Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 9 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 773/15

Uzasadnienie

Wierzyciel - Prezydent Miasta K. wycofał tytuły egzekucyjne wystawione na B. K. i w konsekwencji Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. umorzył postępowanie egzekucyjne. Dotychczas prowadzone postępowanie egzekucyjne zrodziło konieczność uiszczenia kosztów egzekucyjnych w łącznej wysokości [...] zł.

1. 2. Wierzyciel uiścił należne Naczelnikowi Urzędu Skarbowego koszty egzekucyjne na podstawie postanowienia o obciążeniu wierzyciela kosztami z dnia [...] r. nr.
2. 3. Jednocześnie wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy nr [....] z dnia 6 listopada 2014 r. celem wyegzekwowania ww. kosztów egzekucyjnych od zobowiązanych (koszty egzekucyjne na łączną kwotę [...] zł).
3. 4. Zobowiązani B. i B. K. (dalej przywoływani jako "Skarżący") wnieśli zarzuty, na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 3, pkt 4, pkt 5, pkt 6 i pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. - dalej zwaną: "u.p.e.a.").

Skarżący podnieśli, że Organ zaniechał doręczenia Skarżącym upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., co czyniło zasadnym zarzut z art. 33 pkt 7 u.p.e.a. Po drugie Organ naruszył art. 33 ust. 1 pkt 3 u.p.e.a., ponieważ określenie egzekwowanego obowiązku przez Gminę Miasto K. wobec Skarżących było niezgodne z treścią wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postanowienia z dnia [..] r. nr [..], które jako stronę i zobowiązanego wskazywało Gminę Miasto K. Wystawienie tytułu i uznanie jako zobowiązanych B. i B. K. było w ocenie wnoszących całkowicie niezasadne i naruszało art. 33 ust. 1 pkt 4 u.p.e.a. Wskazując na powyższe, podniesiono, że niemożliwym i niezasadnym, a przede wszystkim niedopuszczalnym było prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanych B. i B. K. na podstawie tytułu wykonawczego [..] z dnia 6 listopada 2014 r.

1. 5. Pismem z dnia 15 grudnia 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wezwał Prezydenta Miasta K. jako wierzyciela do wskazania stanowiska w powyższej sprawie.
2. 6. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. uznał zarzuty wniesione przez zobowiązanych za nieuzasadnione.
3. 7. Z orzeczeniem tym nie zgodzili się Skarżący i wnieśli na nie zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.
4. 8. Po rozpoznaniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...] r. utrzymało w mocy postanowienie Organu I instancji, uznając, że wydane ono zostało zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz interesem strony.
5. 9. W konsekwencji, Naczelnik Urzędu Skarbowego w K., postanowieniem z dnia 12 marca 2015 r. uznał zarzuty Skarżących za nieuzasadnione.
6. 10. Z orzeczeniem tym nie zgodzili się Skarżący i wnieśli zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej w S.
7. 11. Dyrektor Izby Skarbowej w S., postanowieniem z dnia [...] r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r.
8. 12. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 lutego 2015 r., Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Organu II instancji i poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji oraz umorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego w całości.
9. 13. Wyrokiem z dnia 22 października 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (sygn. akt I SA/Sz 543/15) Sąd uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 23 lutego 2015 r., jak też poprzedzające jego wydanie postanowienie Organu I instancji.
10. 14. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 22 kwietnia 2015 r., Skarżący wnieśli o uchylenie postanowienia Organu II instancji i poprzedzającego go postanowienia Organu I instancji.

Dodatkowo Skarżący zawnioskowali o:

1. - uchylenie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 6 listopada 2014 r. w całości, zawieszenie postepowania egzekucyjnego oraz umorzenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego w całości.

Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie:

1. 1. niewłaściwą ocenę zebranego materiału w sprawie oraz brak szczegółowego wyjaśnienia sprawy w całości;
2. 2. naruszenie przepisów art. 33 ust. 1 pkt 3, pkt 4, pkt 6, pkt 7 oraz art. 59 ust. 2, art. 59 ust. 3, art. 59 ust. 4, art. 59 ust. 7 u.p.e.a.;
3. 3. naruszenie przepisów art. 6, 7, 8, 9, 11,28,35 ust. 3, art. 77, art. 80.k.p.a.
4. 4. naruszenie przepisów art. 120,121,122,124, art. 139 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, poprzez prowadzenie postępowania podatkowego w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;

W uzasadnieniu skargi Skarżący podnieśli, iż nie zostało im doręczone upomnienie oraz, że nie mogą być obciążeni kosztami prowadzonego wcześniej postępowania egzekucyjnego, gdyż postanowienie o kosztach postępowania egzekucyjnego wskazuje jako podmiot zobowiązany do ich uiszczenia wierzyciela – Gminę Miasta K. Podnieśli, iż nie jest możliwe wszczęcie egzekucji na podstawie zaskarżonego tytułu wykonawczego, albowiem nie została wydana decyzja administracyjna poprzedzająca wydanie rzeczonego tytułu. Mając powyższe na uwadze, postępowanie w stosunku do Skarżących powinno zostać umorzone z uwagi na to, że egzekwowany obowiązek z tytułu kosztów nie jest w stosunku do nich wymagalny i został określony wobec Skarżących niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. dnia 24 lipca 2014 r., co potwierdza, iż w sprawie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, którym w tym przypadku jest Gmina Miasto K. Powyższe świadczy także o naruszeniu przepisów postepowania w sprawie.

1. 15. W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje

Skarga okazała się zasadna.

16. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.,), zwaną p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.

1. 17. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów należy uznać, że skarga jest zasadna, choć nie wszystkie jej zarzuty należało uznać za słuszne.

Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w sytuacji gdy organ egzekucyjny wydał postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 64c § 4 u.p.e.a w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, wierzyciel może wystawić na objęte tym postanowieniem koszty egzekucyjne tytuł wykonawczy, tym razem obciążając nimi zobowiązanego na podstawie art. 64c § 1 u.p.e.a.

Zagadnienie to było w tej sprawie przedmiotem rozstrzygnięcia tut. Sądu, który wyrokiem z dnia 22 października 2015 r. (sygn. I SA/Sz 543/15) wyeliminował z obiegu prawnego postanowienie wierzyciela o uznaniu zarzutów za nieuzasadnione, jak też utrzymujące je w mocy postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.

18. Uznając w zasadzie, że wobec wyeliminowania z obiegu prawnego postanowień wierzyciela i Organu II instancji w przedmiocie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów, rozstrzygnięcie w sprawie, która jest przedmiotem tego postępowania – postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 22 kwietnia 2015 r. utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 12 marca 2015 r. uznającego zarzuty Skarżących za nieuzasadnione, jest jedynie formalnością, wskazać jednocześnie należy, że egzekucja prowadzona wobec Skarżących jest niedopuszczalna.

19. Zgodnie z art. 64c § 1 i 4 u.p.e.a., opłaty, o których mowa w art. 64 § 1 i 6 oraz w art. 64a, wraz z wydatkami poniesionymi przez organ egzekucyjny stanowią koszty egzekucyjne. Koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego, zaś wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a.

Zastrzeżenie z art. 64c § 4 u.p.e.a. nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie, jako że przepis § 4b dotyczy nieściągniętych wydatków egzekucyjnych, poniesionych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie jednolitego tytułu wykonawczego albo zagranicznego tytułu wykonawczego, natomiast zastrzeżenie z art. 64e § 4 u.p.e.a. dotyczy umorzenia kosztów powstałych w postępowaniu prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ wykonujący.

