Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczeciniez 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 796/20

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2020 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. (dalej: "Dyrektor ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla powiatu [...] z siedzibą w Z. (dalej: "Kierownik ARiMR") z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu – S. P. (dalej "Wnioskodawca" "Strona" lub "Skarżący"), w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy.

Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor ARiMR wskazał art. 138 § 1 pkt 1) ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256); dalej: "k.p.a." w związku z § 13v ust. 1 rozporządzania Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2015 poz. 187 ze zm.); dalej: "rozporządzenie RM", w związku z art. 3 ust. 2 pkt. 10 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 2019 r. poz. 477 ze zm.); dalej: "u.u.r.".

Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że [...] listopada 2019 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Z. wpłynął wniosek Strony o udzielenie pomocy finansowej producentowi rolnemu, w którego gospodarstwie rolnym szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego. przymrozków wiosennych lub powodzi, powstałe na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy. Wnioskodawca wskazał we wniosku, że ubiega się o pomoc publiczną w odniesieniu do powierzchni wieloletnich użytków zielonych o powierzchni 35,64 ha. Złożył protokół nr [...] z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie dokonanego [...] listopada 2019 r. i sporządzony [...] listopada 2019 r. przez komisję powołaną przez Wojewodę Z. oraz oświadczenie producenta rolnego o liczbie posiadanych w dniu szacowania szkód zwierząt z gatunku bydło, owce, kozy lub konie.

Z akt sprawy wynika, że komisja ds. oszacowania szkód ustaliła, że w gospodarstwie Strony niekorzystne zjawisko atmosferyczne wystąpiło na powierzchni 35,64 ha, tj.: 7,91 ha (rośliny pastewne objętościowe z użytków zielonych (uprawa lub zielonka- UZ) - straty wyniosły 50% plonów; 3,30 ha (rośliny pastewne objętościowe z użytków zielonych (uprawa lub zielonka – UZ) - straty wyniosły 45% plonów; 5,81 ha (trawy w uprawie polowej na zielonkę – UZ) - straty wyniosły 30% plonów; 9,62 ha (trawy w uprawie polowej na zielonkę - UZ) - straty wyniosły 45% plonów; 9,00 ha (mieszanki motylkowych z trawami –UZ) - straty wyniosły 30% plonów.

Kierownik ARiMR wezwał Stronę do złożenia wyjaśnień odnośnie do braku wystąpienia suszy na działce rolnej C (noszącej numer ewidencyjny 45) o powierzchni 5,81 ha.

Następnie wymienioną decyzją z [...] czerwca 2020 r. Kierownik ARiMR odmówił Stronie przyznania wnioskowanej pomocy, ponieważ w jego ocenie oszacowane straty w uprawie Strony nie mogły zostać uznane za straty wywołane suszą. Wyjaśnił, że w toku weryfikacji stwierdzono, że część działek uprawowych, a w istocie działka C (trawy w uprawie polowej na zielonkę – UZ na powierzchni 5,81 ha) zgłoszone przez Stronę w 2019 r. we wniosku obszarowym, na podstawie map kategorii gleb pod względem podatności na suszę udostępnianych przez IUNG znajdują się na obszarach niesklasyfikowanych i glebach kategorii II (podatnych). Organ zwrócił uwagę, że szkody spowodowane przez suszę ustala się w oparciu o wartości klimatycznego bilansu wodnego, które publikowane są na podstawie art. 3 ust. 4 i 5 u.u.r. Organ wskazał na rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie wartości klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb z dnia 11 kwietnia 2019 r. - Dz.U. z 2019 r. poz. 739) oraz na obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 4 października 2019 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb w okresie sześciodekadowym od 1 sierpnia 2019 do dnia 30 września 2019 r. (Dz. Urz. MRiRW z 2019 r. poz. 84). Decydujące są tu dane przekazane przez Instytut Upraw, Nawożenia i Gleboznawstwa - Państwowy Instytut Badawczy w P..

