Uzasadnienie
W dniu 16 grudnia 2014 r. oraz w dniu 22 stycznia 2015 r. Prezydent Miasta K wszczął postępowanie na podstawie art. 165 § 1 i art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.), dalej "o.p.", w stosunku do P B i J B (dalej "skarżący", "skarżąca") w sprawie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty skarbowej dotyczącej dokumentu pełnomocnictwa złożonego w toku postępowania sądowego.
W pismach z dnia 30 grudnia 2014 r., z dnia 29 stycznia 2015 r. i z dnia 19 lutego 2015 r. skarżący podali, że są małżeństwem i w stosunku do nich zachodzi zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa. Pełnomocnictwo do reprezentowania siebie w przedmiotowych sprawach cywilnych udzielił skarżący swojej żonie (skarżącej). Na dowód czego przedłożono kopię odpisu skróconego aktu małżeństwa.
Prezydent Miasta K wydał na podstawie art. 21 § 3 i 4 oraz art. 207 o.p. oraz art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 1628), dalej "u.o.s.", w stosunku do obojga skarżących w dniu 9 lutego 2015 r. i w dniu 11 marca 2015 r. decyzje, w których określił im wysokość zobowiązania z tytułu opłaty skarbowej w kwocie 17 zł dotyczącej złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa.
W uzasadnieniu obu decyzji, organ przytoczył treść art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s. Organ podał, że z informacji Sądu Rejonowego w Koszalinie wynikało, że od dokumentu pełnomocnictwa we wskazanych sprawach cywilnych nie została uiszczona należna opłata skarbowa. Zdaniem organu, w obu sprawach administracyjnych nie miało zastosowanie zwolnienie od opłaty skarbowej przewidziane w pkt 3 części IV załącznika do u.o.s. Według organu, celem społecznym ww. zwolnienia podatkowego było ułatwianie małżonkom występowania przed organami administracyjnymi oraz przed sądami w prawach osobistych, a nie w sprawach wynikających z profesji prowadzonej działalności, czy osób trzecich. Organ podkreślił, że w niniejszych sprawach pełnomocnictwa udzielił skarżący, prowadzący działalność gospodarczą skarżącej, która jest radcą prawnym.
Od decyzji organu I instancji z dnia 9 lutego 2015 r. odwołał się skarżący, a od decyzji z dnia 11 marca 2014 r. odwołała się skarżąca.
W obu odwołaniach skarżący podkreśli, że są małżeństwem, zaś złożone dokumenty pełnomocnictwa korzystały ze zwolnienia wymienionego w przepisach "u.o.s.".
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 14 maja 2015r. decyzję, po rozpoznaniu odwołania skarżącego od decyzji organu I instancji z dnia 9 lutego 2015 r., w której utrzymało ją w mocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 21 maja 2015r. decyzję, po rozpoznaniu odwołania skarżącej od decyzji organu I instancji z dnia 11 marca 2015 r., w której utrzymało ją w mocy.
W uzasadnieniu obu decyzji, organ odwoławczy przytoczył stan faktyczny w sprawach oraz treść art. 1 ust. 1 pkt 2 u.s.o. Organ odwoławczy podał, że opłacie skarbowej podlega czynność złożenia dokumentu pełnomocnictwa. Zwolnienia od opłaty skarbowej uregulowane są w art. 7 u.s.o. i w załączniku do ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, z treści udzielonego pełnomocnictwa musi jednoznacznie wynikać, że mąż udzielił pełnomocnictwa małżonce. Organ odwoławczy wskazał, że z treści pełnomocnictwa wynikało, iż podmiot gospodarczy o nazwisku P B umocował do działania w imieniu jego firmy wyspecjalizowany podmiot- radcę prawnego J B. Według organu odwoławczego, zbieżność nazwisk nie miała znaczenia w sprawach, gdyż nie niosła ze sobą automatycznej informacji o pokrewieństwie czy małżeństwie stron, co pozwoliłoby na przyjęcie, że złożenie takiego pełnomocnictwa jest ustawowo zwolnione z opłaty skarbowej.
Zdaniem organu odwoławczego, sąd i organ podatkowy ustalają tylko czy zaistniał fakt złożenia pełnomocnictwa. Mocodawca i pełnomocnik powinni właściwie sformułować treść pełnomocnictwa, by wynikało z niego czy czynność złożenia dokumentu pełnomocnictwa podlega obowiązkowi opłaty skarbowej (lub też jest od niej zwolniona).
Skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 14 maja 2015 r., skarżąca zaś złożyła skargę na decyzję organu odwoławczego z dnia 21 maja 2015 r.
W obu skargach skarżący podnieśli identyczne zarzuty wobec organu polegające na:
- 1. rażącym naruszeniu części IV, pkt 3 załącznika do u.o.s., przez jego niezastosowanie w skutek błędnej interpretacji;
- 2. naruszeniu art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 120 o.p. przez wydanie decyzji bez podstawy prawnej;
- 3. naruszeniu art. 1 ust. 2 u.o.s., przez jego zastosowanie, mimo służącego skarżącym zwolnienia.
Skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji lub uchylenie zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu obu skarg skarżący podkreśli, że służy im przedmiotowe zwolnienie, bowiem są małżeństwem.
W odpowiedziach na skargi, organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie.
Na rozprawie Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", połączył obie sprawy o sygn. akt I SA/Sz 826/15 i I SA/Sz 827/15 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia, gdyż pozostawały ze sobą w związku. Sprawa dalej prowadzona była pod sygn. akt I SA/Sz 826/15.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Skargi były zasadne.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s., opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym.
Stosownie do art. 11 ust. 2 u.o.s., sądy przekazują organowi podatkowemu właściwemu w sprawie opłaty skarbowej zbiorczą informację o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej od złożonych w sądzie dokumentów stwierdzających udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz ich odpisów, wypisów lub kopii. Informacja, o której mowa w ust. 1 i 2, jest przekazywana co miesiąc, do 7 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nie uiszczono należnej opłaty skarbowej i zawiera:
- 1) imię i nazwisko (nazwę lub firmę), adres podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty skarbowej;
- 2) przedmiot, od którego nie uiszczono należnej opłaty skarbowej, w tym dane jednoznacznie identyfikujące ten przedmiot (art. 11 ust. 3).
Na podstawie art. 5 ust. 1 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży na osobach fizycznych, osobach prawnych i jednostkach organizacyjnych niemających osobowości prawnej, jeżeli wskutek dokonanego przez nie zgłoszenia lub na ich wniosek dokonuje się czynności urzędowej, albo jeżeli na ich wniosek wydaje się zaświadczenie lub zezwolenie (pozwolenie, koncesję), a w przypadku złożenia dokumentu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 - na mocodawcy, pełnomocniku, przedsiębiorcy lub prokurencie. Obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży solidarnie na osobach lub jednostkach wymienionych w ust. 1, jeżeli w wyniku złożonego wspólnie zgłoszenia lub na ich wspólny wniosek dokonuje się czynności urzędowej lub na ich wspólny wniosek wydaje się zaświadczenie lub zezwolenie (pozwolenie, koncesję) a w przypadku złożenia dokumentu, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2 - na mocodawcy i pełnomocniku lub przedsiębiorcy i prokurencie (art. 5 ust. 2).
Jeżeli jedną ze stron czynności, o której mowa w ust. 2, jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej zwolniona od opłaty skarbowej, obowiązek zapłaty opłaty skarbowej ciąży solidarnie na pozostałych stronach tej czynności (art. 5 ust. 3).
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s., obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii - z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2 u.o.s.
Czynności niepodlegające opłacie skarbowej określa art. 2 u.o.s, zaś zwolnienia od tej opłaty przewiduje art. 7 u.o.s. i załącznik do u.o.s., w stosunku do złożenia dokumentu jest to część IV ww. załącznika. Stosownie do ww. załącznika, złożenie dokument stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa jego odpis, wypis lub kopia jest zwolnione od opłaty skarbowej, jeżeli pełnomocnictwo udzielane jest małżonkowi, wstępnemu, zstępnemu lub rodzeństwu. Jeżeli złożenie dokumentu pełnomocnictwa nie podlega zwolnieniu od opłaty skarbowej, wynosi ona 17 zł.
W niniejszej sprawie bezsporne było, że od przedmiotowych pełnomocnictw złożonych w Sądzie Rejonowym w Koszalinie do spraw cywilnych nie została uiszczona opłata skarbowa.
