka mogłaby znacznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić systematyczny, zgodny z harmonogramem odbiór odpadów z nieruchomości położonych na terenie gminy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/G1 835/18).
Organ odwoławczy podał, że decyzja określająca wysokość opłaty powinna odnosić się tylko do tych miesięcy, za które powstał obowiązek uiszczenia opłaty za gospodarowanie odpadami i za które został on skonkretyzowany. Decyzja wymieniona w art. 6o u.c.p.g. nie jest odpowiednikiem deklaracji składanych w trybie art. 6m ust. 1 i 2 u.c.p.g. i nie może określać zobowiązania, które jeszcze nie zaistniało (nie powstało), (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1134/15) Decyzja może zostać wydana w terminie przedawnienia, który zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. określony jest w art. 70 o.p. i wynosi 5 lat od końca roku, w których zaistniał obowiązek uiszczania opłaty. W przedmiotowej sprawie jest to okres do końca 2022 r.
Organ odwoławczy podał, że według Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy [...] selektywnie gromadzi się takie frakcje odpadów jak szkło, tworzywa sztuczne i papier/tektura, które zbiera się w pojemnikach i workach przeznaczonych na ten cel - odpowiednio zielonych, żółtych, niebieskich, a pozostałe odpady należy gromadzić w pojemnikach przeznaczonych do zbierania odpadów zmieszanych.
Organ odwoławczy wskazał, że w sprawie zaistniały uzasadnione wątpliwości co do selektywnego gromadzenia odpadów. Ponadto ustawodawca nie wymaga udowodnienia tego, że dane zawarte w deklaracji nie są prawidłowe, lecz jedynie uprawdopodobnienia zaistnienia takiej okoliczności (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 335/15). W obecnym systemie ustawodawca nie przewidział sposobów, czy inaczej mówiąc mechanizmów kontroli zbiórki odpadów dokonywanej przez mieszkańców. Nie przewidziano w szczególności monitoringu w miejscu zbierania odpadów, czy konieczności przeglądania na miejscu zbiórki odpadów przez pracowników przedsiębiorcy, dokonującego ich odbioru i na bieżąco informowania organu o stwierdzonych nieprawidłowościach. Z tego względu nie jest możliwe udowodnienie, że w danym okresie, w tym w danym dniu, określony mieszkaniec nieprawidłowo postąpił z danym odpadem. W szczególności nie jest wymagane dla wydania decyzji określającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zawiadamianie właściciela nieruchomości w rozumieniu przepisów u.c.p.g.
o stwierdzonych nieprawidłowościach. Nie jest także wymagane udowodnienie, że nieselektywna zbiórka odpadów dokonana była przez mieszkańców danej nieruchomości i była powtarzalna. W całości bowiem w tych kwestiach podmiotem odpowiedzialnym jest właściciel nieruchomości w rozumieniu przepisów u.c.p.g. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2019 r, sygn. akt I SA/Wr 501/18).
Organ odwoławczy podał, że obecny system gospodarowania odpadami komunalnymi zakłada takie przetwarzanie odpadów, w efekcie którego poddane są one recyklingowi, czyli ponownemu wykorzystaniu (art. 3b - 3c u.c.p.g.). Ułatwieniem w takim działaniu jest dokonywanie segregacji odpadów przez mieszkańców, w rezultacie czego zmniejszają się koszty działalności przedsiębiorstw zajmujących się na rzecz gminy gospodarowaniem odpadami komunalnymi, a tym samym niższa jest opłata za odbiór odpadów komunalnych pobierana od mieszkańców. Jeśli nie jest dokonywana segregacja odpadów to wyższe są koszty ich przetwarzania i w efekcie wyższa musi być opłata za odbiór odpadów komunalnych. Zarówno w jednym jak i drugim przypadku finalnie dochodzić ma do takiego przetwarzania odpadów, aby większość z nich poddana była recyklingowi.