W odwołaniu od tej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie:

1. 1) przepisów postępowania, w szczególności:
2. a) art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez nie podjęcie przez organ I instancji czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wydanie decyzji naruszającej słuszny interes Skarżącego;
3. b) art. 8 § 1 i § 2 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organ I instancji postępowania w sposób podważający zaufanie Skarżącego do władzy publicznej oraz rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego w sposób istotnie różny od wniosków innych producentów rolnych, w sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym;
4. c) art. 80 k.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego w sprawie w sposób wybiórczy, bez dokonania porównania różnych dowodów oraz bez ustalenia czynników, które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci protokołu szkodowego
5. d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej zgłoszonych we wniosku o pomoc finansową z tytułu wystąpienia suszy upraw, na powierzchni 29,83 ha.
6. 2) przepisów prawa materialnego, w szczególności:
7. a) przepisów art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r. poprzez ich błędne zastosowanie;
8. b) przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2019 r., poprzez ich błędne zastosowanie;
9. c) przepisów § 13v ust. 6 pkt 1 i § 5 ust. 5 i ust. 8 rozporządzenia RM, poprzez ich niezastosowanie i uznanie wskazanych w tych przepisach dokumentów i informacji, załączonych przez Skarżącego o wniosku, za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a także uznanie innych dokumentów i informacji, nie wskazanych w przedmiotowych przepisach, za kluczowe i decydujące w sprawie.

Dyrektor ARiMR stwierdził, że wniesione przez Stronę odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Organ odwoławczy wskazał, że sporny grunt Strony zlokalizowany jest w powiecie drawskim, gminie D., obrębie P., a Strona zadeklarowała na nim trawy w uprawie polowej na zielonkę (UZ). Użytki zielone uznaje się za rośliny o analogicznych wymaganiach wodnych co zboża ozime i jare. Działka nr [...] została zakwalifikowana przez lUNG do kategorii gleb II, a jej część leży na terenach niesklasyfikowanych.

Na podstawie danych lUNG - Państwowego Instytutu Badawczego w P. organ stwierdził, że na działce Strony (kategoria gleby II) nie stwierdzono w dowolnym sześciodekadowym okresie od 21 marca do 30 września 2019 r. spadku klimatycznego bilansu wodnego (KBW) poniżej wartości określonej dla zboża ozimego i jarego. W gminie D. stwierdzono jedynie wystąpienie suszy na glebach kategorii I na zbożach ozimych w miesiącach lipiec-sierpień oraz zbożach jarych w miesiącach maj-sierpień. Na glebach kategorii II, III, IV oraz niesklasyfikowanej na zbożach ozimych i jarych nie wystąpiło zjawisko suszy.

W związku z tym organ zobowiązany był odmówić mocy dowodowej protokołowi szacowania szkód, który stanowi załącznik do wniosku o przyznanie pomocy. Stwierdzone przez komisję powołaną przez wojewodę straty na terenie gospodarstwa Strony, nie mogły zostać uznane za straty spowodowane suszą. ARiMR przyznaje pomoc na podstawie prawidłowo sporządzonych przez komisję protokołów, jednak organ odrzucił protokół szacowania suszy, ponieważ komisja oszacowała straty z pominięciem ustawowej definicji suszy.

Według Dyrektora ARiMR organ I instancji prawidłowo odniósł się tylko do działki, na której nie wystąpiło zjawisko suszy, a dysponując nieprawidłowo sporządzonym protokołem z oszacowania strat, nie mógł zaakceptować go tylko w stosunku do pozostałych działek, na których susza wystąpiła, ponieważ odrzucił cały dokument urzędowy. Jeżeli Strona przedłożyłaby poprawiony przez komisję protokół z szacowania (co miało miejsce wśród innych rolników) otrzymałaby wsparcie do pozostałych działek, na których stwierdzono wystąpienie suszy zgodnie z ustawowa definicją, ponieważ Kierownik Biura Powiatowego mógłby oprzeć się na protokole z szacowania strat.

Dyrektor ARiMR nie podzielił również pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu.