Wskazać należy, że sąd nie bada ani nie rozstrzyga o tym, czy złożony do akt konkretnej sprawy dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa podlega lub nie podlega opłacie skarbowej, czy też dany podmiot składający taki dokument jest od niej zwolniony. Ustalenie tych okoliczności należy do właściwego organu podatkowego. Rolą sądu jest zbiorcze poinformowanie, w terminach określonych w art. 11 ust. 3 u.o.s., o przypadkach nieuiszczenia należnej opłaty skarbowej. Do organu podatkowego należy zaś ocena istnienia przesłanek do uiszczenia takiej opłaty. Dlatego też informacja o braku stosownej opłaty może stanowić dla organu podatkowego podstawę do wszczęcia postępowania podatkowego przy zastosowaniu przepisów ordynacji podatkowej. W sytuacji gdy podatnik nie zapłacił w całości lub w części opłaty skarbowej, znajdzie odpowiednie zastosowanie przepis art. 21 § 3 oraz art. 21 § 4 o.p. O ile dany dokument stwierdzający udzielenie pełnomocnictwa w danej sprawie podlega opłacie skarbowej bądź osoba posługująca się takim dokumentem nie jest objęta zwolnieniem od opłaty skarbowej, to brak jej zapłaty w chwili złożenia takiego dokumentu w sądzie skutkuje powstaniem zaległości w tej opłacie (art. 51 w związku z art. 47 § 3 o.p.) (por. Ustawy o opłacie skarbowej, podatku od czynności cywilnoprawnych. Komentarz. Zbigniew Ofiarski, wydawnictwo ABC 2009 r., do art. 11 u.o.s).
W niniejszej sprawie, organem właściwym miejscowo w sprawie opłaty skarbowej był Prezydent Miasta K, który po otrzymaniu stosownej informacji z Sądu Rejonowego w Koszalinie uprawniony był do wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie opłaty skarbowej w stosunku do skarżących. Jednakże na organie podatkowym ciążył na podstawie art. 122 o.p. obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym oraz na mocy art. 187 § 1 o.p., obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia materiału dowodowego.
Jak wynikało z akt, przez cały czas prowadzenia postępowania podatkowego skarżący wskazywali, że służy im przedmiotowe zwolnienie wymienione w załączniku do u.o.s, gdyż są małżeństwem. Na dowód czego przedłożyli kopię aktu małżeństwa.
Organy podatkowe obu instancji nie kwestionowały tego faktu, lecz wyciągnęły inne wnioski co możliwości skorzystania przez skarżących z ww. zwolnienia.
Zdaniem Sądu, organy podatkowe obu instancji naruszyły przepis zwolnienia ujęty w załączniku w części IV do u.o.s.
Według Sądu, organ odwoławczy w sposób nieuprawniony przyjął założenie, że kwestia pozostawania w związku małżeńskim mocodawcy i pełnomocnika musi wynikać bezpośrednio. W przepisie ustanawiającym ww. zwolnienie takiego obowiązku nie ma. Kwestia możliwości zastosowania tego zwolnienia podlega badaniu przez organ podatkowy w toku postępowania podatkowego. Organ I instancji w sposób nieuprawniony, zdaniem Sądu, odmówił zastosowania ww. zwolnienia, powołując się na cel społeczny zwolnienia, ignorując treść przepisu.
Według Sądu, nie można podzielić stanowiska organu I instancji, w sytuacji gdy sam ustawodawca w ww. przepisie nie uzależnia go od żadnych warunków dotyczących np. rodzaju sprawy, wartości przedmiotu sporu, rodzaju sądu czy też prowadzenia działalności gospodarczej przez mocodawcę, posiadania przez pełnomocnika statusu zawodowego pełnomocnika. Zwolnieniu od opłaty skarbowej bez żadnych wyjątków podlega złożenie dokumentu pełnomocnictwa udzielonego małżonkowi. W niniejszej sprawie skarżący wykazali, że pozostają w związku małżeńskim, co oznaczało, iż spełnili wymóg przedmiotowego zwolnienia.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone decyzje i poprzedzające je decyzje organu
I instancji. Sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. umorzył postępowania administracyjne wszczęte w stosunku do obojga skarżących, gdyż stwierdził podstawę do ich umorzenia zgodnie z art. 208 § 1 o.p.
Stosownie do art. 200 p.p.s.a. Sąd zasądził od organu odwoławczego na rzecz każdego ze skarżących kwotę po [...] zł tytułem poniesionych kosztów postępowania.