Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z [...] września 2020 r. znak [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US") z [...] lipca 2020 r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo R. zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby wskazał art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U.2020.256 j.t. ze zm.; dalej: "k.p.a.") oraz art. 18 i art. 34 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U.2020.1427 j.t. ze zm.; dalej: "u.p.e.a.") w związku z art. 13 § 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2019.2070).
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, Naczelnik US (organ egzekucyjny) prowadził postępowanie egzekucyjne w stosunku do majątku Nadleśnictwa (zobowiązany) na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z [...] grudnia 2019 r. wystawionego przez Burmistrza G. (wierzyciel) i obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości za 2014 r.
W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny dnia 31 grudnia 2019 r. doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego.
Pismem z dnia 7 stycznia 2020 r. zobowiązany wniósł zarzuty podnosząc:
- - nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.);
- - przedawnienie zobowiązania (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.);
- - określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.);
- - niedopuszczalność egzekucji (art. 3 § 1 pkt 6 u.p.e.a.).
Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. [...] wierzyciel uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione. Następnie postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie.
Wymienionym postanowieniem z [...] lipca 2020 r. Naczelnik US, będąc związany stanowiskiem wierzyciela, uznał zarzuty za nieuzasadnione.
Po rozpatrzeniu wniesionego przez zobowiązanego zażalenia, ww. postanowieniem z dnia [...] września 2020 r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie uznając, że brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Naczelnika US.
Organ odwoławczy podkreślił, że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1- 5 i 7 u.p.e.a., zarówno organ egzekucyjny, jak i sprawujący nad nim nadzór Dyrektor Izby są związani stanowiskiem wierzyciela.
Dyrektor Izby wyjaśnił, że wierzyciel, odnosząc się do zarzutu nieistnienia egzekwowanego obowiązku wskazał, że [...] grudnia 2019 r. została wydana decyzja znak: [...] w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za 2014 r. Od ww. decyzji zostało złożone odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., które nie zostało dotąd rozpatrzone.
W związku z zarzutem braku wymagalności egzekwowanego obowiązku Dyrektor Izby wskazał, że z uwagi na krótki okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania, wymienionej decyzji z [...] grudnia 2019 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem Burmistrza G. z [...] grudnia 2019 r. [...], które to postanowienie zostało utrzymane w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Z kolei postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] ww. Kolegium utrzymało w mocy także postanowienie Burmistrza G. z [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu z [...] grudnia 2019 r. o nadaniu natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] grudnia 2019 r. sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2014 r. Wobec powyższego decyzja stanowiąca podstawę wystawienia spornego tytułu wykonawczego jest wykonalna.
Dyrektor Izb stwierdził, że w aktach sprawy brak jest potwierdzenia stawianego przez zobowiązanego zarzutu, że wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło przed wprowadzeniem do obrotu prawnego postanowienia o nadaniu ww. decyzji wymiarowej rygoru natychmiastowej wykonalności. Na podstawie przesłanych przez wierzyciela akt sprawy ustalono, że decyzja w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego została doręczona podatnikowi 23 grudnia 2019 r. o godz. 10:30, natomiast postanowienie w sprawie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności doręczono zobowiązanemu tego samego dnia o godz. 11:45.
Następnie wierzyciel przekazał tytuł wykonawczy do organu egzekucyjnego 23 grudnia 2019 r. o godz. 13:15. Z akt egzekucyjnych wynika, że 31 grudnia 2019 r. doręczono zobowiązanemu odpis spornego tytułu wykonawczego. Tym samym w odpowiedniej kolejności doręczono zobowiązanemu decyzję wymiarową, postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności, a w konsekwencji braku zapłaty – także tytuł wykonawczy stanowiący podstawę prowadzenia egzekucji.