Strona reprezentowana przez pełnomocnika zaskarżyła w całości decyzję Dyrektora ARiMR do Sądu, zarzucając:

1. 1. naruszenie § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia RM poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie są spełnione warunki niezbędne do przyznania pomocy, podczas gdy Skarżący je faktycznie spełnił i uznanie przez organ wskazanych w tych przepisach dokumentów i informacji, załączonych przez Skarżącego do wniosku, za niewystarczające do wydania pozytywnej decyzji, a jednocześnie uznanie innych dokumentów i informacji, niewskazanych w przedmiotowych przepisach, za kluczowe i decydujące w sprawie;
2. 2. naruszenie art. 3 ust. 2 pkt 10 oraz art. 3 ust. 5 u.u.r. poprzez ich błędne zastosowanie;
3. 3. naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2019 r. w sprawie klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, poprzez ich błędne zastosowanie i dowolne zastosowanie analogii w zakresie wymagań wodnych poszczególnych gatunków roślin uprawnych;
4. 4. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez ocenę materiału dowodowego w sprawie w sposób wybiórczy, bez ustalenia czynników, które obniżają wartość lub pozbawiają mocy dowodowej lub wiarygodności dowodu w postaci Protokołu szkodowego, pominięcie faktów mających istotne znaczenie, w tym nieuwzględnienie Protokołu o wystąpieniu suszy sporządzonego przez Wojewodę Z., będącego podstawowym dowodem w sprawie oraz nieustaleniu w toku postępowania, w sposób prawidłowy, wymagań bilansu wodnego dla upraw, które rzeczywiście znajdują się na działkach Skarżącego, a nie upraw "analogicznych" oraz dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów;
5. 5. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie Skarżącego do władzy publicznej i niekierowanie się zasadą równego traktowania, rozstrzygnięcie wniosku Skarżącego w sposób istotnie różny od wniosków innych producentów rolnych, w sprawach o takim samym stanie faktycznym i prawnym; zastosowanie pozaprawnych kryteriów do odmowy udzielenia pomocy;
6. 6) naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia prawnego i faktycznego zaskarżonej decyzji, w szczególności dotyczącego podstaw i przyczyn przyjęcia przez organ, że użytki zielone mają analogiczne wymagania wodne co zboża jare i ozime oraz poprzez brak uzasadnienia faktycznego zaskarżonej decyzji, w części dotyczącej zgłoszonych we wniosku o pomoc finansową z tytułu wystąpienia suszy upraw, na powierzchni 35,64 ha;
7. 7. naruszenie art. 76 § 3 k.p.a poprzez zakwestionowanie przez organ dokumentu urzędowego, sporządzonego przez Komisję do spraw szacowania szkód, powołaną przez Wojewodę Z., bez przeprowadzenia dowodu przeciwko temu dokumentowi i bez podstawy prawnej dającej organowi - ARiMR uprawnienie do przeprowadzania takiego dowodu i wynikające z zakresu jego kompetencji;
8. 8. naruszenie art. 32 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez nierówne traktowanie Skarżącego przez organ i jego dyskryminację.

W uzasadnieniu skargi jej zarzuty zostały uszczegółowione.

Skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; uchylenie poprzedzającej zaskarżoną decyzję decyzji Kierownika ARiMR i przyznanie pomocy finansowej zgodnie z wnioskiem Skarżącego.

Zawnioskował nadto o:

1. 1) przeprowadzenie dowodów:
2. - z fragmentu publikacji Studia i Raporty [...] opracowanie, pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" autorstwa Prof. Dr hab. J. K. (strony 83-104) na fakt wykazania różnic w zapotrzebowaniu na wodę traw (użytków zielonych) oraz zbóż jarych i ozimych;
3. - z zestawienia decyzji ARiMR dotyczących przyznania pomocy finansowej z tytułu szkód powstałych w związku z wystąpieniem w 2019 r. suszy, producentom rolnym posiadającym działki sąsiadujące z działkami Skarżącego; na fakt wykazania, nie stosowania przez ARiMR tych samych kryteriów wobec producentów rolnych i dowolną analizę wniosków o pomoc finansową oraz Protokołów Komisji do spraw szacowania strat;
4. 2) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, z wyodrębnieniem kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
5. 3) zobowiązanie przez Sąd Kierownika ARiMR do złożenia decyzji przyznających pomoc finansową z tytułu wystąpienia w 2019 r. suszy oraz załączonych do wniosków o pomoc finansową Protokołów Komisji ds. szacowania strat wymienionych sześciu producentów rolnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje

Spór w sprawie sprowadza się do odmiennej oceny przez organy administracji i Stronę możliwości przyznania pomocy finansowej w związku z powstaniem w jej gospodarstwie rolnym szkody w wyniku wystąpienia w 2019 r. suszy.

Odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy, organy wskazały, że na części powierzchni wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i zgłoszonych do przyznania pomocy w 2019 r. nie powstała susza w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 2 pkt 10 u.u.r., do której to odsyła § 13v ust. 1 rozporządzenia RM. Z kolei według Skarżącego organy niezasadnie odmówiły mocy dowodowej załączonemu przez niego do wniosku protokołowi komisji powołanej przez wojewodę, która dokonała szacowania szkód w jego gospodarstwie rolnym. Skarżący został w ten sposób pozbawiony pomocy, która jest dla jego gospodarstwa niezbędna.

Zakreślając ramy prawne rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że przepisy prawa materialnego znajdujące zastosowanie przy udzielaniu pomocy finansowej rolnikom, których uprawy dotknęły straty spowodowane suszą, zawarte są zarówno w aktach prawa krajowego jak i w aktach prawa unijnego. Tym samym, określenie warunków koniecznych, których spełnienie jest niezbędne przy ubieganiu się o przyznanie pomocy z tego tytułu, wymaga odwołania się do obu rodzajów aktów prawnych.

Jak wynika z art. 4 i n. ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r. poz. 1438 ze zm.), podmiotem właściwym w sprawach szeroko rozumianego wpierania rolnictwa i obszarów wiejskich jest Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W art. 4 ust. 6 ustawy prawodawca krajowy zawarł delegację ustawową, stosownie do której szczegółowe zasady realizacji powierzonych Agencji zadań dookreślają przepisy wydanego przez Radę Ministrów rozporządzenia.

Zgodnie z brzmieniem § 13v ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia RM, w 2019 i 2020 r. Agencja udziela pomocy finansowej na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, producentowi rolnemu: któremu został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w którego gospodarstwie rolnym powstały szkody w uprawach rolnych spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi, w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniach upraw rolnych, i na powierzchni uprawy objęły co najmniej 30% danej uprawy oraz jednocześnie będącemu mikroprzedsiębiorstwem, małym albo średnim przedsiębiorstwem w rozumieniu załącznika I do rozporządzenia Komisji (UE) nr 702/2014 z dnia 25 czerwca 2014 r. uznającego niektóre kategorie pomocy w sektorach rolnym i leśnym oraz na obszarach wiejskich za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz.UE.L.193.1); dalej: "rozporządzenie nr 702/2014".

Stosownie także do § 13v ust. 2 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia RM pomoc, o której mowa w ust. 1, jest udzielana na warunkach określonych w przepisach rozporządzenia nr 702/2014 oraz zgodnie z przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą powyżej 30% średniej rocznej produkcji rolnej w gospodarstwie rolnym z trzech ostatnich lat poprzedzających rok, w którym wystąpiły te szkody, albo z trzech lat w okresie pięcioletnim poprzedzającym rok, w którym wystąpiły szkody, z pominięciem roku o najwyższej i najniższej wielkości produkcji, albo zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze; dalej: "rozporządzenie nr 1408/2013", oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w przypadku gdy szkody, o których mowa w ust. 1 pkt 2, oszacowane przez komisję, o której mowa w § 5 ust. 5, wynoszą nie więcej niż 30% średniej rocznej produkcji rolnej, o której mowa w pkt 1.

Zgodnie natomiast z § 13v ust. 4 pomoc, o której mowa w ust. 1, jest przyznawana, w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę producenta rolnego, na wniosek tego producenta rolnego złożony na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję na jej stronie internetowej.

W § 13v ust. 5 rozporządzenia wskazane zostały wymogi, jakie ma spełniać wniosek producenta rolnego o przyznanie pomocy, zaś w § 13v ust. 6 pkt 1 rozporządzenia wskazano, że do wniosku, o którym mowa w ust. 4, dołącza się kopię protokołu oszacowania szkód, o którym mowa w § 5 ust. 5, który poza informacjami, o których mowa w § 5 ust. 8, zawiera informacje o powierzchni upraw rolnych, na której powstały szkody spowodowane wystąpieniem w 2019 r. suszy, huraganu, gradu, deszczu nawalnego, przymrozków wiosennych lub powodzi.