S. złożyła skargę na ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzuciła organowi:
- 1. naruszenie art. 6o u.c.p.g., przez jego zastosowanie;
- 2. błędne ustalenie stanu faktycznego oraz błędną interpretację art. 6o u.c.p.g., co doprowadziło do naruszenia art. 187 oraz 191 o.p., przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie, że już naruszenie zasad segregacji stanowi podstawę do nałożenia na wszystkich właścicieli nieruchomości przy ul. [...] w [...] wyższych opłat, podczas gdy intencją ustawodawcy jest nietraktowanie incydentalnego zmieszania odpadów jako niesegregacji;
- 3. naruszenie art. 123 o.p. w związku z art. 122 o.p., przez niedopuszczenie przedstawiciela skarżącej do wizji lokalnej ani nawet niepowiadomienie skarżącej o stwierdzonych nieprawidłowościach segregacji śmieci w celu umożliwienia dokonania przez nią bieżącej weryfikacji ustaleń;
- 4. naruszenie art. 121 w związku z art. 122 o.p., przez nie podjęcie żadnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co spowodowało brak zaufania do organów podatkowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje:
Spór w sprawie dotyczy ujawnienia w dniu [...] stycznia 2017 r., niesegregowania odpadów, mimo treści złożonej deklaracji przez S., które miało wpływ na zwiększenie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, dalej "opłata".
Przepisy u.c.p.g. przytoczono w brzmieniu obowiązującym z 2017 r.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 u.c.p.g., utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy.
Obowiązki właściciela nieruchomości określa art. 5 u.c.p.g.
Stosownie do art. 2 ust. 1 pkt 4 u.c.p.g., za właścicieli nieruchomości – rozumie się także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.
Na podstawie art. 2 ust. 3 u.c.p.g., jeżeli nieruchomość jest zabudowana budynkiem wielolokalowym, w którym ustanowiono odrębną własność lokalu, obowiązki właściciela nieruchomości wspólnej oraz właściciela lokalu obciążają wspólnotę mieszkaniową albo spółdzielnię mieszkaniową.
Rada Gminy uchwala regulamin gospodarowania odpadami, dokonuje wyboru metody i ustala stawkę opłaty.
Na mocy art. 9f u.c.p.g., w przypadku niedopełniania przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot, odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę.
Stosownie do art. 6m ust. 1 u.c.p.g., właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na danej nieruchomości odpadów komunalnych.
Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a u.c.p.g.).
Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art.6o (art. 6m ust. 1d u.c.p.g.).
Zgodnie z art. 6o ust.1 u.c.p.g., w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku – uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych, powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.
Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
Bezspornie S. była właścicielem nieruchomości w rozumieniu przepisów u.c.p.g., na której ciążyły odpowiednie obowiązki związane ze zbiórką odpadów komunalnych.
Jak wynikało z akt, S. już w 2013 r. zadeklarowała selektywną zbiórkę odpadów. W dniu [...] stycznia 2017 r. (wpływ do organu [...] stycznia 2017 r.) skarżąca złożyła korektę deklaracji obejmującą styczeń 2017 r., w której nadal deklarowała selektywną zbiórkę odpadów.
Podmiot, odbierający odpady komunalne ujawnił w dniu [...] stycznia 2017 r. w pojemniku na odpady, należącym do skarżącej na ww. nieruchomości, naruszenie selektywnej zbiórki odpadów i w dniu [...] marca 2017 r. przekazał organowi I instancji stosowny raport wraz ze zdjęciem, wykonanym w dniu [...] stycznia 2017 r., obrazującym naruszenie ww. zasad. Na ww. zdjęciu widać numer pojemnika, przypisany skarżącej, jak i da się rozróżnić poszczególne odpady. Widać tam, np. butelkę po piwie, która nie powinna trafić do ww. pojemnika, lecz do pojemnika na odpady szklane, co jest niewątpliwie naruszeniem zasad selektywnej zbiórki odpadów.