W zakresie zarzutu przedawniania zobowiązania podatkowego Dyrektor Izby wskazał, że ustawowy termin przedawnienia zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2014 r. upływał 31 grudnia 2019 r. Jednak w tym dniu Naczelnik US doręczył zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunków bankowych. Bieg terminu przedawnienia został zatem przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego.
Dyrektor Izby ocenił, że w przypadku przesłanki wynikającej w art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. mowa jest o błędzie co do przedmiotu postępowania egzekucyjnego, polegającego na przymusowym wykonaniu obowiązku innej treści niż obowiązek określony w decyzji stanowiącej podstawę egzekucji administracyjnej. Według organu sytuacja taka w sprawie nie zaistniała. Kwota zobowiązania wskazana w tytule wykonawczym jest co prawda niższa niż kwota zobowiązania wynikająca z decyzji, ale – jak wskazał wierzyciel – jest to konsekwencją wpłaty dokonanej przez zobowiązanego w 2014 r. w wysokości [...] zł na podstawie złożonej w 2014 r. deklaracji i jej korekt.
W kwestii braku konkretyzacji w decyzji wymiarowej wysokości odsetek za zwłokę Dyrektor Izby wyjaśnił, że termin, od którego nalicza się odsetki wynika z art. 53 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.2020.1325 j.t. ze zm.; dalej: "O.p."). Nadleśnictwo było przy tym zobowiązane do zapłacenia podatku za 2014 r. w 12 miesięcznych ratach wraz z odsetkami za zwłokę. Wierzyciel poinformował o stosownym podzieleniu kwoty [...]zł. Inna kwota wynikająca z postanowienia o nadaniu rygory natychmiastowej wykonalności została natomiast sprostowana.
Według Dyrektora Izby zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej również nie znajduje uzasadnienia.
Nadleśnictwo zaskarżyło postanowienie Dyrektora Izby w całości skargą wniesioną do tutejszego Sądu wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu Strona zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 80 K.p.a. w zw. z art. 84 § 1 K.p.a. w zw. z art. 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 7 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a. w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak poczynienia wyczerpujących ustaleń organu I instancji co do okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy wraz z przedstawieniem ich w uzasadnieniu postanowienia z uwagi na powielenie argumentacji wierzyciela zawartej w postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r., podczas gdy postanowienie wierzyciela zostało wydane z naruszeniem art. 34 § 1 u.p.e.a., na podstawie którego wierzyciel jest zobowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku stanowiącego podstawę zarzutu, a stanowisko wyrażone w postanowieniu należy uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy K.p.a.
W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione. Nadleśnictwo zwróciło uwagę, że w sprawie nie dokonano właściwego ustalenia kwot podlegających egzekucji oraz nie wykazano, że egzekwowany obowiązek był wymagalny już w 2014 r. Ponadto daty, od których naliczane są odsetki, nie korespondują ze wskazanymi w zaskarżonym postanowieniu przepisami.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.").
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 j.t. ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym kończących postępowanie lub podlegających zaskarżeniu zażaleniem postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym lub egzekucyjnym, z prawem procesowym i materialnym obowiązującym w dacie wydania postanowienia.
Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając skargę na postanowienie sąd uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.). Uwzględniając skargę, sąd administracyjny co do zasady może zatem wyłącznie wyeliminować z obrotu prawnego wadliwe orzeczenie. Sąd nie zastępuje organu administracji publicznej i nie prowadzi postępowania dowodowego we własnym zakresie, jak również nie wydaje orzeczeń o charakterze merytorycznym w sprawie.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, że stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w zaskarżonym postanowieniu, zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące.
Jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 18 u.p.e.a.). Zgodnie natomiast z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego organ administracji publicznej ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.).
Ponadto postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (art. 124 § 2 K.p.a.). Stosownie do art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio m. in. art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej, z przytoczeniem przepisów prawa.