Zgodnie z brzmieniem art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/2014, do którego odwołuje się przytoczony § 13v ust. 2 rozporządzenia RM, niekorzystne zjawisko klimatyczne porównywalne do klęski żywiołowej oznacza niekorzystne warunki pogodowe, takie jak: mróz, burza i grad, lód, ulewny lub długotrwały deszcz lub poważna susza, które niszczą ponad 30 % średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej..

Z kolei wskazana w § 13v ust. 1 pkt 2 szkoda spowodowana suszą, zgodnie z art. 3 ust. pkt 10 u.u.r., to szkoda spowodowana wystąpieniem, w dowolnym sześciodekadowym okresie od 21 marca do 30 września, spadku klimatycznego bilansu wodnego poniżej wartości określonej dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb. Określenie wartości wymienionych w tym przepisie następuje stosownie do art. 3 ust. 5 u.u.r., z którego wynika, że minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza, w drodze obwieszczenia, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej (BiP) urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw rolnictwa, w okresie od dnia 21 maja do dnia 20 października, w terminie do 10 dni po zakończeniu sześciodekadowego okresu, wskaźniki klimatycznego bilansu wodnego dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb, z podziałem na województwa, na podstawie danych przekazanych przez IUNP - Państwowy Instytut Badawczy (w P.).

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że suszą w rozumieniu u.u.r. jest tylko stan ustalony na podstawie danych IUNP (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 listopada 2010 r. V CSK 265/10 oraz wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 stycznia 2019 r. I GSK 2347/18, z 28 sierpnia 2019 r. I GSK 1244/18).

Podsumowując, stosownie do przywołanych przepisów i powołanego orzecznictwa pomoc finansowa z tytułu wystąpienia szkód spowodowanych suszą przysługuje, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki:

1. 1) w gospodarstwie rolnym wystąpiła poważna susza, która zniszczyła ponad 30% średniej produkcji wyliczonej na podstawie produkcji z ubiegłych trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu ubiegłych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej (warunek wynikający z art. 2 pkt 16 rozporządzenia nr 702/1014);
2. 2) wystąpienie suszy dla poszczególnych gatunków roślin uprawnych i gleb na określonym terenie zostało ogłoszone w drodze obwieszczenia w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw rolnictwa oraz na stronie podmiotowej BiP urzędu obsługującego tego ministra (warunek wynikający z § 13c ust. 1 rozporządzenia RM w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 10 i ust. 5 u.u.r.);
3. 3) ubiegający się o przyznanie pomocy złożył wniosek zawierający elementy określone w § 13c ust. 5 rozporządzenia RM z dołączoną kopią protokołu sporządzonego przez komisję powołaną przez wojewodę właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkód (warunek wynikający z § 13c ust. 4-6 pkt 1 w zw. z § 5 ust. 5 rozporządzenia).

Należy podkreślić, że z żadnej regulacji nie wynika, iż - aby producent mógł uzyskać pomoc - susza powinna wystąpić w całości jego gospodarstwa rolnego. Wręcz przeciwnie, wniosek o przyznanie pomocy może dotyczyć całości bądź części gospodarstwa rolnego, ustalenie zatem, że na części gospodarstwa producenta susza nie wystąpiła nie prowadzi do pozbawienia możliwości przyznania pomocy do tej części gospodarstwa, na której susza wystąpiła.

Rozwijając wymieniony powyżej warunek 2, godzi się zauważyć, że stanowi on odwołanie do obiektywnego kryterium obowiązującego dla poszczególnych gatunków upraw i gleb na określonym terenie. W rozpoznawanej sprawie zgłoszoną uprawą były m.in. trawy w uprawie polowej na zielonkę UZ. Dla takich upraw nie jest prowadzony monitoring suszy. Celem umożliwienia producentowi przyznania pomocy organy przyjęły analogię do uznanych za najbardziej zbliżone pod względem wymagań glebowych i systemu korzeniowego upraw – zbóż jarych i ozimych. W ocenie Sądu działanie takie należy uznać za podjęte w interesie Strony. Jak bowiem wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w gminie D. stwierdzono wystąpienie suszy na zbożach ozimych (lipiec-sierpień) oraz jarych (maj-sierpień), tyle że na innej kategorii gleb. Wobec braku wystąpienia suszy w gminie D. na glebach o kategorii II i nieklasyfikowanych, ocena zastosowanej przez organy analogii pozostaje jednak bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie, a istotne jest to, że organ miał podstawy do zakwestionowania prawidłowości protokołu z oszacowania zakresu i wysokości szkód w gospodarstwie Strony.