Wskazać należy, że zgodnie z art. 6o ust. 1 u.c.p.g., organ I instancji uprawniony jest do wydania decyzji określającej w razie uzasadnionych wątpliwości, co do danych zawartych w deklaracji, do których zaliczyć należy naruszenie zasad selektywnej zbiórki odpadów, mimo takiej deklaracji właściciela nieruchomości. Na właścicielu nieruchomości, który zadeklarował selektywną zbiórkę odpadów zarządcy nieruchomości ciąży takie zorganizowanie zbiorki odpadów, by odpowiednich pojemnikach rzeczywiście znajdowały się odpady segregowane. Przepisy postępowania nie nakładają na organy obowiązku udowodnienia jaki podmiot dokonuje naruszenia zasad selektywnej selekcji odpadów. Dla przyjęcia prawidłowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie ma znaczenia to, czy stwierdzone nieprawidłowości miały charakter incydentalny (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 833/17).
Zdaniem Sądu, należy zgodzić się z organem odwoławczym, że organ I instancji mógł określić skarżącej ww. opłatę, gdyż nie upłynął jeszcze 5 - letni termin przedawnienia do jej wydania. Jednakże należy pamiętać, że postępowanie administracyjne winno być prowadzone bez zbędnej zwłoki (art.125 § 1 o.p.), zatem rację ma też skarżąca, która zarzuciła organowi I instancji pozostawanie w bezczynności przez dłuższy czas (wszczęcie postępowania administracyjnego nastąpiło po upływie pod 2 lat od zdarzenia, tj. ujawnienia nieselektywnej zbiórki odpadów komunalnych). Organy obu instancji nie wyjaśniły co było przyczyną zwłoki w tak późnym wszczęciu niniejszego postępowania, zwłaszcza, że podmiot, odbierający odpady komunalne przekazał organowi I instancji stosowny raport wraz ze zdjęciem już w dniu [...] marca 2017 r. Zwłoka we wszczęcie postępowania administracyjnego w stosunku do S. w niniejszej sprawie, oceniona została przez Sąd również jako naruszenie zasady zaufania do organów, wyrażonej w art. 121 § 1 o.p. Sąd doszedł do wniosku, że choć organ I instancji w sposób niewątpliwy naruszył art. 125 § 1 o.p. i art. 121 § 1 o.p., to naruszenie to w istocie nie miało wpływu na wynik sprawy.
Jak wyżej wskazano, na zdjęciu wykonanym przez pracowników podmiotu, odbierającego odpady komunalne widnieje pojemnik na odpady z widocznym numerem, który przyporządkowany jest do właściciela nieruchomości – S.. Widoczne też są śmieci, które wskazały na naruszenie zasad selektywnej zbiórki odpadów. Wszczęcie postępowania administracyjnego przez organ nawet z zachowaniem terminów z art. 139 o.p., nie zmieniłoby faktu, że odpady były już wywiezione i nie można by ustalić zawartości odpadów ww. pojemniku.
Wskazać należy też, że przepisy u.c.p.g. nie przewidują niezwłocznego powiadomienia właściciela nieruchomości przez pracowników podmiot, odbierający odpady komunalne o stwierdzonych naruszeniach, ani obowiązku przeprowadzenia "wizji lokalnej". W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt I SA/G1 835/18), że takie obowiązki nie wynikają z przepisów, zaś wprowadzenie takiej praktyki mogłoby znacznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić systematyczny, zgodny z harmonogramem odbiór odpadów z nieruchomości położonych na terenie gminy.
Skarżąca zarzuciła organom naruszenie art. 122 o.p., lecz w istocie nie sprecyzowała jakie działania organy miałby jeszcze podjąć w celu wyjaśnienia sprawy.
Na marginesie wskazać należy, że S. w złożonej deklaracji określiła przedmiotową opłatę na kwotę [...]zł, zaś organy nie kwestionują, że nie została ona uiszczona przez skarżącą. Opłata, która jest przedmiotem postępowania wynosiła [...] zł.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), oddalił skargę.
Orzeczenia sądów administracyjnych przytoczone w uzasadnieniu dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.