Przytoczony powyżej art. 64c u.p.e.a. w § 1 zd. 2 statuuje zatem ogólną zasadę ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych. Jednak w tym samym zdaniu przepis ten przewiduje wyjątki od tej zasady wynikające z § 2-4. Art. 64c § 2 u.p.e.a. stanowi o obciążeniu wierzyciela kosztami w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy zawiera wady uniemożliwiające prowadzenie postępowania egzekucyjnego, natomiast § 3 dotyczy sytuacji wszczęcia i prowadzenia egzekucji niezgodnego z prawem, żadna z tych sytuacji nie występuje w rozpoznawanej sprawie.

20. W tej sprawie podstawą prawną postanowienia Organu egzekucyjnego – Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. wydanego w dniu 24.07.2014 r. był art. 64c § 1 § 4 i § 7 u.p.e.a. W uzasadnieniu tego postanowienia zawarto treść odpowiadającą art. 64c § 4 u.p.e.a., wskazano bowiem, że: "wierzyciel jest zobowiązany do pokrycia kosztów egzekucyjnych, jeśli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego". Zatem w podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia organ egzekucyjny wskazał na ogólną zasadę ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych oraz na przepis wyjątkowy stanowiący podstawę obciążenia kosztami egzekucyjnymi wierzyciela i rozstrzygnął o kosztach egzekucyjnych w ten sposób, że kosztami w kwocie [...] zł obciążył wierzyciela.

Dla porządku jedynie wskazać należy, że art. 64c § 7 u.p.e.a. stanowi prawnoprocesową podstawę wydania postanowienia o kosztach postępowania egzekucyjnego.

Postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 24.07.2014 r. stanowi zatem rozstrzygnięcie o kosztach postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wymienionych w tym postanowieniu 18 tytułów egzekucyjnych w ogólnej kwocie [...] zł. Postanowienie to nie zostało przez wierzyciela zaskarżone.

21. W tej sytuacji tak w ocenie Sądu kontrolującego legalność w sprawie o sygn. I SA/Sz 543/15, jak też Sądu kontrolującego zaskarżone w tym postepowaniu postanowienia, nie było dopuszczalnym obciążanie tymi samymi kosztami zobowiązanego, skoro postanowienie w przedmiocie kosztów już zapadło na podstawie wyjątkowego wobec zasady ponoszenia przez zobowiązanego kosztów postępowania egzekucyjnego przepisu art. 64c § 4 u.p.e.a. Obojętne jest przy tym z jakiego powodu zostało umorzone postępowanie egzekucyjne, najistotniejszym jest bowiem wydania już postanowienia w przedmiocie konkretnych kosztów postępowania egzekucyjnego.

22. Wystawienie w takiej sytuacji przez wierzyciela tytułu wykonawczego obejmującego powyższe koszty jest postępowaniem prowadzącym do obejścia art. 64c § 4 u.p.e.a. i jak słusznie podnoszą Skarżący, do wydania orzeczenia na treść którego zobowiązany w żaden sposób nie ma wpływu; nie może dokonać kontroli prawidłowości ustalenia wysokości kosztów, gdyż postanowienie o obciążeniu kosztami wierzyciela nie jest mu doręczane; nie może on doprowadzić także do kontroli instancyjnej takiego postanowienia.

23. W konsekwencji zatem uznać należało, że wystąpiła przesłanka z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. nieistnienia obowiązku, gdyż tytuł egzekucyjny [....] z dnia 6 listopada 2014 r., nie powinien być w ogóle wystawiony.

24. Powyżej opisane postępowanie Organów stanowi naruszenie zasady działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa wyrażonej w art. 6 k.p.a., który stanowi, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

25. Wobec powyższego stwierdzić należy, że zarówno postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. z dnia 12 marca 2015 roku, jak i zaskarżone postanowienie zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia.

W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Organu I instancji uznając że oba te rozstrzygnięcia powinny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego.

1. 26. Odnosząc się do zarzutów skarżącego dotyczących naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej wskazać należy, że w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organy administracji na podstawie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisy Ordynacji podatkowej nie mają zastosowania. Stosownie bowiem do treści art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
2. 27. Orzeczenie o kosztach zapadło na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.