W odniesieniu do pozostałych zadeklarowanych powierzchni organ nie kwestionował, że w dowolnym okresie raportowania susza wystąpiła, tym samym należy uznać, że wobec tych działek zostały spełnione wymienione warunki przyznania pomocy.

Postępowanie przed organami Agencji uregulowane jest w art. 10a ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, stosownie do którego, jeżeli przepisy ustawy lub przepisy odrębne nie stanowią inaczej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy k.p.a., z wyłączeniem art. 7, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art.

81. Zasadniczo zatem w postępowaniu organy Agencji nie stosują tych przepisów k.p.a., które nakładają na nie obowiązek podejmowania z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy. W postępowaniach tych inicjatywa dowodowa pozostawiona jest co do zasady stronie. Zastosowanie jednak w pełni znajduje przepis art. 80 k.p.a. stanowiący, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Dokonując oceny dowodów w rozpoznawanej sprawie, organy uznały za niewiarygodny w całości protokół komisji ds. szacowania szkód w gospodarstwie rolnym skarżącego. Tymczasem z art. 80 k.p.a. wynika, że - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - organ ocenia, czy udowodniona została konkretna okoliczność. W rozpoznawanej sprawie zatem organ powinien był uznać za nieudowodnioną okoliczność wystąpienia suszy na działce C (o numerze ewidencyjnym [...]) w zakresie łącznej powierzchni 5,81 ha (taką powierzchnię zakwestionował organ I instancji w decyzji z dnia [...] czerwca 2020 r.). Jednak wystąpienie suszy na pozostałej zadeklarowanej powierzchni nie było przez organ kwestionowane.

Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że w żadnej procedurze, czy to regulującej postępowanie administracyjne, postępowanie karne, czy też cywilne nie ma przepisów, które uniemożliwiałyby uznanie za wiarygodny dowód w części. Zarówno dowód w postaci zeznań świadka, strony, czy dokumentu może w części nie zasługiwać na danie mu wiary, a w części może to być dowód wiarygodny.

W rozpoznawanej sprawie zatem za nieprawidłowe i sprzeczne z cytowanym przepisem art. 80 k.p.a. należy uznać stanowisko organów uznające protokół komisji za niewiarygodny w całości. Organy powinny były wykazać i uznać, że zjawisko suszy nie wystąpiło na zakwestionowanym gruncie, natomiast na pozostałych powierzchniach zjawisko takie wystąpiło.

Stosownie do art. 7b k.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy. Przepis ten reguluje zasadę współdziałania organów administracji publicznej i nakłada na te organy obowiązek współdziałania w takim zakresie, jaki jest niezbędny do wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy. Jeżeli zatem do wyjaśnienia konkretnej sprawy niezbędne jest podjęcia przez organy administracji publicznej współdziałania, to organy współdziałanie to co do zasady powinny podjąć, chyba że interes społeczny lub interes obywateli stoją takiemu współdziałaniu na przeszkodzie, bądź podjęcie współdziałania wiązałoby się z koniecznością użycia nadmiernych środków.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że w sytuacji, gdy organ I instancji zapoznał się z treścią protokołu komisji ds. szacowania szkód i uznał, że nie jest on w całości prawidłowy ze względu na to, że na części zadeklarowanych powierzchni zjawisko suszy nie wystąpiło, to w pierwszej kolejności powinien był podjąć współpracę z komisją, celem usunięcia zaistniałej nieprawidłowości. Organ I instancji w rozpoznawanej sprawie taką współpracę podjął, gdyż wystosował w dniu [...] marca 2020 r. pismo do Wojewody Z. oraz przewodniczącego komisji o weryfikację dostarczonego przez Skarżącego protokołu, jednak poprzestał na przesłanej informacji, że protokoły, z którymi zgłaszają się rolnicy, są weryfikowane i poprawiane.