Według sądu ani z zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby, ani z poprzedzającego je postanowienia Naczelnika US nie wynika, aby organy egzekucyjne poczyniły kompletne ustalenia faktyczne w zakresie niezbędnym do podjęcia rozstrzygnięcia poddającego się kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby wynika bowiem, że kluczowe dla sprawy kwestie dotyczące zarzutu nieistnienia obowiązku, przedawnienia zobowiązanie (art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a.) i określenia egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. (art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a.) zostały ostatecznie wyjaśnione przez wierzyciela w postanowieniu z [...] stycznia 2020 r. znak [...] i następnie w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] czerwca 2020 r. [...], które - jak wskazał organ odwoławczy – utrzymało w mocy ww. postanowienie wierzyciela z dnia [...] stycznia 2020 r.
Sąd wskazuje, że jak jednak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy powyższego postanowienia Kolegium z [...] czerwca 2020 r., utrzymuje ono w mocy postanowienie Burmistrza G. z [...] kwietnia 2020 r. nie zaś z dnia [...] stycznia 2020 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r. Kolegium stwierdza zaś, że wierzyciel w związku z postanowieniem Kolegium z [...] kwietnia 2020 r. właśnie postanowieniem z [...] kwietnia 2020 r. zajął stanowisko w sprawie zarzutów zobowiązanego do spornego tytułu wykonawczego, uznając je za nieuzasadnione.
Z kolei w decyzji Naczelnika US z [...] lipca znajduje się najpierw stwierdzenie, że postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. wierzyciel zajął stanowisko w sprawie zarzutów podniesionych przez Nadleśnictwo (s. 2 postanowienia), a następnie, że postanowieniem z [...] czerwca 2020 r. Kolegium utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela z [...] kwietnia 2020 r. uznające zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione (s. 4 postanowienia).
Choć zatem organy egzekucyjne odnoszą się - w uzasadnieniu wydanych w rozpoznawanej sprawie postanowień - przede wszystkim do postanowienia Burmistrza G. z [...] stycznia 2020 r. jako zawierającego stanowisko wierzyciela w kwestii zarzutów zgłoszonych przez zobowiązanego, to należy przyjąć, że postanowienie to zostało wyeliminowane z obrotu prawnego na skutek postanowienia Kolegium z [...] czerwca 2020 r. i wydania kolejnego postanowienia wierzyciela z [...] kwietnia 2020 r. Tymczasem ani postanowienie Kolegium z [...] kwietnia 2020 r., ani postanowienie wierzyciela z [...] kwietnia 2020 r. nie znajdują się w aktach sprawy. Co więcej, Dyrektor Izby odnosi się wyłącznie do postanowienia wierzyciela z [...] stycznia 2020 r., natomiast w ogóle nie wspomina o postanowieniu z [...] kwietnia 2020 r.
Z uwagi na wskazane wyżej nieprawidłowości Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby i poprzedzające je postanowienie Naczelnika US nie pozwalają na ustalenie, czy organy egzekucyjne w sposób prawidłowy ustaliły stan faktyczny sprawy. W tej sytuacji odnoszenie się do szczegółowych zarzutów skargi dotyczących naruszenia przez organy art. 34 u.p.e.a. sąd uznał za przedwczesne.
Należy również zauważyć, że Dyrektor Izby błędnie wskazał na art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 K.p.a. jako podstawę prawną utrzymania postanowienia Naczelnika US w mocy, podczas gdy prawidłowo winien wskazać art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ egzekucyjny w sposób prawidłowy ustali stan faktyczny sprawy, w szczególności odnośnie uzyskania stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych przez zobowiązanego zarzutów i da temu wyraz w uzasadnieniu podejmowanego rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający ewentualną kontrolę tych ustaleń przez sąd administracyjny.
Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U.2018.265 j.t.). Na zasądzony zwrot kosztów postępowania składają się: wpis od skargi w wysokości [...] zł, pobrany od Skarżącej na podstawie § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.221.2193 ze zm.); koszty zastępstwa procesowego radcy prawnego w kwocie [...]zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r.; opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie [...] zł.