Wcześniej organ wystosował do Strony pismo z [...] lutego 2020 r., w którym wezwał ją do złożenia wyjaśnień, ponieważ szkody powstałe na wymienionych działkach nie spełniają definicji suszy. Organ jednak nie wskazał w sposób czytelny dla Strony, że oczekuje od niej przedłożenia zmienionego protokołu komisji, zaś w decyzji stwierdził, że Strona miała możliwość wystąpienia do komisji o zmianę protokołu szacowania szkód. Treść uzasadnienia decyzji zatem sugeruje, że gdyby Skarżący przedłożył "poprawiony" protokół szacowania szkód, wówczas pomoc zostałaby jemu przyznana. Takie postępowanie organów - w ocenie Sądu - nie zasługuje na aprobatę, bowiem dążąc do prawidłowego wyjaśnienia sprawy organy powinny - zgodnie z zasadą wynikającą z przywołanego art. 7b k.p.a. - podjąć realną, a nie pozorną współpracę z komisją celem uzyskania prawidłowego protokołu szacowania szkód. O ile natomiast intencją organu przy formułowaniu zobowiązania z [...] lutego 2020 r. było uzyskanie przez Stronę takiego poprawionego protokołu, to zobowiązanie to powinno być w sposób jasny i precyzyjny sformułowane wraz ze wskazaniem konkretnego rygoru, jeżeli Strona nie przedstawi żądanego dokumentu.

Tymczasem organ wskazał jedynie, że niezłożenie wyjaśnień we wskazanym terminie będzie miało wpływ na podjęcie decyzji w sprawie przyznania płatności. Ponadto, jak wyżej wskazano, Sąd za nieprawidłowe uznaje stanowisko organów o konieczności odrzucenia protokołu komisji w całości w przypadku, kiedy organ kwestionuje jego zapisy jedynie w (mniejszej) części.

Dodatkowo wskazać należy, że zasady przyznawania pomocy określone są w regulacjach, które są organom znane, tj. w art. 25 rozporządzenia nr 702/2014, a także w wytycznych z [...] maja 2019 r. dla komisji powołanych przez Wojewodę Z. dotyczących ogólnych zasad szacowania szkód w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane przez suszę, grad, deszcz nawalny, ujemne skutki przezimowania, przymrozki wiosenne, powódź, huragan, piorun, obsunięcie się ziemi lub lawinę.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem wymienionych przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania i orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej, w skrócie: "p.p.s.a.")

Sąd zauważa, iż WSA w Szczecinie wydawał już rozstrzygnięcia w sprawach analogicznych jak obecnie rozpoznawana (tak wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Sz 777/20) i w składzie rozpoznającym sprawę w pełni podziela stanowisko w nim zawarte. Przedstawiona zatem powyżej ocena prawna zaskarżonej decyzji pozostaje w zgodności z argumentami podniesionymi w uzasadnieniu wskazanego wyroku.

Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a., Sąd wskazuje, aby organy przy ponownym rozpoznaniu sprawy wzięły pod uwagę przedstawione zastrzeżenia dotyczące oceny dowodu w postaci protokołu komisji, podjęły realną współpracę z komisją i następnie wydały rozstrzygnięcie z jego uwzględnieniem.

Odnosząc się do wniosków dowodowych Strony, Sąd wskazuje, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze. Dokument prywatny, tj. fragment publikacji [...](1), opracowanie pod tytułem "Gospodarowanie wodą w rolnictwie" autorstwa prof. dr hab. J. K., na tym etapie sprawy był zbędny, bowiem Sąd nie oceniał – jako przedwczesną – okoliczność, czy zapotrzebowanie na wodę traw (UZ) oraz roślin pastewnych (UZ) pozostaje analogiczne do zapotrzebowania na wodę zbóż jarych i ozimych. Przeprowadzenie dowodu z zestawienia decyzji Agencji dotyczących przyznania pomocy finansowej producentom rolnym posiadającym działki sąsiadujące z działkami Skarżącego nie byłoby przydatne dla wyjaśnienia, czy na działkach Skarżącego wystąpiła także susza. Natomiast dowód z przesłuchania świadków w świetle art. 106 § 3 p.p.s.a. należało uznać za niedopuszczalny.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200 p.p.s.a., zasądzając zwrot uiszczonego przez Skarżącego wpisu od skargi w wysokości 200 zł.